میثم محسن نیا - ازدواج از جمله سنتهای حسنه مورد تأکید در فرهنگ اسلامی و ایرانی ماست تا حدی که کاملکننده دین دانسته شده است. اما به دلیل مشکلات فراوانی که در این مسیر پیش روی جوانان قرار دارد، با آسیبها و نارساییهایی مواجه شده است. در این فضا ارائه الگوها و شیوههای متناسب با فرهنگ ایرانی اسلامی میتواند موانع موجود را مرتفع سازد و این مسیر مبارک را هموار کند. بیشک ارائه مدلها و الگوها در این عرصه بیش از همه وظیفه عالمان دینی و اندیشمندان دانشگاهی میباشد. در این عرصه، طرح ازدواج دانشجویی که سیزده سال است از سوی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها اجرا میشود را میتوان الگویی موفق به شمار آورد که با استقبال دانشجویان روبهرو شده است.
دکتر عماد افروغ، استاد جامعهشناسی دانشگاه تربیت مدرس در این زمینه معتقد است: اگر به بلوغ اجتماعی در ازدواج معتقد باشیم، بنابراین مناسبترین زمان برای ازدواج، دوران دانشجویی است.
وی در سیزدهمین مراسم جشن ازدواج دانشجویی کشور در مشهد مقدس گفت: ازدواج دانشجویی علاوه بر ضرورت شرعی، ضرورت عقلی و عرفی نیز دارد و به تجربه ثابت شده که میزان موفقیت دانشجویان با ازدواج افزایش مییابد.
افروغ با بیان اینکه بسیاری از نیازهای عاطفی و روحی انسان با ازدواج برطرف میشود، یادآور شد: جامعه ما به دلیل بالا رفتن سن ازدواج با خلأهای جدی عاطفی روبهرو شده که فقط با ازدواج میتوان این خلأها را برطرف کرد.
این جامعه شناس افزود: در فیلمها و سریالهای صدا و سیما و میزگردهای تخصصی که در رسانه ملی برگزار میشود، ازدواج مورد توجه قرار میگیرد اما این برنامهها مروج ازدواجهای صحیح نیستند و رسانه ملی در این زمینه عملکرد درستی نداشته است.
همچنین دکتر فهیمه فرهمندپور، عضو هیأت علمی دانشگاه تهران در همایش ازدواج سنتی یا مدرن در دانشگاه شهید چمران اهواز با بیان اینکه بسیاری از الگوهای سنتی ما در امر ازدواج برای زندگی امروزی کارایی ندارد، به بیان دیگر برخی از زیرساختهای ازدواج سنتی پرداخت. وی از تشابه روحیات، نبود تنوع در عرصه انتخاب به شکل امروزی، کمی فاصله بین نسلی، شناخت کافی از همدیگر و نهادینه شدن روحیه سازش به ویژه در خانمها به عنوان مهمترین زیرساختهای ازدواجهای سنتی یاد کرد و افزود: اقتضائات زندگی امروز الگوی جدیدی از رفتار را در امر ازدواج برای جوانان ما رقم میزند.
فرهمندپور سطحینگری، جدا انگاشتن فرد از خانواده، شتابزدگی و شعار زدگی را از جمله خطاهای رایج در ازدواجهای مدرن معرفی و تصریح کرد: باید توجه داشت که به هر حال هر فرد برآیند و حاصل فرهنگ و عادات خانوادهای است که سالها در آن رشد کرده و اینکه در ازدواجهای امروزی برخلاف گذشته که خانواده اصل بود، فرد به عنوان اصل و پایه ازدواج تأیید میشود، امری نادرست است. وی در ادامه یافتن نقاط مشترک در سلایق را از دیگر خطاهای ازدواج مدرن دانست و یافتن باورهای مشابه و مشترک را به جای سلایق زودگذر در ازدواج به جوانان توصیه کرد.
این استاد دانشگاه به نقش مهم رسانهها و سینما در شعار زدگی جوانان در امر ازدواج اشاره کرد و افزود: رسانهها با تبلیغ فرهنگ شعاری به نوعی واقعبینی جوانان ما را هدف گرفتهاند در صورتی که باید با به تصویر کشیدن نتایج ازدواجهای شتابزده حقایق جامعه را هرچند تلخ و گزنده به جوانان یادآور شوند.
اولین ابتکار
برای اولین بار ازدواج دانشجویی به ابتکار نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه شهید بهشتی در سال 1376 با برگزاری مراسم ازدواج دسته جمعی 60 زوج برگزار شد. این جشن که با هدف تبلیغ سادهزیستی و ترویج فرهنگ ازدواج در دانشگاهها با هدیه رهبر معظم انقلاب به زوجهای دانشجو همراه بود، سرآغاز حرکتی بزرگ به نام جشنهای ازدواج دانشجویی در آینده شد.
حال پس از گذشت سیزده سال دانشجویان بیشتری برای برگزاری جشن آغاز زندگی مشترک این جشن دسته جمعی را انتخاب میکنند.
بر اساس گزارش خبرنگار «جوان»، استقبال از ازدواج دانشجویی توسط دانشجویان هر سال 5هزار مورد بیشتر از سال پیشین میشود به طوری که امسال این آمار به نزدیک 50 هزار زوج دانشجو رسیده است.
اهداف و دستاوردها
ترویج فرهنگ آسان ازدواج در بین جوانان، کاهش هزینه ازدواج، کاستن سن ازدواج و مهریه از جمله اهداف جشن ازدواج دانشجویی است.
ازدواج دانشجویی تاکنون دستاوردهای زیادی داشته است و همواره تلاش میشود با سهل و آسان گرفتن ازدواج رویهها اصلاح شوند تا به تدریج دانشجویان به روشی کاملاً صحیح در برگزاری این نوع از مراسم برسند.
