تیم ملی فوتبال ایران در آینه واقعیت و خیال در گفت‌وگوی «جوان» با افشین قطبی

فوتبال ایران ظرفیت شکست ندارد

ورود افشین قطبی به ایران توأم با محبوبیت و موفقیت بود. او پرسپولیس را پس از سال‌ها قهرمان لیگ کرد و همواره برای استقلالی‌ها هم احترام خاصی قائل است. او سعی نمی‌کند کسی را از خود برنجاند. با کسی درگیر نمی‌شود، حتی شده به ظاهر. در حقیقت او سیاست بسیار خوبی در فوتبال ایران آغاز کرد؛ راهی که فوتبال ما به آن نیاز دارد. از هر دری با افشین قطبی، از تیم ملی و فوتبال ایران گفتیم و شنیدیم که می‌خوانید.افشین قطبی چقدر ایرانی شده؟من همیشه ایرانی بودم و هستم و خواهم بود.اما شنیدیم که یکبار افشین قطبی در منزل بوده و وقتی کاشانی با او تماس می‌گیرد، می‌گوید که من خانه نیستم؟من چنین چیزی یادم نمی‌آید. اگر در چارچوب فوتبال صحبت کنیم بهتر است.افشین قطبی از سبک و سیستم هلندی وارد ایران شده؟ چون شما با مربیان هلندی کار کرده‌اید؟نه من در همه سبک‌ها کار کردم و از این نظر هیچ مشکلی ندارم.کدام سیستم و سبک بیشتر مورد توجه سرمربی تیم ملی ایران است؟ما در چند بازی با دو سیستم مختلف بازی کردیم، ولی در اصل سیستم تیم تغییری ایجاد نمی‌کنیم، ما در حمله عمق و عرض داریم و با ساختن لوزی، با سرعت چرخشی، فضاسازی می‌کنیم. در واقع سرعت بیشتری به بازی می‌دهیم. بازیکنان با دید بهتر از چپ و راست با حرکت توپ و سرعت دادن به بازی شرایط را در جهت بهبود اوضاع پیش می‌برند.مشکل اصلی فوتبال ما از نگاه سرمربی ایران؟!مشکلات زیادی داریم، اما قدم به قدم پیش می‌رویم. موفقیت با نظم و انضباط آغاز می‌شود، بازیکنانی که با نظم پیش بروند، به نتیجه می‌رسند، و البته سازماندهی بیشتر، مشکلی که ما داریم تمرکز است. بازیکنان ما تمرکز کمتری دارند.یعنی نظم ندارند؟آنها زندگی شلوغی دارند و از نظم دور شدند، همین تلفن همراه که چند تا دارند.بازیکنان ما با تلفن همراه زیاد صحبت می‌کنند، درست است؟!خیلی زیاد!در جاهای مختلف دنیا که شما حضور داشتید چنین چیزی وجود دارد؟بله، اما خاموش می‌کنند! اما ما جلسه داریم و حتماً تلفن‌ها را جواب می دهیم حتی وسط جلسه مهم، تمرکز جلسه را به هم می‌ریزد. باید کمی رعایت کنیم. چارچوب نظم و انضباط را که در پیشرفت فوتبال ما کمک بسیار می‌کند.قهرمان کودکی افشین قطبی چه کسی بود؟خیلی‌ها بودند، از پدر و مادرم تا بازیکنانی مثل پله و کرایف و مربیانی مثل رینوس میشل و آریگو ساچی. الگوهای مختلفی داشتم در زندگی‌ام و همین‌طور مربی مثل پیم وربیک و کسانی که خیلی به من کمک کردند.معمولاً کسانی که در آمریکا زندگی می‌کنند، به رشته‌های غیر فوتبالی علاقه دارند و گرایش فوتبالی ندارند. اما شما جزو آنها نبودید؟در خارج از فوتبال کسانی مثل انیشتین و گاندی بودند. اما من 13 سال اول زندگی‌ام را در ایران بودم، هر نفسم فوتبال بود، خواب و بیداری و غذا خوردنم فوتبال بود، حتی آن موقع می‌دانستم که این شغل من خواهد بود.