زهرا چیذری - «ثروت و توانگری»، «راههای نفوذ در دیگران، سمینار مهره مار»، «همایش راز چراغ جادو»، «رازهای ناگفته موفقیت»، «پرورش نبوغ مالی» و...
اینها حرفهای زیبا و فریبندهای است که این روزها در و دیوار شهرمان با پوسترها و تبلیغات این چنینی کاغذ دیواری شده است.
و خلاصه دراین دور و زمانه که هر کس به فکر خویش است، اشخاص دلسوزی پیدا میشوند که فقط و فقط برای حل مشکلات جوانان این مرز و بوم! تمام ثروت و مقام و جایگاه بالای اجتماعی خود را رها کرده و وقت خود را برای پیشرفت مردم مملکت خود صرف برگزاری انواع و اقسام کلاسها و همایشهای موفقیت و تکنولوژی فکر و خلاقیت ذهن و خلاصه پرورش استعداد جوانان کردهاند، تنها برای اینکه جوانان این مملکت با شرکت در کلاسهای بسیار بسیار مفید! این دوستان بزرگوار در کوتاهترین زمان ممکن به ثروت، شادکامی و کامیابی دست یابند.
اما بهراستی موفقیت چیست؟ آیا تنها با شرکت در چند کلاس و یا خواندن چند کتاب با واژههای زیبا و دلفریب درباره آینده و ثروت میتوان موفق شد؟ آیا موفقیت به این ارزانی به دست میآید؟
موفقیت یعنی چه؟
«ضریب رسیدن به اهداف فردی در بازه زمانی مشخص»؛ این تعریفی است که دکتر شهرام وزیری، روانشناس و معاون پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی و احد رودهن ارائه میدهد. وی میگوید: موفقیت یک معنای عام دارد و آن این است که فردی به مهارت و توانایی در موضوع خاصی برسد، اما راههای رسیدن به این مهارت در افراد مختلف متفاوت است.
جواد آرینمنش، نایب رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی نیز موفقیت را امری نسبی میداند و معتقد است: موفقیت دستیابی به هدف است اما این هدف برای افراد مختلف متفاوت بوده و به زاویه دید آنها به زندگی بستگی دارد. وی یک زندگی سالم و ایدهآل در راه آرمانهای بلند انسانی را معنای کلی موفقیت میداند.
سمینارهای موفقیت، راهگشا یا سراب
جواد آرینمنش در رابطه با ارزیابیاش از برگزاری سمینارهایی با محوریت موضوع موفقیت به گزارشگر جوان میگوید: شاید نتوان همه این سمینارها را با نسخه واحدی قضاوت کرد؛ برخی از این سمینارها بر پایه آموزههای دینی و علم روانشناسی و اصولی شکل گرفته که قابل استفاده است اما برای برخی از افراد به وسیله درآمدزایی و کاسبی تبدیل شده است. وی با اشاره به اینکه دستمایه این کلاسها روانشناسی غربی است میافزاید: در این کلاسها مباحث اسلامی و غربی با هم آمیخته شده و به خورد جوانان داده میشود. در صورتی که روانشناسی غربی در جامعه ما موضوعیت ندارد و نتایج آن هم مورد قبول و منطبق با معیارهای دینی و اسلامی ما نیست.
اما دکتر وزیری با نگاهی دوگانه به این سمینارها و کلاسها آنها را از سویی فرصت و از سویی دیگر تهدید میداند و میگوید: اینکه جو کلی جامعه به این آگاهی دست پیدا کرده که باید برای موفقیت به علم و چارچوب مدونی مجهز شد، یک فرصت است. اما در پی این نیاز برخی افراد و سازمانها همچون قارچ رشد کرده و نظارت مناسبی نیز بر روی این مسأله وجود ندارد. در نتیجه یک بازار شامی ایجاد شده که در این بازار همه چیز به نام موفقیت فروخته میشود، به جز خود موفقیت. وی با اشاره به اینکه ارائه روشهای غیرعلمی و مبتنی بر شعار میتواند، جوانان را با مشکلات زیادی مواجه کند، میگوید: این کلاسها و سمینارها با تبلیغات و شعارهای زیبا جوانان را جذب میکند و مخاطب جوان هم حامی ندارد تا از او اطلاعات بگیرد.
فریبکاری و ترویج فریب
با افزایش تبلیغات شیرین و تعداد این سمینارها و کلاسها که تقریباً به شکل روزانه در حال برگزاری است، روز به روز بر تعداد متقاضیان آنها نیز افزوده میشود؛ جوانانی که به دلیل مواجهه با آیندهای مبهم بیشتر جذب شعارهای جذاب این افراد میشوند از سرابی که در پیش رویشان قرار گرفته، غافل میشوند. آرینمنش درباره آسیبهایی که این کلاسها و سمینارها برای جوانان در پی دارند، میگوید: اینها روشهای فریبکارانهای را ترویج میکنند و جوانان را فریب میدهند.
