محمد صادق زمانی
خبر دستگیری یکی از جنجالیترین و بی رحمترین تروریستهای سالیان اخیر یعنی عبدالمالک ریگی سرکرده گروهک تروریستی جندالله و بازتاب گسترده آن در رسانههای داخلی و خارجی بهانهای شد تا تا در این نوشتار نیم نگاهی به اهمیت مقوله امنیت اجتماعی بیافکنیم؛ تروریستی که در نقش یکی از بزرگترین اخلالگران امنیت اجتماعی، ضربههای دردناکی را بر جان، احساس، مال و حریم خصوصی و عمومی شماری از هموطنان وارد ساخت.
امنیت واژهای پیچیده است که از جنبه کاربردی از گستردگی وسیعی برخوردار است. از درونیترین افکار و احساسات بشری گرفته تا مهمترین مسائل بین دولتها دربرگیرنده مفهوم امنیت است. فرهنگ لغت آکسفورد، امنیت (security) را اینگونه معنا میکند: «رهایی از نگرانیها و ایمنی در مقابل خطرات و همچنین معیارهایی قراردادی برای تضمین ایمنی یک کشور، شخص یا چیزی که از ارزشی برخوردار است.»
از آن هنگام که انسان برای بقا و تأمین معاش خود با وسایل ابتدایی و دستساز به مقابله با عوامل طبیعی پرداخت تا اکنون که به دنبال عصر صنعتی شدن، سرعت و تکنولوژی رویای برتری بر همنوعان و جهان پیرامون خود را از طریق وسایل پیشرفته نظامی و اتمی در سر میپروراند، امنیت چه در بعد روانی آن و چه در بعد فیزیکی همواره یکی از دغدغههای همیشگی او بوده است.
امنیت اجتماعی صدرنشین مطالبات شهروندان و دولت ها
متناسب با پیچیدهتر شدن روابط اجتماعی در عصر مدرنیته و خارج شدن این روابط از حالتهای ساده اولیه که جنبه فیزیکی و محسوس داشت، عوامل پنهان و غیرفیزیکی امنیت در ابعاد مختلف اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی روز به روز اهمیت بیشتری پیدا میکند. به همین دلیل مقوله امنیت اجتماعی که مهمترین مولفه تشکیل دهنده امنیت ملی است در سالهای اخیر در سطح ملی و بینالمللی مورد توجه جدی قرار گرفته است. امروزه سیاستمداران و نظریهپردازان دریافتهاند که تضمین امنیت ملی یک کشور که عمدتاً ناظر بر امنیت سیستم حکومتی و کارکرد درست نهادهای «دفاعی – امنیتی» در کشور است در گرو فراهم آوردن امنیت اجتماعی است که عمدتاً ناظر بر امنیت مردم است و به هر میزان که این مؤلفه در میان سایر مولفهها نقش بیشتری داشته باشد، امنیت ملی پایدارتر، کمهزینهتر و بالندهتر خواهد بود.
مقابله با تهدیدکنندگان امنیت اجتماعی لازمه رضایتمندی شهروندان است
عبدالمالک ریگی و گروهک تروریستیاش طی سالهای اخیر با اقدامات خرابکارانه و بیرحمانه خود هم امنیت شهروندان شرق کشور را به خطر انداخته و هم نوعی حس ناامنی را در دایره حقوق امنیتی هموطنان ایجاد کرده بودند و همین، نوعی مطالبه عمومی را در افکار عمومی در خصوص لزوم دستگیری و محاکمه این فرد و گروهکش شکل داده بود. این مطالبه عمومی وظیفه مسؤولان ایجاد امنیت اجتماعی در کشور را دوچندان کرده بود.
امنیت اجتماعی را میتوان به عنوان ایمنی خاص مردم تعبیر کرد. این مفهوم دو وجه جداگانه دارد؛ در یک وجه امنیت اجتماعی در قالب ایمنی خاطر یک شهروند به عنوان نماینده (representative) تمامی مردم مورد بررسی قرار میگیرد. در این بررسی امنیت اجتماعی یک جامعه (یک کشور، یک شهر و یا یک محله) بر اساس میزان رضایتمندی satisfaction و آرامش خاطر یک عضو نمونه آن جامعه بررسی و ارزیابی میشود. وجه دوم امنیت اجتماعی به تعامل interaction افراد جامعه با یکدیگر مربوط میشود. در این بعد، رابطه مردم یک جامعه با دولت، نهادها institutions و مردم دیگر جوامع مدنظر است.
شادمانی و تشکر هموطنان به خاطر دستگیری ریگی
پس از انتشار خبر دستگیری عبدالمالک ریگی سرکرده گروهک تروریستی جندالله، شمار زیادی از هموطنان طی تماس تلفنی با «خط جوان» از اقدام درخور تحسین وزارت اطلاعات در دستگیر کردن یکی از بزرگترین اخلالگران امنیت اجتماعی تقدیر و تشکر کردند. البته پیامهای تشکر و شادمانی تنها محدود به خطوط تلفنی روزنامه جوان نبود بلکه در سایت اینترنتی روزنامه- جوان آنلاین- هم پیامهای بیشماری از هموطنان در تقدیر از عملیات بزرگ و مدبرانه وزارت اطلاعات برای دستگیری ریگی ثبت شد.
هموطنان: این اخلالگر بزرگ در امنیت مردم را محاکمه و اعدام کنید
اما تماسها و پیامهای هموطنان عزیز تنها تقدیر و تشکر نبود. آنان در این نکته با هم شریک و یکصدا بودند که دستگیری ریگی هر چند اقدامی بزرگ است اما کافی نیست. هموطنان از دستگاه قضایی کشور خواستند که هر چه سریع تر، ریگی را محاکمه کرده و به دار مجازات بیاویزند.