فکر می‌کردید که یک روزی این همه آدم سر و دست بشکنند برای عکس و امضا از قطبی؟شهرت و محبوبیت خیلی مهم است اما من برای این کار نکردم من دنبال عشقم رفتم، دنبال شهرت نبودم، آن هم در آمریکا. اگر دنبال شهرت بودم می‌رفتم دنبال شغل دیگری. ولی فوتبال همه زندگی‌ام بود و آن را ادامه دادم.خود شما دنبال آدم‌های مشهور بودید برای عکس و امضا؟نه، من کسی را می‌بینم، مثل پله که یک روز کامل با او کار کردم، اما من حتی یک امضا از او نگرفتم! من با کار او خوشحال شدم و تجربه‌ای که از او یاد گرفتم و آموختم.خود شما چطور؟ چه کسی محبوبیتی برای شما داشت که ارزش عکس و امضا داشته باشد؟من هر پیراهنی که گرفتم و یا هر یادگاری که از بزرگ‌ها گرفتم، به دیگران دادم و برای خودم چیزی نگه نداشتم! چون به این چیزها اهمیتی نمی‌دهم.خیلی‌ها می‌گویند افشین قطبی حرفش با کاری که انجام می‌دهد یکی نیست، اینطور است؟نمی‌دانم چه باید بگویم، اما فکر می‌کنم که من همیشه عشق و صداقت را در دستور کارم قرار دادم و الگوهایم کسانی هستند که در زندگی سالم و درست زندگی کردند، مردم ایران قضاوت می‌کنند که من آدم خوبی هستم یا نه. اما نمی‌دانم که این آدم‌ها چه می‌گویند و چرا اینطور در مورد من قضاوت می‌کنند. اما من قطبی کار خودم را با صداقت انجام می‌دهم. اگر من چیزی برای گفتن نداشته باشم، بهتر است که چیزی نگویم! اجازه می‌دهم برخی هر چه می‌خواهند بگویند.افشین قطبی محبوب‌ترین چهره فوتبال ایران است؟من به این فکر نمی‌کنم، تنها چیزی که به آن فکر می‌کنم این است که از شکست‌ها درس بگیرم، سعی کنم از تجربه و اصولی که کسب کرده، چیز جدیدی بسازد و در چارچوب فوتبال کشور ما تغییرات فرهنگی و ورزشی ایجاد شود. دیگر مردم از دعوا خسته شده‌اند که مربوط به جذابیت فوتبال نیست. مردم می‌خواهند فوتبال زیبا ببینند.مردمی که لیگ قهرمانان را در نیمه شب می‌بینند و سطح تفاوت فوتبال ما را با اروپا می‌بینند، ناراحت هستند و باید این تفاوت از بین برود. من می‌خواهم چهره فوتبال زیبا را به مردم نشان بدهند، چون آنها از این فوتبال خسته شده‌اند.قبول دارید که اگر هر کسی جای قطبی در تیم ملی بود و ما به جام جهانی نمی‌رفتیم آن مربی منفور می‌شد و متهم به تمام معنا؟بله قبول دارم، خیلی‌ها صحبت کردند که چرا قطبی را متهم نکردند، من در روانشناسی تجربه کردم که وقتی ما آرزویی داریم این آرزو می‌شود امید و بعد باور. بنابراین همانطور که در پرسپولیس قول دادم و تیم قهرمان شد و خیلی از مربیان بعد از من در ایران ایراد گرفتند و این حرف‌ها را مطرح کردند که چرا این مربی. من هم قول دادم و شاید تنها 9 دقیقه جلوی کره‌جنوبی کم آ‌وردیم. این مسأله فقط مربوط به دقایقی بود و اگر این دقایق خوب سپری می‌شد، ما حالا حسرت نمی‌خوردیم.