یوناتن بتکلیا (Yonathan Betkolia) نماینده تعدادی از هموطنان ماست که در قانون اساسی به عنوان اقلیتهای دینی شناخته میشوند. وی یکی از 5 نماینده اقلیت دینی در مجلس شورای اسلامی است که از طرف هموطنان آشوری انتخاب شده. بتکلیا کارشناسی مدیریت هتلداری از دانشگاه علامه طباطبایی تهران دارد و علاوه بر اینکه یکی از شخصیتهای شناخته شده آشوریان در ایران است، دبیر کل اتحادیه جهانی آشوریان نیز شمرده میشود. وی موفق شد مقر این اتحادیه را که در شهر شیکاگو در ایالات متحده آمریکا بود، به تهران منتقل کند. ماه گذشته بتکلیا به عنوان سخنگوی کمیته حقوق بشر ایران، در اجلاس جهانی حقوق بشر وابسته به سازمان ملل متحد در ژنو حضور داشت و نطقی درباره حقوق هموطنان غیرمسلمان ادا کرد. این نطق علاوه بر اینکه جایگاه حقوق ایرانیان غیرمسلمان را در ذهن نمایندگان جامعه جهانی، روشن نمود، تأثیر مطلوبی بر دیدگاه جهان درباره حقوق اقلیتها در ایران داشت. بتکلیا در صبح یکی از پنجشنبههای اسفندماه که از روزهای تعطیل مجلس است، در مقر جامعه جهانی آشوریان واقع در غرب تهران، با «جوان» به گفتوگو نشست تا روایت خود را سفر به ژنو بیان کند. روایتی که در آن، کارنامه کنفرانس نمایندگان ایرانی را به عنوان یکی از موفقترین کارنامه کشورها، نشان داد و نقطه پایانی بر بسیاری از حرف و حدیثها شد.
آقای بتکلیا، با توجه به اینکه شما یکی از نمایندگان ایران در اجلاس جهانی حقوق بشر در ژنو بودید، تصور شما قبل از شرکت در این اجلاس چه بود؟
چون برای اولین بار بود به ژنو میرفتم، در ابتدا به این فکر میکردم که ممکن است این اجلاس باعث ایجاد مشکلاتی برای ما شود. انتظار داشتم اجلاس با برخوردارهای تند بین ایران و سایر کشورهای غربی همراه باشد و در ذهن مجسم میکردم که سرکوب خواهندمان کرد. ولی در واقعیت این طور نشد. هیأت روز پنجشنبه صبح از تهران به سمت ژنو پرواز کرد. روز جمعه در نشستی که خانمها شیرین عبادی و شادی صدر به اتفاق دو خارجی دیگر تشکیل داده بودند، با چند تن از دوستان شرکت کردم. گفتم بهتر است سخنان آنها را بشنوم و ببینم چه حرفهایی برای گفتن در مقابل چشم جهانیان دارند و باید بگویم واقعا تأسف خوردم.
فکر میکنید چه دلیلی باعث این حرکات از سوی کسانی که خود را ایرانی میدانند، میشود؟
بعضی وقتها باید افسوس خورد چرا انسان پیراهن کثیفش را در معرض دید دیگران قرار میدهد. حداقل باید پیراهنمان را بشویم و روی بند رخت آویزان کنیم. این اصطلاحی در جامعه آشوریهاست که لباس کثیفمان را نباید در معرض دید دیگران بگذاریم. ولی این خانمها آمدند و صحبتهایی را مطرح کردند که شنیدنش برای هر ایرانی سنگین است. سخنانی که خودم هیچ وقت نتوانستم درک کنم، چون در ایران زندگی میکنم و نمیدانم این ادعاها چه ارتباطی با ایران دارد. واقعیت این است که خیلی از مسائلی که آنها مطرح کردند، دروغ محض بود. خانمها عبادی و صدر فقط برای خودشیرینی و رضایت کسانی که به آنها دستور داده بودند، و به آنها برای مقاصد مشکوکشان کمک میکنند و ارباب آنها هستند، این حرفها را ساخته بودند. مسأله این است که وقتی خانم شادی صدر از آلمان پا میشود و به ژنو میآید و علیه کشور خود صحبت میکند، چه کسی او را حمایت و شارژ میکند؟
مگر ایشان چه حرفهایی را بر زبان آورد؟
صدر ادعا میکرد مرا گرفتند ولی شکنجه ندادند. وی میگفت دیگران را شکنجه میکردند و من سرم داشت میترکید! چطور میشود این اتفاق بیفتد؟ اصلاً قابل هضم نیست، شما را شکنجه نکردند و دیگران را شکنجه کردند و بعد، شما آزار دیدید؟ اینها برای خودشان میخواهند موقعیتهایی را در سطح جهانی ایجاد کنند و این موضوع باعث تأسف است که این وسط آبروی کشور ما را هزینه میکنند.
