والدين قبل از بچهدار شدن، بايد به مساله شنوايي در کودکان خود اهميت داده و نسبت به آن اطلاعات و آگاهيهاي لازم را کسب کنند. آنها ميتوانند با رعايت موارد زير، احتمال تولد فرزند کم شنوا يا سخت شنوا را کاهش دهند:
انجام مشاوره ژنتيکي قبل از ازدواج، انجام آزمايشات خوني و بررسي عامل RH، مشاوره با پزشک قبل از بارداري در صورت ابتلاء به بيماري مزمن يا خاص، مصرف نکردن دارو بدون تجويز پزشک در دوران بارداري، جلوگيري از ضربات فيزيکي و مکانيکي در دوران بارداري، مراقبت براي پيشگيري از ابتلاء به بيماريهاي مختلف در دوران بارداري و تزريق واکسن سرخجه قبل از بارداري.
همچنين در زمان نوزادي نيز ممکن است کودک به دلايل مختلفي از قبيل عفونتهاي دوران نوزادي مانند سرخجه، وزن کمتر از 1500 گرم نوزاد هنگام تولد، زردي دوران نوزادي در حدي که منجر به تعويض خون شود، مصرف داروهايي که اثر تخريبي روي شنوايي دارند و نگهداري نوزاد در بخش مراقبتهاي ويژه نوزادان بيش از 5 روز به کم شنوايي يا سخت شنوايي مبتلا شود.
در زمان تولد آزمونهاي بررسي شنوايي انجام ميشوند. نوع بررسي به سن كودك بستگي دارد. نوزادان را ميتوان با استفاده از روشهاي مختلفي ارزيابي كرد تا از ناشنوايي دائم يا همان کري کودک در همان مراحل ابتدايي جلوگيري کرد.
معصومه غفاري، کارشناس شنوايي سنجي در اين باره به خبرنگار سلامت روزنامه جوان ميگويد: يکي از روشهاي کمک به کودکان کم شنوا براي بهبود ميزان شنواييشان، تربيت شنوايي است. منظور از تربيت شنوايي آشنا کردن کودک به اصوات و ايجاد عادت به گوش دادن در اوست. عادت به گوش کردن و استفاده از باقي مانده شنوايي در توسعه گفتار ناشنوايان و به خصوص گروهي که به ميزان قابل توجهي باقي مانده شنوايي دارند کمک نموده و سبب ميشود که گفتار آنان از روشني و آهنگ بهتري برخوردار شود.
تربيت شنوايي کودک را ميتوان از سنين پايين شروع نمود. براي آشنا کردن کوک با صداهاي مختلف از وسايلي مانند؛ زنگ، سوت، شيپور، بوق و صداهاي آشنايي از اين قبيل استفاده ميشود.
هدف از اين کار علاوه بر آشنا کردن کودک با صداها، تمرين در جهت تشخيص صداهاي مختلف از يکديگر و شروع ايجاد عادت به شنيدن در کودک است. اين تمرين را حتي بدون استفاده از سمعک نيز ميتوان با کودک کار کرد. تمرينهايي که در اين قسمت ميتوانيم با کودک انجام دهيم، ميتواند از طريق بازيهاي سادهاي که براي کودک ترتيب ميدهيم انجام گيرد.
براي آشنا کردن کودک به صداهاي مربوط به اشيايي که در نظر داريم ابتدا بايد صداي آنها را به کودک آموزش دهيم. براي اين کار بايد اشياء را به کودک نشان داده و صداي آنها را ايجاد کنيم تا کودک با صداي آنها آشنا شود. در مرحله بعدي بدون اين که کودک بتواند شئ مورد نظر را ببيند، صدايش را ايجاد ميکنيم و از کودک ميخواهيم بگويد صدايي که شنيده است مربوط به چيست. در تمرين هاي ابتدايي به تدريج ميتوان از صداهايي که کودک روزانه با آنها سروکار دارد استفاده نمود. اين صداها ميتواند شامل صداي بوق ماشين، زنگ تلفن، زنگ در منزل و غيره باشد. در مراحل بعدي و انجام تمرينهاي دقيقتر لازم ميشود که کودک از سمعک استفاده نمايد. در اين مرحله ميتوان صداهاي محيطي مثل؛ صداي حيوانات، پرندگان، هواپيما، قطار و صداي رعد و برق را با کودک تمرين و او را تشويق به گوش دادن کرد. براي عملي نمودن اين تمرينات ميتوان صداهاي مورد نظر را روي نوار ضبط نموده و به موقع استفاده كرد. هنگام تمرين روي صداهاي مختلف براي اين که دقت کودک را نسبت به صدايي که ميشنود بيشتر جلب کنيم ميتوان تصاوير صداهايي را که بر روي نوار ضبط کردهايم در مقابل کودک قرار دهيم تا کودک بتواند بفهمد صدايي که ميشنود، به طور مثال مربوط به کدام حيوان يا کدام پرنده است تا در مراحل بعدي بتواند آنها را از يکديگر تشخيص دهد.
در تمرين تربيت شنوايي با کودک علاوه بر صداهاي ذکر شده ميتوان از نوارهاي موسيقي و سرودهاي رزمي استفاده نمود. اين تمرين علاوه بر نتايج فوق، چگونگي وجود نظم و آهنگ در صداها را نيز به کودک آموزش ميدهد. براي اين که بدانيم کودک صدا را ميشنود يا نه ميتوان صدا را قطع و وصل نموده و عکس العمل کودک را مشاهده کرد.
تربيت شنوايي در زمينه صداي گفتار و بخش هاي کلمات مرحله پيشرفتهتري از تربيت شنوايي است که براساس آموخته هاي لغوي کودک و جملههايي که ياد گرفته است به وسيله مربي و معلم با کودک تمرين ميشود و از کودک خواسته ميشود که کلمات و جملات شنيده شده را بازگو کرده يا سوالات را پاسخ دهد. در اين مرحله نيز کودک احتياج به گوشي و سمعک خواهد داشت. در تمرين شنوايي با کودک بايد دقت نمود که مربي يا کسي که با کودک کار ميکند در مورد کاربرد سمعک و نحوه تنظيم درجات آن اطلاع کافي داشته باشد تا بتواند هنگام تمرين، سمعک را کنترل نموده و از درست کردن آن مطمئن باشد. زيرا تمرين تربيت شنوايي با کودکي که سمعکش تنظيم نباشد نه تنها کمکي به او نخواهد کرد بلکه سبب صدمه بيشتر به شنوايي او و ايجاد تنفر و بيزاري در کودک نسبت به سمعک و همکاريکردن با مربي ميشود.