اگر در همان ابتدای امر که قرار بود شما در شیراز سرمربی تیم ملی شوید و بعد از شما علی دایی انتخاب شد و ادامه ماجرا شما سرمربی بودید، تیم ما راحت به جام جهانی می‌رفت؟مردم باید بگویند! ما نباید به عقب برگردیم و باید به آینده و جبران گذشته فکر کنیم. اگر آن 9 دقیقه به خوبی سپری می‌شد، ما حالا در جام‌جهانی بودیم.اگر تیم ملی به این مسابقات می‌رفت همه چیز حل می‌شد؟نه، من معتقدم که اگر می‌رفتیم هم خیلی از مشکلات ما باقی می‌ماند و چیزی تغییر نمی‌کرد.چرا؟ما سال 2006 به جام جهانی رفتیم، بعد از آن دیگر مشکلی نبود؟! یادم هست که فرانسه هم نتوانست به جام جهانی 1994 آمریکا راه یابد اما پس از آن هم به جام جهانی 98 راه یافت و هم قهرمان شد. قهرمان یورو 2000 شد و شایستگی قهرمانی 2006 را داشت چون بهتر از ایتالیا بود! پس شما تغییرات را در دستور کار خود قرار دادید؟دقیقاً،‌درست است.اما ما در این چند مدت بازیکنانی مثل شیث رضایی را داشتیم که آماده بودند اما دعوت نشدند؟ما درباره یک نفر حرف نمی‌زنیم. اما همین قدر بدانید که فوتبال ملی یک کشور میلیونی نباید قائم به یک نفر باشد.افشین قطبی می‌خواهد امه‌ژاکه فرانسوی فوتبال ایران باشد؟من به دنبال این هستم که اگر حالا به جام جهانی نرفتیم، حداقل تغییرات اصولی داشته باشیم و چهره‌های جدیدی به تیم ملی اضافه کنیم. شما در لیست جدید تیم ملی هم دیدید که شرایط سنی را چقدر پایین آوردیم و قصد داریم نسل جدیدی برای فوتبال ایران بسازیم.حسرت بازیکنی خوب و سرعتی مثل علی کریمی را در تیم ملی نمی‌خورید؟ما باید کسی مثل کریمی را بسازیم. او ستاره است، اما تیم ملی یک کشور نباید به یک ستاره وابسته باشد.اما خیلی از مربیان بزرگ به ستاره‌ها وابسته هستند؟درست است، اما همان ستاره‌ها، در اختیار سیستم تیمی بودند. قبول دارم ستاره در یک لحظه می‌تواند تصمیم بگیرد و نتیجه را عوض کند، اما شما خبرنگاران هم شریک فوتبال هستید و می‌توانید نتیجه بازی را عوض کنید!خبرنگاران ایرانی حرفه‌ای‌ترند یا کره‌ای‌ها؟من روزنامه و کتاب زیاد می‌خوانم. اما برنامه‌های تلویزیونی مخاطب بیشتر و تأثیرگذاری‌های بالاتر دارند و طبیعی است که تلویزیونی‌ها بیشتر به چشم می‌آیند.حتماً منظورتان برنامه‌ نود و حاشیه‌های آن است؟این برنامه تأثیرگذاری بسیاری دارد. من در ایران سعی می‌کنم، این برنامه را از دست ندهم. این روزها که فوتبال در غم از دست دادن جام جهانی به‌سر می‌برد، باید همگی کمک کنیم تا شور و نشاط به اهالی فوتبال بازگردد.پس شما قبول دارید که فوتبال ما نشاط ندارد و غمناک است؟منظور من این است که بعد از رفتن به جام‌جهانی کمی فوتبالمان غمگین‌تر شده! اما همه چیز درست می‌شود.رابطه قطبی با لیدرهایی که در ورزشگاه هستند، خوب است؟بد نیست، من در حد عرف با آنها خوب هستم.می‌گویند همین لیدرها زمانی که در پرسپولیس بودید، لقب امپراتور به شما دادند؟