نتیجه این کلاسها ترویج تفکر و اندیشه غرب است. وی عدم نظارت نهادهای ذیربط را دلیل رشد چنین کلاسهایی میداند و خاطرنشان میکند: فعالیتهای فرهنگی در کشور با مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی انجام میگیرد و نیروی انتظامی نیز به طور کلی وظیفه نظارت بر اماکن را بر عهده دارد. اما متأسفانه نظارتها در حوزه فعالیتهای فرهنگی و عرضه محصولات مناسب نیست و هر کس هر کاری که میخواهد انجام میدهد. سیدجواد زمانی، مخبر کمیسیون اجتماعی مجلس هشتم با اظهار عدم اطلاع از جزئیات این کلاسها و سمینارها درباره کلیت آنها میگوید: من تاکنون کسی را که با شرکت در این سمینارها به ثروت و موفقیت رسیده باشد، ندیدهام.
این کارشناس مسائل اجتماعی تنها راه رسیدن به موفقیت را تلاش و کوشش میداند و با مقایسه این سمینارها با شرکتهای هرمی تأکید میکند: این سمینارها نیز چیزی شبیه شرکتهای هرمی است و تنها با شعارهای دلفریب جوانان را گول میزنند در حالی که تاکنون هیچ جوانی از طریق شرکتهای هرمی یا سمینارها موفق و ثروتمند نشده است.
تضاد فرهنگی در تعریف موفقیت
به طور قطع و یقین موفقیت در هر جامعهای متناسب با فرهنگ بومی و ارزشهای جاری در آن جامعه تعریف میشود و پیاده کردن سیستمهای غربی موفقیت، بدون در نظر گرفتن، چشمداشتهای جامعه ما از موفقیت، سبب میشود تا جوانان، دچار تضاد شوند و این تضادها آنقدر ذهنشان را مشغول کند، که مسیر اصلی کامیابی خود را گم کنند.
دکتر وزیری در این باره میگوید: اگر برای موفق شدن روشی به افراد یاد داده شود که فرهنگ، اخلاق، ارزشها و تواناییها و باورهای یک سیستم آن را نپذیرد، طبیعی است که افراد دچار سردرگمی شوند.
اما در عین حال معتقد است: افراد اجازه دارند در صورت رعایت حقوق خود و دیگران موفق باشند و این مسأله با هیچ فرهنگی در تضاد نیست.
عدم نظارت سبب رشد قارچ گونه سرابهای موفقیت
همیشه در غیبت نظارتهای کارشناسانه، حرکتهای غیراصولی و سودجویانه شکل میگیرد. سیدجواد زمانی که در سطور بالا با دیدگاههای کارشناسی وی آشنا شدید در پاسخ به سؤال گزارشگر جوان درباره نقش نظارتی مجلس در برگزاری این کلاسها و سمینارها هم میگوید: این مسأله وظیفه مجلس نیست. مجلس وظیفه قانونگذاری و نظارت بر اجرای قوانین را دارد. اما جواد آرینمنش در این رابطه معتقد است، در این خصوص خلأ قانونی نداریم بلکه قوانین اجرا نمیشوند و سازمانها و مؤسسات فرهنگی و علمی و انتظامی هر یک در جایگاه خود نظارت لازم را ندارند.
وی راهکار مقابله با برگزاری بیضابطه و بدون کنترل این کلاسها و سمینارها را اعمال نظارت مجلس، نیروی انتظامی، دانشگاهها و وزارتخانهها هر کدام در حوزه کاری خودشان میداند.
وقتی آب نداریم، دل به سراب میبندیم
وجود معضلات اجتماعی برای جوانان، عنصر حیاتبخش امید را در وجود آنها کمرنگ میکند. جوانان تشنه امید هر کجا که تصویر زیبایی از آینده را برایشان ترسیم کنند، تصویری که از وحشت ناامیدی و تاریکی آینده بکاهد به آن سمت و سو کشیده میشوند. سیدجواد زمانی نماینده مردم در خانه ملت در این باره میگوید: مشکلات اجتماعی و در صدر آنها معضل بیکاری سبب رفتن جوانان به سمت این تبلیغات و حتی شرکتهای هرمی میشود. وی معتقد است با حل معضل بیکاری جوانان میتوان از وقوع بسیاری از مشکلات اجتماعی جلوگیری کرد.
جواد آرینمنش نیز معتقد است: اگر مشکلات افراد از مسیر صحیح حل نشود، آنها به دنبال راههای فرعی و غیرقانونی و حتی خرافات میروند.
همه میتوانند موفق باشند
اما آیا موفق بودن تنها در گرو ثروتمند بودن یا تحصیلات عالیه است؟
دکتر وزیری معتقد است: هر کس در هر جایگاهی می تواند موفق باشد. وی با بیان اینکه متأسفانه در جامعه ما سطح توقعات با امکانات موجود همخوانی ندارد، میگوید: این مشکل خیلی جدی میشود. وی معتقد است: بخشی از عدم موفقیت جوانان ما دست خودشان نیست و باید زیرساختهای لازم فراهم شود. موفق شدن جوانان از یک سو نیازمند تلاش و افزایش آگاهیهای خودشان و از سوی دیگر نیازمند فراهم شدن زیرساختهای لازم، توسط دولتمردان است آن هم به شکل واقعی و به دور از شعار.