ازدواج زوجهای دانشجو برای سالمسازی محیط دانشگاهها بسیار مؤثر بوده است و با ایجاد بستر و امکانات مناسب و ترویج فرهنگ ازدواج آسان میتوان ازدواجهای دانشجویی را در سطح جامعه گسترش داد.
همچنین میزان طلاق در ازدواج دانشجویی نسبت به سایر ازدواجها بسیار پایین گزارش شده است؛ تنها یک درصد ازدواجهای دانشجویی منجر به طلاق میشود.
اهمیت آموزش قبل از ازدواج به دانشجویان
برگزاری کارگاههای آموزشی به دانشجویان مجرد در راستای فرهنگسازی و الگودهی ازدواج آسان و آگاهانه به جامعه و ترویج و تشویق دانشجویان به ازدواج از سیاستهای اساسی برگزارکنندگان این مراسم فرهنگی دانشجویی است.
بدین منظور برای دانشگاههای مختلف کشور اساتید صاحبنظر و مجرب در امر ازدواج و مهارت زندگی فرستاده میشود، کارگاههای مهارت کاربردی، بهداشت خانواده و مشاوره برگزار میشود، در این کارگاهها حول مبانی دینی در استحکام خانواده، وظایف زن و شوهر، عوامل مؤثر در ارتباط زوجین و هنر معیشت و تربیت فرزندان بحث میشود. آموزشها در ارتباط با دو گروه مجرد و متأهل دانشجو به آموزشهای پیش از ازدواج (شناخت و آگاهی) و پس از ازدواج (پایداری و تحکیم خانواده و نیز زندگی شاد دینی) تقسیم شدهاند.
ترویج و فرهنگ سازی ازدواج بهنگام، آسان، آگاهانه و پایدار بعد از گذشت سیزده سال نشان میدهد که برگزاری ازدواج دانشجویی موجب صرفهجویی در هزینه برگزاری ازدواجها در سراسر کشور میشود. از سال 76 تاکنون 264 هزار و 260 زوج مراسم خود را به این شکل برگزار کردهاند.
دو سه سالی است که یک تغییر رویکردی در برنامه ازدواج دانشجویی انجام شده و این مراسم با عنوان کاروان «همسفر تا بهشت» در مشهد مقدس برگزار میشود. در مراسم جشن ازدواج دانشجویی سال 88، 25 هزار زوج هدیه سکه دریافت کردند و 2هزار و 500 زوج راهی مکه و زیارت خانه خدا شدند و 23 هزار زوج هم راهی سفر به مشهد مقدس شدند و زندگی خود را در جوار بارگاه ملکوتی امام رضا(ع) آغاز کردند.
برنامههای فرهنگی و آموزشی
شرکت در کلاسهای مهارتهای زندگی، اخلاق، رفتار، خانواده و مقابله با تجملگرایی از برنامههای جانبی جشن ازدواج دانشجویی است.
در همین زمینه برای زوجهای دانشجوی حاضر در دوازدهمین جشن دانشجویی یک کارگاه مهارت زندگی(کلید طلایی) در حرم مطهر امام رضا(ع) تشکیل شده است. همچنین برای هر زوج بیش از 8 ساعت آموزش در رابطه با مدیریت روابط، کارگاه مدیریت روابط زناشویی به طور جداگانه برای زنان و مردان، کارگاه خانواده موفق در شهر مشهد تشکیل شد.
راه اندازی باشگاه ازدواج دانشجویی
ستاد ازدواج دانشجویی نهاد نمایندگی به منظور ارائه خدمات بهتر به زوجهای دانشجو و دانشجویان مجرد قصد راه اندازی باشگاه مجازی ازدواج را دارد. در این باشگاه خدمات مشاورهای، فرهنگی، دینی و اجتماعی به اعضای آن ارائه خواهد شد ضمن اینکه محیطی برای یافتن شغل مناسب، ثبت خاطرات دانشجویی و گفتوگو نیز محسوب میشود.
باشگاه مجازی ازدواج درباره بحثهای مشاورهای قبل و بعد از ازدواج به دانشجویان داوطلب خدمات ارائه میکند. حتی این امکان در نظر گرفته شده که دانشجو بتواند به صورت آنلاین با استادان مربوطه در این زمینه صحبت و مسائلش را مطرح کند و جواب بگیرد.
ازدواجی به هنگام و آسان
امسال مراسم سیزدهمین دوره جشن ازدواج دانشجویی کشور با شعار «ازدواج بههنگام، آسان، آگاهانه و پایدار» در آستانه عید سعید غدیر در جوار بارگاه منور رضوی (ع) برگزار شد. در این مراسم که در رواق دارالهدایه حرم مطهر رضوی(ع) برگزار شد، 300 زوج دانشجو به نمایندگی از دانشجویان سراسر کشور حضور یافتند.
در ابتدای این مراسم، پیام کوتاه مقام معظم رهبری خطاب به زوجهای دانشجو قرائت شد. در این پیام حضرت آیتالله خامنهای زوجهای جوان دانشجو را به مهرورزی به همسران، وفاداری به آنان و شریک شدن در سرنوشت یکدیگر توصیه فرمودهاند.
در این دوره نزدیک به 47 هزار و 500 دانشجو برای شرکت در مراسم ازدواج دانشجویی در سراسر کشور ثبتنام کردند. 54 درصد از این تعداد از دانشگاههای دولتی، 37 درصد از دانشگاه آزاد اسلامی و چهار درصد نیز از دانشگاههای زیر نظر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی بودهاند.
72 درصد از دانشجویان یاد شده در مقطع کارشناسی، 15 درصد در مقطع کاردانی، 9 درصد در مقطع کارشناسی ارشد و سه درصد از مقطع دکتری بودهاند.