مردم این لقب را به من دادند. مردم مرا دوست دارند و داشتند و این مهم است.حالا اگر این لیدرهای هماهنگ کننده ‌در ورزشگاه دائم اسم بازیکنی را صدا بزنند، آن بازیکن را شما به تیم ملی دعوت می‌کنید ؟این مسأله برای من مهم نیست. اگر فرزند خودم فوتبالیست بود و در لیگ ایران بازی می‌کرد، زمانی او را دعوت می‌کردم که در پست خودش بهترین باشد. کسانی که مرا می‌شناسند، می‌دانند که قطبی با داد و بیداد بازیکن به تیم ملی دعوت نمی‌کند متأسفم که بعضی بازیکنان، مدیر بر نامه‌هایشان و لیدرها با چنین تفکراتی به ورزشگاه‌ها می‌آیند و شعار سرمی‌دهند.این مسأله بارها در مطبوعات هم عنوان شده، اما چیزی تغییر نمی‌کند؟ما همه باید برای سربلندی نام ایران تلاش کنیم و این کارها به هیچ عنوان در شأن فوتبال ایران نیست. بارها پیش آمده که به شهرستان‌ها رفتم، مردی جلوی مرا گرفته و گفته است که من بازیکن خوبی هستم، نه پول دارم و نه پارتی که مرا به جایی برسانند. این مسائل درد فوتبال ایران است و...اما این مسائل زمانی در مورد مدیر برنامه‌های شما هم مطرح شد و خیلی شما را ناراحت کرد؟عده‌ای می‌خواهند مدیر برنامه‌هایم را خراب کنند. البته ایشان وکیل من است، برخی که زورشان به من نمی‌رسد، این‌کار را انجام می‌دهند اما بهتر است دیگر حرفی نزنم.ما تصور می‌کردیم با حضور شما تیم ملی با تیم‌های بزرگ دنیا بازی کند، اما باز هم با کویت، عمان و بحرین و... اینها بازی می‌کنیم چرا؟من هم خیلی دوست دارم با تیم‌های بزرگ دنیا بازی کنیم اما شرایط اقتصادی فدراسیون که اتفاقاً تلاش خود را به کار می‌برند، به همراه مسائل دیگری که شما از آن اطلاع دارید، چنین امکانی را به ما نمی‌دهد.برانکو ایوانکوویچ سرمربی تیم ملی سعی می‌کرد برای حفظ رنکینگ ایران در فیفا با تیم‌های ضعیف بازی ‌کند و شکست نخورد، شما هم چنین تفکری دارید؟من اصلاً مثل برانکو ایوانکوویچ نیستم و دوست ندارم با تیم‌های کوچک بازی کنم. چون بازی با تیم‌های بزرگ عیار کار را مشخص می‌کند اما به نظر می‌رسد برانکو فهمیده بود که فوتبال ایران ظرفیت شکست ندارد و برهمین اساس و برای آنکه بتواند در جام‌جهانی روی نیمکت تیم ایران بنشیند، سعی می‌کرد با تیم‌های بزرگ بازی نکند و همین مسأله لطمات زیادی را به تیم در جام‌جهانی گذشته وارد کرد.همین چند وقت پیش مارادونا سرمربی آرژانتین به خاطر علاقه خود به ایران، پیراهن شماره 10 خود را به دکتر احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور کشور‌مان اهدا کرد، مثلاً نمی‌توانیم از این مسأله برای دعوت از آرژانتین برای انجام یک بازی استفاده کنیم؟!من علاقه زیادی دارم که با تیم‌های مطرح دنیا بازی کنیم اما باید شرایط را سنجید و در نظر گرفت که این موضوع امکان‌پذیر است یا نه؟افشین قطبی برای دعوت از بازیکنان به حواشی آنها توجه می‌کند؟