تبصره 2 طفل ممیز را نیز مستوجب قصاص نمیداند بلکه عاقل را محکوم به پرداخت دیه میکند چون در اینجا طفلی که قدرت تمییز ندارد به عنوان وسیله استفاده شده، او از مسؤولیت مبراست. ماده 40 کنوانسیون حقوق کودک نیز به همین امر تصریح کرده است.
ماده 220
به موجب این ماده پدر یا جد پدری که فرزند خود را بکشد قصاص نمیشود و به پرداخت دیه قتل به ورثه مقتول و تعزیر محکوم خواهد شد.
وقتی بیتوجهی و خشونت در هر شکل نهی شد و به طریق اولی قتل کودک نیز باید نهی شده و کودک در این رابطه حمایت شود.
ماده 19 کنوانسیون حقوق کودک بر نفی تمام اشکال خشونتهای جسمی و روحی علیه کودک تأکید کرده است و دولت را دعوت کرده که از جمله اقدامات برای رفع این خشونتها را به عمل آورند بنابراین مطلب به نظر میرسد که برخورد شدید با مرتکبین خشونت علیه کودک بازدارندگی بهتری در قبال خشونت علیه آنان به دنبال داشته باشد.
ماده 232
طبق این ماده اقرار در صورتی نافذ است که اقرارکننده دارای اوصاف زیر باشد: عقل، بلوغ، اختیار و قصد، بنابراین اقرار دیوانه و مست و کودک مجبور و اشخاصی که قصد ندارند مانند ساهلی و هازل و نائم و بیهوش نافذ نیست.
ماده 619
براساس ماده فوق هر کس در اماکن عمومی یا معابر معترض یا مزاحم اطفال یا زنان بشود یا با الفاط و حرمات مخالف شؤون و حیثیت و به آنان توهین کند، او به حبس دو تا شش ماه و تا 74 ضربه شلاق محکوم خواهد شد. این ماده یکی از تدابیر موضوع ماده 19 کنوانسیون راجع به حمایت از کودک در برابر خشونت های جسمی و روحی است.
ماده 621
ماده مذکور در مورد ربودن یا مخفی کردن اشخاص است.
طبق ماده 646
ازدواج قبل از بلوغ بدون اذن ولی ممنوع است. چنانچه مردی با دختری که به بلوغ نرسیده برخلاف مقررات ماده 1041 قانون مجازات اسلامی و تبصره آن ازدواج کند به حبس تعزیری از شش ماه تا دو سال محکوم میشود.
ماده 713
طبق این ماده هر کس طفل صغیر یا غیر رشیدی را وسیله تکدی قرار دهد یا افرادی را به این امر بگمارد به سه ماه تا دو سال حبس و استرداد کلیه اموالی که از طریق مذکور به دست آمده است محکوم خواهد شد. ماده مذکور با ماده 36 کنوانسیون حقوق کودک هماهنگ است که به حمایت از کودک در برابر تمام اشکال استثمار تأکید کرده است.
سایر قوانین
علاوه بر قوانین مادر، قوانین خاص مختلفی نیز در نظام حقوقی ایران وجود دارد که برخی از مسائل کودکان یا تنها برخی از کودکان را شامل میشود. ارتباط بعضی از این قوانین با حقوق کودک به صورت مستقیم است و بعضی دیگر به صورت غیرمستقیم. از میان قوانین خاص میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
1- قانون تأمین زنان و کودکان بیسرپرست مصوب 24/8/1371 و آییننامه اجرایی آن مصوب 11/5/1374.
2- قانون تأمین وسایل و امکانات تحصیل اطفال و جوانان ایرانی مصوب 30/4/1353
3- قانون حمایت از کودکان بدون سرپرست مصوب 29/12/1353
4- قانون اهداف و وظایف وزارت آموزش و پرورش مصوب 25/11/1366
5- قانون تشکیل سازمان آموزش و پرورش استثنایی مصوب 21/9/1369
6- قانون اساسنامه سازمان آموزش و پرورش استثنایی مصوب 29/5/1370
7- قانون تنظیم خانواده و جمعیت مصوب 26/2/1371
8- قانون ترویج تغذیه با شیر مادر و حمایت از مادران در دوران شیردهی مصوب 22/12/1374
9- قانون حمایت از کودکان و نوجوانان مصوب 25/9/1381
10- قانون تشکیلات و وظایف وزارت بهداشت،درمان و آموزش پزشکی
3- کمیته امداد امام خمینی(ره)
4- بنیاد مستضعفان و جانبازان انقلاب اسلامی
5- سازمان صدا و سیما
وظایف و اختیارات اشخاص حقوق حقوق عمومی
با توجه به اینکه مطالعه تفضیلی شرح و وظایف و اختیارات هر یک از دستگاههای عمومی فوق در رابطه با کودک از چارچوب این نوشتار خارج است، در اینجا ابتدا به معرفی سه وزارتخانه مهم که ارتباط بیشتر با مسائل کودک دارند یعنی وزارت آموزش و پرورش، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و وزارت کار و امور اجتماعی مبادرت میکنیم (متولیان اصلی) و سپس وظایف برخی از دستگاههای فوق را صرفاً ذکر میکنیم.
