در گفت‌و‌گو با «جوان» مطرح شد

برخي اقدامات صانعي دون شأن مرجعيت بود

رضا علوي - حفظ شأن و منزلت مرجعيت از سوي مراجع عاليقدر يكي از موارد مهمي است كه در استحكام فتوا و تداوم تقليد بسيار تأثير دارد. بر اين اساس شخص مرجع همواره مي‌كوشد تا براي اداي تكليف، خدشه‌اي بر شوؤن مرجعيت وارد نسازد تا همواره بتواند استوار پا در جاي پاي ائمه بگذارد و چراغ هدايت را براي مردم و مقلدان روشن نگه دارد.در اين ميان اما ممكن است برخي افراد و مراجع مسيري را طي كنند كه خواسته يا ناخواسته در لباس روحانيت، صدمه‌اي معنوي بر اين لباس و شأن مرجعيت وارد سازند. قطعاً اين امور موجب گمراهي مقلدان مي‌شود و عده‌اي بايد جلودار آن مرجع باشند تا از فتاواي شاذ خودداري كند. اگر چه اين تعداد بسيار قليل هستند اما بعيد نيست در بين مردم آثار مخربي را نشر و توسعه دهند.در اين چند سال شيخ يوسف صانعي شايد يكي از اين افراد بوده كه با پايين آوردن شأن مرجعيت و صدور فتوا در حد يك كالاي تبليغاتي، واكنش طلاب و حوزه‌هاي علميه را برانگيخت و موجب شد تا در روز‌هاي اخير عدم صلاحيت وي براي مرجعيت از سوي جامعه مدرسين حوزه علميه قم اعلام شود.البته اين اقدام پس از انتشار فتاواي استثنايي و شاذ صانعي رخ داد و علاوه بر اين اقدامات وي در ماه‌‌هاي اخير به گونه‌اي بود كه شأن مرجعيت آن‌طور كه بايد حفظ نمي‌گرديد.اما اعلام نظر جامعه مدرسين واكنش‌هايي را در پي داشت و عده‌اي سعي كردند با ايجاد شبهه در اقدام علماي انقلابي و بزرگوار جامعه مدرسين، اين‌بار هم حق را به باطل درآميزند و آن عمل صحيح را خطا و موضوعي خارج از تكاليف جامعه مدرسين اعلام كنند.اما گويا اين عده تجليل امام خميني(ره) از جامعه مدرسين در خصوص عزل آيت‌الله شريعتمداري از مرجعيت را فراموش كرده‌اند و شايد حتي يكبار از خود نپرسيد‌ه‌اند كه فتاواي شاذ صانعي از جمله محرم بودن فرزند خوانده كه مغاير با نص صريح قرآن است از كدام منابع برگرفته شده و حركات خارج از تكاليف يك مرجع كه در چند ماه اخير از سوي شيخ يوسف صانعي بروز پيدا كرده در راستاي ارتقاي شأن مرجعيت بوده و يا برعكس؟خبرنگار روزنامه «جوان» براي روشن شدن اين موضوع با تعدادي از علما و روحانيون مصاحبه كرده است.دامن زدن به فتنه يكي از كار‌هاي او بودآيت‌الله حسن ممدوحي عضو مجلس خبرگان و از اعضاي جامعه مدرسين با بيان اينكه برخي از فتاواي صانعي بدعت بود و برخي خلاف مشهور و در مغايرت كامل با نظرات ساير مراجع بود، گفت: علاوه بر اين فتاواي شاذ، صانعي كار‌هايي مي‌كرد كه خلاف شأن و منزلت مرجعيت بود و دسته‌اي از اقدامات وي خارج از تكاليف يك مرجع بود.وي ادامه داد: رابطه با كروبي و موسوي و دخالت در امورسياسي نامربوط و دامن زدن به فتنه يكي از كار‌هاي صانعي بود كه تعجب همگان را بر‌مي‌انگيخت. وي تصريح كرد: شأن مرجع به تمامي رفتار‌ها، گفتار‌ها، شنيدن‌ها، نشستن‌ها و برخاستن‌ها مربوط مي‌شود و صانعي در برخي از اين موارد خلاف عرف و معمول يك مرجع عمل مي‌كرد.برخي از فتاواي صانعي خلاف منابع چهارگانه بودحجت‌الا‌سلام و المسلمين جعفر شجوني عضو جامعه روحانيت مبارز با اشاره به اينكه هر چيزي براي خود جايگاه و منزلتي دارد، ابراز كرد: شؤون روحانيت جايگاهي دارد كه مردم آن را به انبيا، اوليا و بزرگان دين نسبت مي‌دهند و از قديم مردم ما به روايات و احكام تأسي داشتند و در مسائل ديني از مراجع تقليد مي‌كردند و اين سيره مرجعيت تا امروز جاري مانده است. وي با بيان آنكه مجتهد بايد از چهار منبع قرآن، عقل، اجماع و سنت به صدور فتوا بپردازد خاطر نشان كرد: همواره تعجب مي‌كرديم كه چرا صانعي تكرو است و همگاني نيست و برخي از فتاوا و حرف‌هايش بر خلاف عقل، قرآن، سنت و اجماع بيان مي‌شد. وي ادامه داد: همواره منتظر بوديم ‌تا عده‌اي جلوي وي را بگيرند؛ چرا كه برخي از فتاواي او بسيار عجيب بود. براي آنكه دل خانم‌ها را خوش كند فتوا مي‌‌دهد كه ازدواج مجدد حرام است و بچه‌ها از زن دوم حرامزاده هستند.شجوني تأكيد كرد: صانعي در ميان مراجع جايگاهي ندارد و همه منتظر بوديم كه ببينيم آن مركز يعني شهر قم و روحانيون و اساتيد حوزه چه تصميمي مي‌گيرند كه خوشبختانه جامعه مدرسين وارد شد و مردانه مسأله را حل كرد.مرجع نبايد مطيع نفس باشد حجت‌الا‌سلام و المسلمين احمد سالك سخنگوي جامعه روحانيت مبارز تصريح كرد: اهل بيت دستور داده‌اند در زمان غيبت به كساني كه راوي حديث و بيان كننده احكام ما هستند رجوع كنيد و مصداق اين روايت عالمان ديني هستند.بنابر اين عالمان ديني بايد عالم به فقه آل محمد و از باتقوا‌ترين و پارساترين باشند و به ويژه در مسائل دنيايي ورع داشته باشند. وي با بيان اينكه مرجع نبايد مطيع نفس باشد، گفت: مرجع بايد در اطاعت از امام (ره) و خط امامت پيشرو باشد و به زمان و مكان خود نيز آشنايي داشته باشد؛ چنين شخصيتي مي‌تواند جامعه را هدايت كند و در مسائل اخلاقي به شكل بنيادي حركت كند و مبلغ قرآن و عترت باشد. سالك خاطر نشان كرد: اگر مرجعي خلاف اين مسير حركت كند و در راستاي كاستن از شأن مرجعيت قدم بردارد، قطعاً به خطا رفته است.