نفیسه ابراهیمزاده انتظام - این وزارتخانه پرمخاطب در تمام خانوادههای ایرانی اعم روستایی و شهری ریشه دوانده و نمایندهای اعم از دانشآموز و فرهنگی دارد. از طرفی تغییر در مناسبات و نظامهای هیچ وزارتخانه دیگری همچون آموزش و پرورش جامعه را نگران نمیکند. به همین دلیل هر مطلبی که در این مورد تیتر رسانههای خبری میشود به شدت مورد پیگیری افکار عمومی است. آخرین تغییر در این زمینه تقسیم بندی جدید مقاطع تحصیلی است. چیزی که هفتهها چشمهای مردد خانوادهها را به دنبال پاسخ سؤالاتشان اسیر تیترها و تحلیلها و سؤالاتی را متوجه دستگاه تعلیم و تربیت کشور کرد. از جمله اینکه آیا به لحاظ فیزیکی و در فضای آموزشی نیز دوره راهنمایی و دبیرستان در هم ادغام میشوند؟ این طرح از چه سالی اجرایی میشود؟ تکلیف کتابهای درسی و شیوههای تدریس چیست؟ معلمانی که فارغ التحصیل مراکز تربیت معلم نیستند برای اجرای این طرح انعطاف حرفهای دارند یا خیر؟ و بسیاری سؤالات دیگر که در ذهن خانوادهها میچرخد ولی زبان برخی مسؤولان برای پاسخ به آنها خاموش است.
اولین وزارتخانه 7 معاونه!
اسدالله عباسی، عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس میگوید: « دورهراهنمایی به شیوه موجود مقطعی است که در فرآیند آموزشی وقفه ایجاد میکند. یعنی نه میتواند پایه محکمی برای دوره دبیرستان باشد نه حلقه وصلی برای دوره ابتدایی.»
وی ادامه میدهد: «تا در نظام آموزشی تغییر اتفاق نیفتد بسیاری از اموری که قرار است در حوزه تعلیم و تربیت پیگیری شود معیوب میمانند.» عباسی میافزاید: «در تحول آموزش و پرورش یکی از کارهایی که باید انجام شود این است که مقاطع تحصیلی ما بتوانند از کارایی لازم برخوردار باشند و دانش آموز را طوری تربیت کنند که بعد از فراغت از تحصیل متوسطه بتواند یا وارد دانشگاه شود یا بازار کار؛ در حالی که در حال حاضر این طور نیست، دیپلمه های بیکار در سطح جامعه شاهد این ضعف هستند.» وی تصریح میکند: «تألیف و تدوین کتب درسی بر اساس نیازهای جامعه و آموزش به هنگام معلمان در اجرای طرح تحول لازم و مفید است. »
عضو کمیسیون آموزش یادآور میشود: «زمینههای بومی سازی این طرح که اساس آن وارداتی است در کشور وجود دارد منتهی باید دید آموزش و پرورش برای آن چه برنامه ای در نظر دارد. » وی میگوید: «هر وزارتخانه میتواند 5 معاونت داشته باشد، نظر حاجی بابایی بر این است که در آموزش و پرورش دو معاونت دیگر نیز به آن اضافه شود. اگرچه این امر به تصویب هیأت دولت و مجلس نیاز دارد اما به نظر طرح خوبی است. » عباسی نکات مثبت این اتفاق را اینگونه بر میشمارد: «جذب، آموزش و ساماندهی نیروی انسانی در آموزش و پرورش نیاز به یک معاونت خاص دارد. این بی برنامگی و مازاد نیرو در یک منطقه و کمبود نیرو در منطقه دیگر، خالی ماندن مراکز تربیت معلم، جذب نیروهای فارغ التحصیل از خارج تربیت معلم و عدم پیگیری مسائل نیروها از جذب تا پایان بازنشستگی از جمله مسائلی است که چنین خلأهایی را
پر رنگ میکنند. » وی اجرای چنین طرحها و تغییراتی را هدر دادن انرژی دستگاه بزرگی مثل آموزش و پرورش
نمیداند و اضافه میکند: «با توجه به گستردگی کار آموزش و پرورش باید به مسائل آن با عینک دیگری نگاه کرد.»
این عضو کمیسیون آموزش بیان میکند: با توجه به اینکه آموزش و پرورش در بخشهای سخت و نرمافزاری با حجم بالایی از عملیات کاری روبهرو است، بهتر است که حوزههای معاونت آن گستردهتر شود تا علاوه بر اینکه حوزههای تخصصیتر مدیریت میشوند، وزیر نیز به راحتی و بدون اینکه کارها در دل هم پنهان و به فراموشی سپرده شوند به وظایف مدیریتی و نظارتی خود بپردازد.
حاجی بابایی عجله نکند!
