محمود مصدق
اشاره:
کمتر کسی است که در جهان امروز از بیماری دیگران «احساس» دلشوره نکرده باشد. این «دلشوره»ها زمانی قوت مییابد که امید همراهان بیمار برای تهیه عضوی از بدن بیمار رو به کاهش است.
در این بین اما بسیاری که با مرگ عزیزانشان مواجه شدهاند با اهدا میتوانند امید را به بخش دیگری از جامعه بازگردانند.
هرچند اهدای عضو در اجتماع ما به دلیل نبود زیرساختهای لازم نهادینه نشده است اما بسیاری برای نهادینه کردن آن تلاش میکنند.
در گفتوگو با خانم دکتر فریبا قربانی، مسؤول انجمن اهدای عضو ایران در اینباره به بازکاوی اهدای عضو پرداختهایم که درپی میآید:
دکتر «فریبا قربانی» مسؤول اهدای عضو انجمن اهدای عضو ایران با اشاره به اینکه اهدای اعضا از بیمار مرگ مغزی جهت حفظ جان بیمارانی که در لیست پیوند عضو هستند بسیار پراهمیت است، میگوید: با توجه به عضویت 350هزار از هموطنان در سایت انجمن و دریافت کارت اهدای عضو طی چهارسال گذشته میتوان گفت استقبال مردم در این رابطه خوب بوده اما رضایتگیری برای اهدای عضو از بیمار مرگ مغزی رضایتبخش نیست.
این عضو هیأت علمی دانشکده پزشکی دانشگاه شهید بهشتی تهران با بیان اینکه از هر 100 خانوادهای که بیمار مرگ مغزی دارند فقط 29درصد از آنها رضایت میدهند تا اعضای بدن عزیزانشان به شخص دیگری پیوند بخورد، میافزاید: به همین دلیل است که از 470بیمار مرگ مغزی شناسایی شده در کشور طی 9ماه اول سال جاری، فقط 50نفر از آنان به اهدای عضو رسیدند.
وی از فراهمآوری 130عضو پیوندی از 50بیمار مرگ مغزی که خانوادهشان رضایت داده بودند خبر میدهد و میگوید: میزان موفقیت بودن پیوندهای انجام شده را باید تیمهای گیرنده عضو تعیین کنند. با این حال این امر بستگی به نوع پیوند هم دارد و ما نمیتوانیم بگوییم همه آن 130عضو پیوند شده موفقیتآمیز بوده است.
قربانی در پاسخ به این سؤال که در سال نیاز به چه تعداد عضو اهدایی است، اظهار میدارد: در بخش پیوند ریه که بنده در این زمینه فعالیت میکنم 180نفر در لیست پیوند قرار دارند. در صورتی که از ابتدای فروردین تا پایان آذرماه امسال فقط شش پیوند ریه انجام شد. همچنین 900 بیمار کبدی در فهرست پیوند میباشند، در حالی که طی مدت یاد شده تعداد کبدهای فراهم شده 45عضو بوده است.
وضعیت در دیگر بخشها از جمله قلب و کلیه هم تقریباً به همین صورت است.
او با تأکید بر اینکه اهدای عضو از بیماران مرگ مغزی در ایران نسبت به دیگر کشور پایین است، میگوید: براساس آخرین آمار ما که مربوط به سال قبل است از هر یک میلیون ایرانی 9/2نفر اهدای عضو دارند درحالی که این رقم در اسپانیا 35 و در اروپا 10 تا 20 نفر است.
وی با اشاره به اینکه از زمان اعلام مرگ مغزی 24ساعت طول میکشد تا عمل پیوند انجام شود، اضافه میکند: در این مدت فرد دچار مرگ مغزی شده توسط 5نفر پزشک متخصص شامل جراح مغز ـ اعصاب ـ داخلی ـ بیهوشی و نماینده پزشکی قانونی که همگی از اعضای هیأت علمی دانشگاه هستند و از جانب وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی برای انجام این کار تعیین شدهاند و حکم دارند در دو نوبت معاینه و ویزیت میشود و پس از تایید مرگ مغزی از سوی این افراد آزمایشاتی روی وی انجام میگیرد تا مشخص شود کدام یک از اعضای وی برای پیوند مناسب است. بعد عضو یا اعضای تعیین شده به وسیله تیمی از پزشکان متخصص برداشته و به گیرندگان پیوند میشوند. در خاتمه نیز محل عمل جراحی فرد اهدایکننده ترمیم و پیکرش تحویل خانوادهاش میگردد.
وی گرفتن رضایت از خانواده بیمار مرگ مغزی در زمان مناسب را عمدهترین مشکل انجمن اهدای عضو میداند و تصریح میکند: چون ما تا بتوانیم خانواده شخصی که دچار مرگ مغزی شده است را از موضوع مطلع و رضایت آنان را برای اهدای عضو عزیزشان جلب کنیم زمان میبرد و با از دست رفتن این زمان که به زمان طلایی معروف است ارگانهای بیمار نارسا میشوند و عمل پیوند نمیتواند انجام گیرد، به همین خاطر است که ما باید هرچه بیشتر مردم را به گرفتن کارت اهدای عضو تشویق کنیم، چون تجربه نشان داده افرادی که کارت یاد شده را دارند و یا هنگام سلامت خود نزد خانوادهشان گفتند که در صورت دچار شدن به مرگ مغزی اعضای بدنشان را اهدا کنند، بستگان آنها سریعتر راضی به انجام این کار میشوند.
قربانی میافزاید: هرکسی و در هر سنی میتواند با وصیت قبلی خود و با رضایت خانوادهاش در زمان مرگ مغزی اهداکننده عضو باشد. البته شرایط پزشکی فرد در زمان مرگ مغزی تعیینکننده قابلیت وی برای اهدا عضو خواهد بود.
وی اضافه میکند: از گیرنده عضو اهدایی هیچ مبلغی اخذ نمیشود همانطور که هیچ وجهی به خانواده اهداکننده داده نمیشود.
وی در خاتمه میگوید: علاوه بر انجمن، رسانهها نیز باید در این رابطه تلاش گستردهای انجام دهند تا با اطلاعرسانی مناسب از مرگ مغزی و اهدای عضو، مردم بیشتر به دریافت کارت اهدای عضو مشتاق شوند و خانوادهها نیز در صورت مواجه شدن با مرگ مغزی فرزندانشان سریعتر با موضوع کنار بیایند و رضایتشان را جهت اهدای عضو اعلام کنند.