تصور نمیکنم این حرفها چندان قابل بحث باشد. برگردیم به اجلاس، ظاهراً حضور ایران در ژنو، مسائل خاص خود را به دنبال داشته است. در گزارشها از استقبال فوقالعاده کشورها برای حضور در جلسه بررسی وضعیت حقوق بشر ایران، صحبتهایی شد. شما در این باره، چه دیدید؟
از دفتر حقوق بشر ما در ژنو اطلاع دادند که یک اتفاقی است که تا به حال سابقه در این جا نداشته. معمولاً برای ثبتنام در اجلاس بررسی عملکرد کشورها یا همان UPR، کشورهای مخالف و موافق، صبح همان روز تشکیل اجلاس، ساعت 7 صبح ثبتنام میکنند و تا ساعت 9 صبح لیستها بسته میشود. بعد، همه برای شرکت در اجلاس جمع میشوند. UPR ما ساعت دوشنبه 9 صبح بود. جالب این است بعدازظهر روز یکشنبه ساعت 19 نشسته بودند جلوی سازمان ملل و14 ساعت قبل از برگزاری اجلاس، صف گرفته بودند تا صحبت کنند. خوشبختانه دوستان، ما را خبر کردند و ما برای دیدن صف رفتیم. دیدیم کشورهای مختلف آمدند. جالب این جا بود که 60 کشور میتوانند درباره وضعیت حقوق بشر در کشور مورد بحث، در جایگاه موافق و مخالف صحبت کنند. هر کدام از نمایندههای کشورها تنها 2 دقیقه فرصت برای صحبت دارند، مجموعاً 120 دقیقه سخنان موافق و مخالف میشود. 23 کشور در مخالفت با ما ثبتنام کرده بودند و بقیه (37 کشور) در موافقت با ما ثبتنام کرده بودند. فکر میکنم موفقیت بزرگی است که غربیها با این هزینه سنگین و جوی که ایجاد کرده بودند، ناگهان دیدند 37 کشور موفق به ثبتنام برای صحبت موافق شده بودند و به بقیه موافقان هم نوبت نرسیده بود.
تشکیل اجلاس و برنامه نشستها به چه صورتی بود؟
روز دوشنبه ساعت 9 به محل اجلاس وارد شدیم و نشستیم. برنامه این طور است که 8 نفر به عنوان هیأت رئیسه بالا مینشیند و رئیس و همراهان حقوق بشر کشور مورد بحث در ردیف بعدی مینشینند. من در کنار آقای دکتر محمدجواد لاریجانی مشاور بینالملل قوه قضاییه و دبیر ستاد حقوق بشر ایران و خانم فاطمه آلیا نماینده مجلس نشسته بودم. سه نفر از کارشناسان و عزیزان وزارت خارجه در ردیف بعدی بودند و بعد هم سایر اعضای هیأت حضور داشتند.