اصول از هر چیزی مهم‌تر است، این مسائل جانبی هم مهم است، اما اصول از هر چیزی مهم‌تر است. ما به این مسأله توجه می‌کنیم و بازیکن دعوت می‌کنیم.شما بازیکنی که خوب است، اما پیش از این حواشی زیاد داشته، برای بازی در تیم ملی دعوت می‌کنید؟گفتم که من به اصول پایبند هستم. اعتقاد هر مربی چیز خاصی است. ما باید در چارچوبی زندگی کنیم که در آن ستون‌های شفاف و صادقی وجود دارد. این مسأله در طولانی مدت جواب می‌دهد و ما را به موفقیت می‌رساند. ما باید یک فرهنگی را تغییر بدهیم و آن را درست و اصولی پیش ببریم.می‌گویند در مطبوعات با بعضی‌ها مشاوره می‌کنید؟من با هر کسی، حتی یک جوان در خیابان مشاوره می‌کنم و از او کمک می‌گیرم، اما با هیچ کس در مطبوعات و خارج از آن، رابطه‌‌ای ندارم که مشاوره خاصی باشد و یا خارج از عرف باشد. من از هر کسی که فوتبال را خوب بفهمد، کمک و مشاوره می‌گیرم، اما نمی‌دانم چرا این حرف‌ها درست می‌شود.این حرف‌ها اصلاً درست نیست.پس مشاوره خاصی در فوتبال ایران ندارید؟بزرگ‌ترین مشاوره من دید و تجربه خودم است.اینطور که بعضی‌ها فکر می‌کنند که در فوتبال کس خاصی باشد که رسماً به من کمک ‌کند نیست و من نمی‌توانم به کسانی که جبهه و منافع خاصی دارند، اعتماد کنم. من همیشه سعی می‌کنم ببینم دید و زاویه منافع طرف مقابلم چیست، چون من هستم که مسؤولم و باید جواب بدهم، نه آن اشخاص مقابل من.بحث نکونام و شجاعی چه بود که می‌گفتند قرار است این دو بازیکن شرایط بازی با یک تیم اروپایی را برای ایران فراهم کنند؟نه اصلاً این طور نبود، ما برنامه‌ریزی کرده بودیم که لیگ برتر را تعطیل نکنیم و سه بازی را در مقطع کوتاه بگذاریم،‌اما شرایط طوری است که برخی اوقات آن چیزی که می‌خواهیم نمی‌شود.بحث حضور تیم‌هایی مثل مقدونیه و بحرین چه بود. شاید هر کسی این تصور را نداشت؟باید هزینه تیم‌ها را بدهیم. ولی ما هزینه آنها را نمی‌توانستیم پرداخت کنیم اما تیم‌هایی مثل بحرین که تیم خوبی است و بازیکنان خوبی هم دارد، ما را بر آن داشت که با این تیم‌ها بازی کنیم، ضمن اینکه هزینه زیادی هم متقبل نمی‌شویم. به خاطر حساسیت ایرانی‌ها به بحرین و این تیم‌ها و حاشیه‌های بسیارش این بازی دید مثبتی نداشت، ولی در کل هیچ مربی‌ای بدش نمی‌آید که با تیم‌های بزرگ مقابله کند.نمی‌توانید برای انجام بازی‌های بزرگ و هماهنگی بیشتر حتی با رئیس‌جمهور کشور قرار ملاقات بگذارید و در این مورد از ایشان کمک بخواهید؟قطعاً می‌توانیم و مسؤولان به ما لطف دارند. ما بسیار زیاد مایلیم که بازی‌های بزرگ انجام دهیم و از هیچ تلاشی دریغ نمی‌کنیم.محبوب‌ترین آدم فوتبالی کشور ما کیست؟من نمی‌دانم، مردم باید بگویند!خیلی‌ها بسیار محبوب هستند در فوتبال و لقب‌های بزرگی هم دارند، مثل شهریار، ژنرال، سلطان و... اما ماندگاری این محبوب‌ترین مهم‌ترین اصل است. اما لقب امپراتور قطبی تا چه زمانی ماندگار می‌‌شود؟!