گفت و گو: قاسم رحمانی درباره انتخابات عراق و پیامدها و مسائل مربوط به آن با «سعدالله زارعی» کارشناس مسائل خاورمیانه به گفتوگو نشستم، بخوانید:
درباره نتایج انتخابات عراق، حرف و حدیثهای بسیاری وجود دارد. لطفاً درباره ترکیب آرا بفرمایید.
درباره نتایج قطعی انتخاباتی عراق، چند روز دیگر باید صبر کرد تا از سوی کمیساریای عالی انتخابات به صورت رسمی اعلام شود. در واقع نتیجه تفکیکی آرا در 18 استان عراق چند روز آینده اعلام خواهد شد. درباره تعداد کرسیهای هر لیست برتر مجلس آینده میتوان گفت: ائتلاف قانون متعلق به نوری المالکی 92 تا 96 کرسی، ائتلاف ملی عراق به رهبری سیدعمار حکیم 80 تا 85 کرسی، لیست آقای ایاد علاوی 67 تا 70 کرسی، لیست تحالف کردی 40 کرسی و لیست گوران(مربوط به کردها) 15 کرسی را احتمالاً به دست میآورند. ضمن اینکه شیعیان جمعاً 108 تا 170 کرسی را کسب میکنند که 85 درصد آنها چهرههای مبارز و مذهبی ضد بعثی هستند و ممکن است حدود 25 شیعه سکولار هم میان آنها باشند.
میزان مشارکت در انتخابات چگونه بود؟
کردها و سنیها نسبت به دوره قبل حضور بهتری داشتند. کردها مشارکت 72 درصدی و سنیها با مشارکت 70 درصدی در صحنه حاضر بودند. در حالی که در دوره قبل کردها 60 درصد و سنیها 38 درصد مشارکت داشتند. میانگین مشارکت در انتخابات در کل عراق هم 4/62 بود که 12 میلیون از 19 میلیون دارنده حق رأی را شامل میشد. شیعهها هم مشارکت 60 درصدی داشتند.
چرا حضور شیعیان به لحاظ درصدی کمرنگتر بوده است؟
با وجود درصد کمتر حضور شیعیان به دلیل فاصله جمعیتی بالا بین آنها با کردها و سنیها تعداد شرکتکنندگان شیعه بسیار بیشتر بوده و همین امر موجب بالاتر بودن رأی لیستهای شیعی است. اما درباره مشارکت درصدی پایین باید گفت دو لیست شدن شیعیان، خانوادهها و عشیرهها را در نظام طایفهای عراق در رودربایستی قرار داد. به همین دلیل خیلی از شیعهها تصمیم گرفتند اساساً در انتخابات شرکت نکنند.
همین امر موجب کاهش مشارکت شیعیان شد. البته در برخی استانها هم شیعیان به دلیل اینکه دولت در اختیارشان است نیازی به حضور ندیدهاند.
وضعیت ترکیب آرا در استانها چگونه بوده است؟
در 9 استان جنوب عراق که شیعیان در اکثریت هستند، لیستهای ائتلاف قانون و حکیم اکثر آرا را به دست آوردهاند. در استان بغداد که از اهمیت ویژهای برخوردار است هم ائتلاف قانون اول شده است. در استانهای نینوا، صلاحالدین(سامرا) و الانبار لیست ایاد علاوی مقام اول را کسب کرد. این لیست در نجف، بغداد و کرکوک هم دوم شد.
با این حساب دولت آینده از ائتلاف کدام لیستها تشکیل میشود؟
دو فرمول در این مسأله مطرح است. فرمول اول ائتلاف سه لیست دولت قانون، ائتلاف ملی عراق و کردها است که احتمال ایجاد این ائتلاف بسیار زیاد است. فرمول دوم ائتلاف یک گروه شیعه با کردها و ایاد علاوی است.
یعنی در هر دو فرمول سه لیست در ائتلاف شرکت خواهند داشت.
با این حساب مالکی نخستوزیر میماند یا گزینه دیگری انتخاب میشود؟
الان نمیشود گفت، ولی احتمال اینکه مالکی مجدداً نخست وزیر شود بالای 50 درصد است. او برای نخست وزیر شدن باید نصف به علاوه یک رأی مجلس عراق (163 رأی از 325 رأی) را بگیرد.
خودش حداکثر 96 کرسی دارد بنابراین اگر شیعیان و کردها به او کمک کنند، دوباره نخستوزیر میشود.
آن طور که شنیده شده، جلال طالبانی رئیسجمهور میماند؟
به هر حال طبق قانون اساسی رئیسجمهور باید کرد باشد. اگر جلال طالبانی هم رئیسجمهور نباشد یک کرد از حزب او، رئیسجمهور خواهد شد چون این حزب در میان کردها از رأی بیشتری برخوردار است.
اگر علاوی وارد دولت شد چه میشود؟ در غیر این صورت آیا سهمی در دولت نخواهد داشت؟
بعید است که علاوی به عنوان مؤتلف وارد دولت شود. البته به دلیل اینکه لیست علاوی از شیعیان سکولار و نمایندگان اهل سنت تشکیل شده و سنیها معمولاً در دولت حضور دارند، حضور افرادی از لیست او در دولت طبیعی خواهد بود. اما یک تفاوت اساسی دارد. اگر علاوی مؤتلف دولت باشد او نفرات خود را در دولت خواهد گمارد. اما اگر مؤتلف دولت نباشد شخص نخستوزیر به انتخاب خود، عناصر سنی را به درون دولت راه خواهد داد.
گفته میشود که روند اعلام نتایج انتخابات و تشکیل دولت به درازا خواهد کشید. چه زمانی را میتوان برای تشکیل دولت عراق متصور بود؟
روند تشکیل دولت در عراق، بسیار طولانی خواهد بود. آمریکاییها هم از این امر بدشان نمیآید. جو بایدن معاون رئیسجمهور آمریکا اعلام کرده که دولت عراق تا قبل از شش ماه آینده تشکیل نخواهد شد. در دوره قبل هم انتخابات 24آذرماه انجام شد اما دولت در اردیبهشتماه شکل گرفت.
علاوی بحث تقلب در انتخابات را مطرح کرده و برخی گروههای شیعه هم نگرانی خود را از دستکاری آرا توسط آمریکاییها مطرح کردند. آینده نتایج انتخابات چه خواهد بود؟
علاوی با مطرح کردن بحث تقلب در انتخابات، رسماً شکست خود را در انتخابات اعلام کرد. از طرفی شیعیان نگرانند که کمیساریای انتخابات عراق تحت فشار آمریکاییها، نتایج را دستکاری کند که با توجه به حضور نمایندگان طیفهای مختلف در این کمیساریا، آمریکاییها امکان چنین عملی را ندارند.
ممکن است به دلیل ادعای علاوی، فتنهای نظیر آنچه در ایران بهوجود آمد، حادث شود؟
ابداً در عراق چنین ظرفیتی وجود ندارد، چون ادعای تقلب از سوی یک گروه از دهها گروه شیعه، سنی و کرد مطرح شده است و دیگران این حرف را قبول ندارند و در برابر آن صفآرایی میکنند. ضمن اینکه انتخابات مجلس، انتخابات شخص نیست که یک نفر ادعا کند و بقیه بپذیرند.
موضع آیتالله سیستانی در قبال انتخابات و نتایج آرا چه بوده است؟
ایشان جز مباحثی در چارچوب مسائل ملی عراق، هیچ اظهارنظر موردی نکردهاند. اما اگر در آینده مشکلاتی میان گروهها ایجاد شود، قطعاً ورود خواهند کرد.