قبل از همه آقای لاریجانی متن خود را قرائت کرد. حدود 20 دقیقه طول کشید. ما یکساعت زمان داشتیم و کشورهای مخالف و موافق 2 ساعت. بعد از آقای دکتر لاریجانی، خانم آلیا درباره مصوبات مجلس در خصوص امور حقوق بشر سخنرانی داشت و مصوبات مجلس را به عنوان دستور قانونی ابلاغ شده به دولت برشمرد. پس از وی، آقای رئیسالسادات معاون حقوق بشر قوه قضائیه درباره اجرای قوانین حقوق بشر در جمهوری اسلامی حرف زد و پس از ایشان خانم دکتر مبشر رئیس دانشگاه الزهرا درباره مباحث تحصیلی به خصوص تحصیل زنان، آمار قبولی دانشگاه در میان جامعه زنان، درصد ورود آنها به بازار کار و دولت حرف زد و بعد کرسی را به کشورها سپردیم.
مخالفان برای جوسازی به تریبون هجوم آورند. اولین کشور آمریکا بود به عنوان مخالف حرف زد. بعد از آمریکا، نماینده رژیم اشغالگر قدس حرف زد. بعد به ترتیب کانادا، فرانسه، آلمان و کشورهای دیگر از زمان 2 دقیقهای خود استفاده کردند.
حرف حساب این کشورها که موجودیت برخی از آنها مانند اسراییل را ایران هیچگاه به رسمیت نشناخته، چه بود؟
ببینید وقتی صحبت را گوش میکردید، یک کلیشه بود که مدام تکرار میشد. نماینده همه کشورهای مخالف به صورت یکنواخت کلیشهای را درباره شکنجه، سنگسار، اعدام کودکان و مباحث انتخاباتی مطرح میکردند. همچنین عدم آزادی اقلیتها و مسائل بهائیان که آنها سعی داشتند در اقلیتها بگنجانند، تحصیل و حقوق زبان، قانون مجازات اسلامی نیز در بحث آنها بود. اکثراً در این زمینه حرف زدند و درخواستشان این بود که گزارشگران حقوق بشر از ایران بازدید داشته باشند. هشت کشور مخالف صحبت کردند و بعد میکروفن در اختیار ایران قرار گرفت و آقای عباسزاده مشکینی مدیر کل سیاسی وزارت کشور درباره مسائل سیاسی و تظاهرات و راهپیماییهای انتخابات و مجوزهای احزاب و جمعیتها حرف زد.
کشورهای موافق ایران، چه بحثهایی را مطرح کردند؟
بعد از مدیرکل سیاسی وزارت کشور، کشورهای موافق با وضعیت حقوق بشر در ایران، شروع به توصیف پیشرفتهای علمی، آموزشی و تحصیلی ما کردند. آنها حرکتهای پسندیده قانونی، بازدیدها، رفت و آمد و ترددهایی را که به ایران داشتند مطرح کردند و دیدههای خود را بازگو کردند. بحثها به این سمت رفت که ایران بعد از انقلاب متحول شده است. 15 کشور موافق حرف زدند. یادم هست یکی از کشورهای موافق ایران خطاب به فرانسه گفت شما غربیها 300 سال طول کشید که مدعی هستید به این مرحله از دموکراسی و حقوق بشر رسیدید و حالا جمهوری اسلامی توانسته در مدت 30 سال به این مرحله برسد.
و بعد نوبت صحبتهای شما رسید؟
بله، بعد من حرف زدم.
و شما به عنوان نماینده ایرانیان غیر مسلمان در اجلاس به چه چیزهایی اشاره کردید؟
وقتی مجدداً کرسی ناطق به ایران رسید، درباره حقوق اقلیتها صحبت کردم که خیلی مورد توجه قرار گرفت. محورهای سخنان من درباره حقوق اقلیتها در قوانین اساسی و عادی کشور، ترمیم بخشی از قوانین جزایی مانند حق قصاص برابر و آزادیها و اماکن مذهبی ما و سایر موضوعات بود. گفتم قانون برای ما اقلیتهای آشوری، کلیمی، زرتشتی و ارمنی که زیر 200 هزار نفر جمعیت داریم، 5 نماینده تعیین کرده است، در حالی که هر شهرستان باید حداقل 150 هزار نفر جمعیت داشته باشد تا یک نماینده بتواند به مجلس بفرستد.
