ويدا پوريگانه - بازهم نوروز و مراسم خانه تکاني. اين روزها از هرجا که رد ميشوي يا زن و مردي را ميبيني که درحال پاک کردن شيشههاي ساختمانشان هستند يا فرشهاي شسته شدهاي را ميبيني که بر پشت بامها، ديوارها و ايوانها آويزان شده و از شدت تميزي ميدرخشند.
اين روزها با نزديکي به سال نو همه در تکاپوي استقبال از سال جديد هستند و طبق مراسم قديمي و بومي ايرانيان همه مردم با جديد شدن سال به دنبال نو نوار کردن خانه خود و تميز کردن آن هستند.
وارد هر خانهاي که ميشوي بوي عيد و نوروز را احساس ميکني. بوي تحول و دگرگوني. انگار که در و ديوار خانهها نويد يک اتفاق بزرگ را ميدهند که همان نوروز است. اين ها همه زيباست و رسم خانه تکاني بسيار رسم پسنديده و نيکويي است که انسان را به وجد ميآورد و باعث ايجاد يک شور و حال و سرزندگي در جامعه ميشود و انگار که مردم را از خواب زمستانه و انفعال بيدار ميکند. اما مـتأسفانه اين رسم زيبا گاه با وجود تمام مزايايش درصورت عدم رعايت نکات بهداشتي ميتواند اين احساس شيرين را براي خانوادهاي به خاطرهاي تلخ و گزنده تبديل کند.
در خانه تکاني همانطور که از اسمش پيداست تمام خانه زير و رو شده و همه قسمتها و وسايل موجود در آن بايد تميز شوند. تمام لباسها، فرشها، پردهها و ملحفهها شسته شده و در و ديوار خانه نيز بايد تميز شوند به همين خاطر اهالي خانواده مجبور به استفاده از انواع شويندهها و سفيدکنندهها هستند که بسياري از آنها براي سلامتي افراد مضر بوده و ميتواند براي اهالي خانه مشکلات زيادي به وجود آورند.
بارها و بارها پزشکان و متخصصان امر در اين زمينه مشکلات احتمالي در خانه تکاني را توضيح داده و موارد ايمني لازم را گوشزد کردهاند. ما هم تصميم گرفتيم به علت مقارن بودن با ايام خانه تکاني، گزارشاتي از پزشکان و متخصصان مختلف در زمينه آسيبهاي وارد شده در زمان خانه تکاني را شرح داده و توصيههاي لازم را از زبان اين متخصصان به افراد جامعه به خصوص زنان بيان کنيم.
در همين خصوص دکتر نجم الدين کلانتري، فوق تخصص آسم و آلرژي به خبرنگار سلامت روزنامه جوان ميگويد: مواد شويندهاي که درحال حاضر در تميز کردن خانهها به کار برده ميشود انواع و اقسام مختلفي دارند که همه آنها جزو محرکها محسوب ميشوند و ميتوانند هم در افراد سالم و هم در بيماراني که داراي سابقه ببيماري آسم هستند مشکلاتي را ايجاد کنند.
مصرف شويندهها در بيماران داراي سابقه آسم و آلرژي ميتواند با خطرات بيشتري همراه باشد به طوري که استفاده از اين مواد ميتواند در اين افراد باعث ايجاد حمله و عوارض شديد شود.
همچنين تماس زياد با شويندهها در افرادي که به ظاهر سالم بوده اما داراي استعداد ژنتيکي در زمينه بيماري آسم هستند نيز ميتواند باعث بروز بيماري آسم شود. بنابراين توصيه ميشود که بيماران مبتلا به آسم به هيچ وجه براي تميز کردن از اين مواد استفاده نکنند و اگر خود اين افراد اين بيماري را ندارند ولي اعضاي خانواده شان مبتلا به اين بيماري بوده يا زمينه بيماري آلرژيک را دارند، زماني از اين مواد شوينده استفاده کنند که اين افراد در خانه نيستند و در ضمن سعي کنند اين مواد را با حداقل غلظت استفاده کنند چون هرچه غلظت کمتر باشد خاصيت محرک بودنش کمتر شده و خطرات کمتري را ايجاد ميکند.
همچنين به افراد سالم که مجبور به استفاده از شويندهها هستند نيز توصيه ميشود که اولاً بايد مواد شوينده را با غلظتهاي پايين استفاده کنند و همچنين سعي کنند در هنگام مصرف از ماسک استفاده کنند چون استفاده از اين مواد ميتواند از طريق استنشاق وارد ريهها شده و باعث بروز مشکل شوند.
از آنجايي که تماس دست با مواد شوينده ميتواند باعث بروز درماتيت تماسي تحريکي شود بنابراين به افراد توصيه ميکنيم که ضمن استفاده از انواع شوينده براي پاکيزگي منزل خود از دستکشهاي نخي از زير و يک دستکش لاستيکي روي آن استفاده کنند تا بدين وسيله حداقل تماس را با آن محرک داشته باشند.