علی عباسپور تهرانی فرد، رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس در باره تغییر ساختار آموزشی در مدارس می گوید: «تا زمانی که مجلس روی این طرح مطالعه کارشناسی انجام ندهد ما هیچ ایدهای در مورد زمان اجرایی شدن این طرح نداریم. یکی از نکاتی که باید در تغییر نظام مورد توجه قرار گیرد تقسیم بندی جدید دروس بر اساس تغییرات صورت گرفته است. از یک طرف معلمها باید آماده این تغییر نظام شوند؛ از طرف دیگر از نظر فضای فیزیکی باید زمینه فراهم باشد.»
به عقیده عباسپور بررسی امکانات موجود و امکانات و اعتبارات مورد نیاز و آمادگی معلمان از پیش شرط های اصلی اجرای طرح تغییر ساختار نظام آموزشی است و بیان می کند:« وزیر آموزش و پرورش هنوز در مورد جزئیات این تغییرات از جمله اینکه تقسیم بندی جدید مقاطع آیا در قالب یک نظام آموزشی مثل سالی- واحدی یا ترمی- واحدی اعمال میشود و. . . توضیحاتی به مجلس ارائه نکرده است.» رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس، تغییرات را در حوزه وزارت آموزش و پرورش به دو تغییر ساختاری و مدیریتی تقسیم می کند و یاد آور می شود:« ما معتقدیم علی احمدی در تغییر نظام مدیریتی عجله کرده است و حاجی بابایی باید این نظام را تغییر دهد اما توصیه مان به وزیر جدید این است که عجله نکند و تصمیمات خود را با دقت نظر بیشتری بگیرد.» عباسپور همچنین می گوید:« اصولاً گستردگی و بزرگی سیستم آموزش و پرورش می طلبد که هر تغییر با دقت زیادی صورت بگیرد چون تحولات و تغییرات زود هنگام ضربات شدیدی به آن وارد می کند.» وی بر این باور است که «تغییرات باید صورت بگیرد اما باید تمام جوانب و جزئیات آن در نظر گرفته شود و نهایتاً از کانال مجلس بگذرد.»
آموزش و پرورش را دوباره ببین!
مهدی نوید ادهم دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش که آش جدید نظام آموزشی حاصل مصوبه حوزه وی است، میگوید: ناکارآمدی سیستم آموزش و پرورش و عدم پاسخگویی به مطالبات اجتماعی بحثی است که مورد اتفاق نظر تمامی صاحبنظران و کارشناسان چه درون و چه بیرون سیستم آموزش و پرورش است. به گونهای که مقام معظم رهبری در سالهای اخیر، تحول بنیادین در آموزش و پرورش را مطرح و مطالبه کردند که باید آموزش و پرورشی به روز و توانمند در پاسخگویی به نیازهای بازار کار و اشتغال و نیازهای جامعه داشته باشیم.
وی ادامه میدهد: سند ملی آموزش و پرورش در نظر دارد تحولی راهبردی در ابعاد مختلف آموزش و پرورش به وجود بیاورد که یکی از اجزای آن تحول ساختار آموزشی است.
نوید ادهم معتقد است: برای موفقیت در اجرای این تغییر باید مبانی نظری آموزش و پرورش، روندها، فرآیندها، صلاحیت حرفهای معلم، شیوههای ارزشیابی، محتوای آموزشی و...مورد بازخوانی قرار بگیرند.
سه سال حداقل زمان برای آماده سازی زمینه ها
منوچهر فضلی خانی مدیر کل دفتر راهنمایی تحصیلی که حوزه مدیریتیاش قرار است به تاریخ آموزشی کشور بپیوندد نیز اگرچه ترجیح میدهد به دلیل سپری کردن مراحل تصویب طرح تغییر ساختار کمتر اظهار نظر کند، با این وجود میگوید: «کاربری دوره راهنمایی عملاً بدون تغییر باقی میماند. زیرا نمی توان از کودکان 12-10 ساله خواست که انتخاب رشته کنند، بنابراین اهداف،
مأموریت ها و وظایف راهنمایی و جای هدایت تحصیلی دانشآموزان ثابت میماند.» مدیر کل دفتر راهنمایی تحصیلی ادامه میدهد: «تغییر اعمال شده از نظر هدایت تحصیلی و استعداد یابی بهتر از ساختار قبلی خواهد بود.» فضلی خانی این تغییر را از لوازم پیاده سازی برنامه درسی ملی و سند ملی آموزش و پرورش میداند و تصریح میکند: «به نظر من زمینه آماده است منتها باید به تدریج این اتفاق بیفتد.» وی سه سال را مدت زمان مناسبی برای آماده سازی زمینه های اجرای تغییر ساختاری نظام آموزشی میداند .