واکنش جامعه جهانی به نطق شما به عنوان نماینده غیرمسلمانی که از حقوق بشر در ایران دفاع میکند، چه بود؟
قبل از حرفهایم ولوله در مجلس بود، وقتی سخن خود را با درود بر عیسی مسیح (ع) شروع کردم و گفتم درود بر عیسی مسیح میفرستم، همه جا ساکت شد. آنها تعجب کرده بودند که نمایندهای از جمهوری اسلامی ایران در یک اجلاس جهانی، حرف خود را با درود بر پیامبری آغاز میکند که در این کشور پیروان اندکی دارد. آنها برایشان این موضوع تازگی داشت. این را وقتی فهمیدیم که بعد از پایان اجلاس، تا بیرون از محل جلسه، درباره حقوق ایرانیان غیرمسلمان با ما گفتوگو میکردند.
متأسفانه به 3 نفر از هیأت ما وقت نرسید. 12 دقیقه از وقت مانده بود که 5 دقیقه را من گرفتم و بقیه را آقای دکتر لاریجانی سخن گفت. به آقای دکتر موالیزاده معاون پارلمانی وزارت کار درباره مباحث کار و کارگری و آقای عظیمی معاونت درباره مسائل فرهنگی و مطبوعاتی، آقای دکتر قنبری معاون بین الملل وزارت علوم وقت نرسید. 53 کشور از 60 کشور هم وقت خود را برای صحبت صرف کرده بودند و 7 کشور نتوانستند به دلیل پایان وقت صحبت کنند.
سخنان آقای لاریجانی در بخش پایانی جلسه، بازتابهای زیاد و متفاوتی را در خارج و داخل کشور داشت. چیزی از سخنان ایشان را به یاد دارید؟
دقیقاً چون حجم و فشردگی برنامههای مسافرت زیاد بود، حافظهام یاری نمیکند. ولی به یادم مانده 7 دقیقه پایانی را آقای دکتر لاریجانی حرف زد و من فکر میکنم جو را کاملاً به نفع کشور ما تغییر داد و دیدگاههای نمایندههای جامعه جهانی را نسبت به ما عوض کرد. دکتر لاریجانی گفت ما همواره سعی کردیم پاسخ شما را توسط نمایندگی که اینجا از وضعیت واقعی جمهوری اسلامی ایران حرف زدند، بدهیم. ولی باید به غربیها و مخصوصاً به نمایندگان آمریکا و اروپاییها بگویم ما زمانی که شنیدم در کهریزک بحثی بوده، 48 ساعته آنجا را تعطیل کردیم و متخلفان را به دست قانون سپردیم. ولی آیا شما گوانتانامو را تعطیل کردید؟ آیا حقوق بشری که برای ما مطرح است، برای مردم غزه، عراق و افغانستان هم مطرح است؟
و این سخنان، مورد توجه قرار گرفت؟
کاملاً. آقای لاریجانی وقتی صحبتش را تمام کرد، حاضران در سالن حداقل 10 دقیقه دست زدند و بعد نزدیک به 60 نماینده از کشورهای مختلف آمدند بالای جایگاه و با هیأت ایران دست دادند. این را درهیچ کدام از uprها ندیدیم.ما به چند اجلاس از جمله نشست مصر، عراق، قزاقستان رفتیم و این حرکتها را ندیدیم. این جوی بود که برای ما درست شد و نهایتاً نشست مربوط به ما با دست زدن متوالی حضار تمام شد. این دست زدنها و تبریک گفتنها باعث اخلال در ادامه جلسه شد. شلوغی نمایندههای کشورها از اطراف جایگاه کم شد تا سالن نظم پیدا کند، برای همین چند دقیقهای برنامهها به تعویق افتاد. مجبور شدیم برویم بیرون تا همه سر جایشان بنشینند.