دکتر مهرداد محمودي استاد جراحي قلب و پژوهشگر دانشگاه لوبک آلمان نيز در همين رابطه ميگويد: استفاده از انواع شويندهها به طور مستقيم روي قلب ايجاد مشکل نميکند ولي از طريق از کار افتادن ريه و تورم آن و همچنين تشديد آسم ميتواند براي بيماران قلبي مشکل ساز باشد.
در زمان استفاده از شويندهها و آسيب رسيدن به ريهها فشار روي ريهها افزايش يافته و در آن زمان است که ميتواند براي قلب هم ايجاد مشکل کند. بايد توجه کرد که استفاده از مواد شوينده در محيطهاي بسته به خصوص در آپارتمانها ميتواند روي ريه تأثير گذاشته و در بيماران آسمي مشکلات قلبي نيز به وجود آورد.
به همين دليل بيماران قلبي که در اثر مصرف شويندهها دچار مشکلات ريوي ميشوند، خطراتشان بيشتر شده و به اين دسته از بيماران هشدار داده ميشود که استفاده از شويندهها به خاطر تورم ريهها در کوتاه مدت روي قلبشان تأثيرات بسيار مخربي خواهد گذاشت.
اين متخصص قلب در ادامه ميگويد: توصيه ميشود که بيماران قلبي به هيچ عنوان از شويندهها در محيطهاي بسته بدون ماسک استفاده نکنند. البته استفاده از ماسک معمولي هم تأثير چنداني در پيشگيري ندارد و اين بيماران بايد از ماسکهاي صنعتي مجهز استفاده کنند تا اجازه ندهند مواد شيميايي وارد ريه آنها شود.
لازم به ذکر است؛ اسيدکلريدريک که به عنوان جرمگير در شست و شوي حمام و دستشويي منازل و آپارتمانها استفاده ميشود، استاندارد نيستند و اين ماده در وهله اول تأثير مستقيم روي ريهها گذاشته و زماني که سلولهاي ريوي متورم شدند، عمل تنفس در بيماران مختل شده که نفس نکشيدن کوتاه مدت ميتواند باعث نرسيدن اکسيژن طبيعي به ريه و قلب شده و حتي باعث تشديد سکته قلبي شود.
دکتر محمودي ميافزايد: ما مواد شوينده استاندارد نداريم. به تازگي در ساخت برخي از اين مواد، اسانسهاي خوشبو کننده استفاده ميشود که اين يک نوع گمراهي است و اين گونه مواد برعکس تفکر عاميانه بسيار خطرناک تر هستند چون افراد به علت بوي خوش اين شويندهها از آن به ميزان زياد استفاده ميکنند. اين يک کلک صنعتي است. حتي در جاهايي که از اين مواد استفاده ميشود افراد بايد از فعاليت بدني زياد مثل ورزش کردن و...بپرهيزند.
در ادامه دکتر پرويز طوسي متخصص پوست و رئيس مرکز تحقيقات پوست ايران به خبرنگار جوان اين طور ميگويد: استفاده مکرر و زياد از انواع شويندهها ميتواند باعث ايجاد اگزما در دستان فرد مصرفکننده شود به همين جهت به افراد توصيه ميشود که در هنگام مصرف از يک دستکش نخي در زير و يک دستکش لاستيکي روي آن استفاده کنند. البته اگر اين کار به مدت طولاني ادامه داشته باشد، فرد بايد دو دستکش نخي داشته باشد و مدام آنها را عوض کند تا دستها در آن عرق نکند چون ممکن است در اثر مصرف مداوم از شويندهها، دستکش لاستيکي باعث ايجاد حساسيت در پوست شده و جذب شود. بنابراين استفاده از دستکش که تماس مستقيم با مواد شوينده وجود نداشته باشد، بهترين راه پيشگيري از ايجاد مشکل است. افرادي که از مواد شوينده استفاده ميکنند به علت شست و شوي بيشتر دستهايشان، ابتدا لازم است که از صابون چرب استفاده کرده و پس از آن بايد از مواد نرم کننده پوست مانند وازلين، اوسرين يا کرمهاي نرم کننده روزي 5 تا 6 بار استفاده کنند. اين متخصص پوست ميگويد: هرساله در اين ايام با توجه به خانه تکاني بروز اگزما در افراد شايع ميشود که ممکن است به طور ثانوي عفونتهايي هم به اين مشکل اضافه شود.
بيماراني که زمينه اگزماي ارثي و اگزماي اتوپيک دارند و از کودکي يا شيرخوارگي زمينه اگزما در آنها وجود دارد بايد در مصرف انواع شويندهها اجتناب بيشتري داشته باشند. گاهي نيز ممکن است به علت رطوبت پوست و حالت خميري آن مشکلات آلرژيک نيز در افراد بروز کند.