زندگی‌ها متفاوت شده و همه چیز پیشرفت فوق‌‌العاده‌ای داشته، زندگی‌ها مدرن شده و دیجیتالی. بنابراین عمر پهلوان‌ها و اینطور لقب‌ها کوتاه شده است. امروزه بلافاصله همه اخبار را می‌توان در اینترنت، مطبوعات و رسانه‌ها دید و به این ترتیب پهلوانان جدید به سرعت جای قدیمی‌ها را می‌گیرند. بنابراین من هم سعی می‌کنم با دوری از حواشی و برآورده کردن انتظارات مردم از فوتبال، عمر این امپراتوری را بیشتر و بیشتر کنم.پشت سر افشین قطبی کم حرف و حدیث نبود، با این شایعات و حدیث‌ها چطور برخورد می‌‌کنید؟ اصلاً قبول دارید که خیلی حرف و حدیث پشت سرتان بود؟بله که وجود دارد، من هم قبول دارم. اما باید سعی کنیم حاشیه‌های فوتبال را یک مقدار تغییر بدهیم و حرفه‌ای‌تر باشیم. باید یاد بگیریم که کمتر به فضای شخصی انسان‌ها سرک بکشیم. فوتبال ما در شرایطی است که باید به آن کمک کرد تا با تغییراتی اصولی از شرایط فعلی خارج شود. ما می‌‌خواهیم که این اتفاق بیفتد تا فوتبالمان پیشرفت کند، البته باید بدانید که مردم در زندگی خودشان آنقدر درگیری و مشکلات دارند که به این مسائل خیلی توجه نمی‌کنند! و از درگیری بیزار هستند، ما باید از خودمان شروع کنیم و به این مسائل توجه زیادی نداشته باشیم.درمورد بازی‌های تدارکاتی که طی دو هفته اخیر انجام شد، از شرایط راضی بودید؟بله شرایط خوب بود و ما نقاط ضعف و قوت تیم را تا حدود زیادی شناختیم. تیم به بازی‌های بیشتری برای آمادگی نیاز دارد و قطعاً در جلسه با فدراسیون این مسائل را مطرح خواهیم کرد.اما تصور نمی‌شد که بازی با ایسلند یا مقدونیه در دستور کار شما باشد، شاید تصور داشتیم که تیم‌های بزرگی به ایران بیایند؟ایسلند تیم خوبی بود و همچنین مقدونیه. آنها با بازیکنان اصلی خود به کشور ما سفرکردند و بازی‌های خوبی مقابل آنها انجام شد.اما مربی ایسلند اعلام کرد که تنها 6 بازیکن اصلی این تیم همراه آنها به کشور ما آمدند؟این طور نیست، احتمالاً به دلیل عدم نتیجه‌گیری این تیم مربی‌شان چنین حرفی زده زیرا نفرات آنها تقریباً‌کامل بود.بازی با اردن چطور؟ در بازی رفت شرایط بهتری بود؟در تهران بازی خوبی انجام دادیم و نتیجه هم گرفتیم،‌البته بازیکنان با دقت و عملکرد مثبتی مقابل این تیم قرار گرفتند.ولی در بازی برگشت شرایط تغییر کرد.این اتفاقات در فوتبال وجود دارد. یک بازیکن روزی عملکرد مثبتی دارد روزی منفی.نبود لژیونرها، نکونام و شجاعی بسیار تأثیرگذار بود؟!نبود هر بازیکنی قطعاً تأثیری در روند حرکت تیم دارد،‌اما تیم ایران به هیچ بازیکنی متکی نیست. این مسأله در همه جای دنیا وجود دارد ولی بازیکنان ما که در اروپا بازی نمی‌کنند، هم شرایط بسیار خوبی دارند و نمی‌توان منکر توانایی‌های آنها شد. در اردن روز، روز ما نبود و نتیجه‌ای رقم خورد که ما را از کسب امتیاز دور کرد. البته من باخت را گردن می‌گیرم، چون به عنوان سرمربی باید جوابگو باشم.مربی تیم همیشه مقصر اصلی است.