ولی با این حال، اعتراضهایی هم در برخی از کشورها مطرح بود؟
ما نمیگوییم اعتراض. در اصل، «توصیه»هایی مطرح شد. مجموعاً 189 توصیه برای ما داده بودند که 120 توصیه را پذیرفتیم. روز چهارشنبه در جلسه پایانی سه کشور پاکستان، سریلانکا و مکزیک مسؤول بررسی پرونده توصیههای ایران بودند. مکزیک، سخنگوی این کشورها آمار را اعلام کرد. طبق قانون، نماینده هر کشوری که توصیهاش پذیرفته نمیشود، میتواند بیاید و به مدت 2 دقیقه، مجدداً صحبت کنند. ما پیشنهاد چند کشور از جمله آمریکا، فرانسه، کانادا، اتریش، رژیم اشغالگر و آلمان را نپذیرفتیم.
و آمریکا هم موضع گرفت؟
بله، دقیقاً طبق معمول آمریکا اولین اعتراضکننده بود که مگر ما چه خواسته بودیم؟ ما خواسته بودیم گزارشگر برود به ایران و بیاید و باز هم همان کلیشه را برای 6 کشورهایی معترض تکرار کردند. برزیل هم صحبت کرد، ولی انتقاد نداشت. برزیل چیزی گفت درباره اینکه بهتر است ایران توصیهها را بپذیرد. رئیس جلسه هم گفت اشاره کرد پذیرفتن توصیه به زور نمیشود. اگر توصیهای مورد خواست کشور است، انجام میشود. کشور هم که توصیه نمیپذیرد دلیلی برای خود دارد و ایران هم نپذیرفته و ما کاری نداریم.
رئیس نمایندگان ایران در مقابل اعتراض این 6 کشور چه اظهاراتی داشت؟
وقتی برای آخرین سخنان وقت به آقای لاریجانی رسید. دکتر لاریجانی گفت فکر میکنم ما اولین کشوری هستیم که این همه توصیه را میپذیریم. این موضوع، نشاندهنده حسن نیت ماست. ما میخواهیم وضعیت حقوق بشر در ایران بهتر شود. فقط میگویم این آقایانی که توصیهشان را نپذیرفتیم، به دلیل زبان سمیشان بود. زبان دیپلماتیک نباید در سازمان ملل سمی باشد، اینها زبان سمی صحبت کردند و اگر زبان سمی نبودند، توصیه آنها را میپذیرفتیم. اگر لحنشان را در آینده عوض کنند، ممکن است آنها را نیز مورد توجه قرار دهیم. در پایان گفت شکنجه در قوانین مدنی، اساسی و جاری ما محکوم است. ما شنیدیم اتفاقی در این باره افتاده، بلافاصله جلویش را گرفتیم و در حال بررسی هستیم. ولی آمریکاییها بعد از سپتامبر، شکنجه را قانونی کردند. توصیه میکنم آمریکاییها زیاد نگران شکنجه در زندانهای ایران نباشند و اندکی به فکر مردم خود باشند.
شما به عنوان یکی از نمایندگان مجلس در کنگره حقوق بشر ژنو صحبت کردید. لطفاً بفرمایید آیا این اقدام به عنوان یک امر دفاعی و موضعی بود و یا در آینده ارتباط خود را با کمیته حقوق بشر قوه قضاییه و سایر مراکز ذیربط حفظ خواهید نمود؟
چیزی که هست، در حاشیه اجلاس بحث شد که این هیأت باید ادامه پیدا کند. هیأت 120 توصیه را پذیرفته و طبعاً برای اجرایی کردن این بحثها جلساتی را تشکیل خواهد داد. طبیعتاً من هم در آن جلسات حضور خواهم داشت. واقعیت این است نمایندگان اقلیتها تاکنون در کمیته حقوق بشر نبودهاند و مقرر شده نمایندگانی از اقلیتها و جامعههای کلیمی، زرتشتی، ارامنه و آشوری در جلسات حقوق بشر حضور داشته باشند تا مسائل و مشکلاتی را که وجود دارد، بررسی کنند. ما هم باید بتوانیم به سهم خود قدم برداریم و برای آرامش و آسایش مردم از هر قوم و نژاد و مذهبی که هستند طبق قانون اساسی، کار کنیم. وظیفه داریم حضور داشته باشیم و در مقابل یاوهگوییهای دیگران که خود را از ما برای خودمان دلسوزتر و محقتر میدانند، حرف قابل قبول داشته باشیم.
به عنوان آخرین سؤال بفرمایید آیا وضعیت حقوق هموطنان غیرمسلمان برای شما قابل قبول است؟
ببینید، ما خود را تافته جدابافته از مردم ایران نمیدانیم و ما ایرانی هستیم و همه در کنار هم زندگی میکنیم. وقتی ما را خوراک تبلیغاتی قرار میدهند، نمیتوانیم بپذیریم. ما احتیاج به این نداریم که دیگران از آن سر دنیا بیایید و قیم ما شوند. ما پدر، مادر، خانواده و زندگی داریم. کسی احتیاج به قیم دارد که یتیم باشد. ما یتیم نیستیم. ایرانیان غیرمسلمان زندگی آزادی در وطن دارند. زندگی برای ما راحت و معمولی است. تمام آداب، رسوم و سنن خود را طبق رسوم و دینمان انجام میدهیم. شاید برای شما تازگی داشته باشد. در بعضی شرایط ما شاید آزادیهای بیشتری نسبت به برادران و خواهران مسلمان خود داریم و این واقعاً مبالغه نیست. به طور مثال در ماه محرم که هموطنان مسلمان عزادارند، ما مانعی برای برگزاری مراسم مذهبی خود از جمله جشن میلاد عیسی مسیح نداریم. هیچ کس ما را مقید به شکل خاصی از زندگی نکرده است. نیروی انتظامی و سایر نهادها برای امنیت ایام مخصوص سنن و مراسم مذهبی ما مجوز میدهند و همراهی هم میکنند تا زمانی خدای نخواسته یک فرد افراطی مشکلی ایجاد نکند. طبیعتاً وقتی من در این آزادی زندگی میکنم، دوست ندارم برای من مشکل فرضی بسازند و ما را طعمه اهداف خود قرار دهند.
*************
قسمتی از نطق بتکلیا در اجلاس جهانی حقوق بشر ژنو
نماینده جامعه مسیحیان آشوری در مجلس شورای اسلامی و دبیرکل اتحادیه جهانی آشوریان(Assyrian Uneversal Alliance)
بهنام خداوند مهربان
جناب آقای رئیس
اینجانب، به عنوان نماینده جامعه مسیحیان آشوری در پارلمان ایران و دبیرکل اتحادیه جهانی آشوریان، ضمن فرستادن بهترین درودها بر عیسی مسیح و پیروان راستین آن در جهان، مطلب زیر را بهعرض میرسانم.
مطابق قانون اساسی ایران، نژاد و قوم و مذهب عامل امتیاز و برتری نیستند و به همین دلیل نگرش تبعیضآمیز در قوانین، مصوبات و سیاستگذاریهای جاری جمهوری اسلامی ایران وجود ندارد. اقلیتهای دینی شناخته شده در ایران مسیحیان، یهودیان و زرتشتیان هستند که دارای سابقه سکونت طولانی و تاریخی در این کشور بوده و با دیگر هموطنان خویش همزیستی مسالمتآمیزی دارند. پیروان این مذاهب در انجام فرایض مذهبی خود کاملاً آزاد بوده و از امکانات، آموزشها و مکانهای مقدس زیاد و قبرستانهای متعدد و اختصاصی برخوردارند.
- براساس اصل 13 قانون اساسی اقلیتهای دینی، میتوانند آزادانه به انجام مراسم مذهبی، پیروی از قوانین دینی و احوال شخصیه خویش بپردازند و بهرغم جمعیت زیر 200 هزار نفریشان، براساس اصل 64 قانون اساسی زرتشتیان و کلیمیان هر یک، یک نماینده و مسیحیان آشوری و کلدانی یک نماینده و مسیحیان ارمنی جنوب و شمال هر کدام یک نماینده دارند در حالی که برای سایر اتباع ایرانی به ازای هر 150 هزار نفر یک نماینده در پارلمان حضور دارد. به موجب ماده واحده قانون رعایت احوال شخصیه ایران، درخصوص احوال شخصیه، ارثیه و وصیت ایرانیانی که مذهب آنان به رسمیت شناخته شده، محاکم باید قواعد و عادات مسلمه و متداوله در مذهب آنان را عیناً رعایت کنند.
- همچنین به منظور ارتقای حضور اقلیتهای دینی و افزایش مشارکت فعال آنان در عرصههای مختلف سیاسی اجتماعی و تصمیمگیری، اقدامات فراوانی در قالب قوانین اساسی و جاری به انجام رسیده که اهم آنها به این شرح است:
* در حوزه سیاسی، نمایندگان اقلیتهای دینی علاوه بر مجلس در شوراهای شهر و روستا حضور دارند و با داشتن آزادی ایجاد تشکل و انجمنهای مربوط به جامعه خود، فعالیت زیادی انجام میدهند و دولت نیز برای تقویت فعالیتهای آنان بودجه سالانه و کمکهای بلاعوض تخصیص داده است.
* در حوزه فرهنگی و اجتماعی نیز آنان با دارا بودن نشریات متعدد با چندین سال سابقه انتشار، اماکن مذهبی فراوان، استفاده از امکانات ورزشی عمومی و اختصاصی و حضور در تیمهای ملی و اختصاص و برگزاری جشنوارههای بینالمللی فرهنگی را میتوان نام برد. همچنین پیروان این ادیان مدارس اختصاصی داشته و امکان آموزش تعلیمات دینی و زبان قومی خاص خود، ادامه تحصیل درتمام مقاطع تحصیلی و دانشگاهی و اشتغال در مناصب دولت و دانشگاهی را دارا هستند.
* در امور اقتصادی نیز فعالیت گسترده آنان در تمام بخشها به بهترین شکل در قالب تشکلهای صنفی تولیدی و تجاری وجود دارد و مانند سایر شهروندان امکان اشتغال در اموری مانند استادی دانشگاه، پزشکی، بهداشتی، وکالت و سایر فعالیتهای عمومی برخوردار هستند.
* در حوزه امور قضایی نیز ملاحظات زیادی در رعایت حقوق آنان به عمل میآید. از جمله خونبهای آنان در موارد قتل غیر عمده براساس تبصره ماده 297 قانون مجازات مصوب 1382 برابر مسلمانان، تضمین شده است.
آمار مراکز فرهنگی، نشریات و اماکن مقدس:
- 284 کلیساهای متعلق به مسیحیان در ایران، شامل کلیساهای: شرق آشوری، پروتستان آشوری، کاتولیک آشوری کلدانی، کاتولیک لاتین، ارامنه کاتولیک، ادونتیستها، انجیلی فارسی زبانان، اسقفی، جماعت ربانی، گریگوریان ارامنه و انجیلی ارامنه هستند.
- در راستای توجه جمهوری اسلامی ایران به حفظ میراث فرهنگی کشور، طی سالهای اخیر 40 کلیسا، مورد مرمت و بازسازی قرار گرفتهاند. همچنین 27 کلیسا در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده و 21 کلیسا نیز آماده ثبت در فهرست آثار ملی کشور ایران است و کلیسای مشهور و باستانی «طاطاوس مقدس(قره کلیسا)» برای ثبت در فهرست میراث جهانی معرفی شده است.
- همچنین بیش از 52 انجمن، کانون و سازمان فرهنگی هنری، اجتماعی و آموزشی به مسیحیان اختصاص دارد و نشریات متعددی توسط آنان منتشر میگردد.
- زرتشتیان: از 38 واحد آموزشی، 62 معبد، 40 واحد فرهنگی، 9 واحد درمانی اختصاصی، 36 انجمن و کانون، 14 واحد ورزشی، 7 کتابخانه و چندین نشریه در شهرهای مختلف کشور برخوردار هستند.
- کلیمیان نیز از 76 کنیسه، 32 انجمن، مؤسسه انتشاراتی، یک بیمارستان خیریه و چندین نشریه، برگزاری جشنواره فرهنگی- هنری برخوردار هستند.
همچنین کلیه اقلیتها در جامعه مدنی نیز فعال بوده و دارای سمنهایی فعال در حوزههای مربوط بهخصوص زنان هستند.
