انتشار تازهترین گزارش بانک مرکزی از اوضاع مبادلات پولی و بانکی اشخاص حقیقی و حقوقی با استفاده از حسابهای جاری و دستهچکهای شبکه بانکی تا پایان شش ماهه نخست سالجاری بیانگر تداوم رکود نسبی حاکم بر فضای فعالیتهای اقتصادی و ادامه روند روبهرشد چکهای برگشت خورده در پایتخت است. البته هر چند که آمار اتاق پایاپای اسناد بانکی تهران از وضعیت چکهای مبادلهشده و برگشت داده شده در شهریورماه 88 نشان از کاهش شدت رشد چکهای برگشتی و آهستهتر شدن سیر نزولی تعداد و مبالغ چکهای پاسشده در این 6 ماه سال دارد اما مقایسه آمار شش ماهه اول سالجاری چکهای مبادله شده و برگشت خورده با آمار همین شاخصها در دورههای مشابه سالهای اخیر حکایت از اوضاع نامناسب و نگرانکننده مبادلات پولی از طریق حسابهای جاری بانکها دارد.
مبنای این مدعا از آنجا ناشی میشود که در آمار منتشره بانک مرکزی مشاهده میکنیم در شش ماه اول سال 88 در مجموع 2/22 میلیون برگ چک پاس شده در اتاق پایاپای اسناد بانکی تهران ثبت شده است که مبلغ کلی این چکهای مبادله شده معادل 207 هزار و 200 میلیارد تومان بوده است و در مقابل این اسناد مبادله شده فعالان اقتصادی، حدود 4/2 میلیون برگ چک برگشت داده شده به مبلغ 9 هزار و 600 میلیارد تومان در شش ماه اول امسال به ثبت رسیده است. این در حالی است که در شش ماهه اول سال 87 جمعاً 6/37 میلیون برگ چک به مبلغ 240 هزار و 640 میلیارد تومان مبادله و در اتاق پایاپای اسناد بانکی تهران ثبت شده است که به این ترتیب از نظر تعداد بیشتر از 5/1 برابر و از نظر مبلغ نیز حدوداً 33 هزار میلیارد تومان بیشتر از چکهای پاس شده در شش ماهه اول امسال بوده است و یا به عبارت دیگر تعداد چکهای پاس شده در شش ماهه اول امسال نسبت به شش ماهه پارسال بالغ بر 33 درصد کاهش یافته و مبلغ چکهای پاس شده در همین مدت از سالجاری نیز در مقایسه با مبلغ چکهای پاس شده در شش ماهه سال گذشته بیشتر از 33 هزار میلیارد تومان کاهش پیدا کرده است.
اما با مروری بر آمار چکهای برگشت داده شده در شش ماه اول 88 و شش ماهه اول 87 ملاحظه میکنیم که در شش ماهه اول سال 87 نیز تعداد 4/2 میلیون برگ سند چک برگشتخورده است که مبلغ مجموع آنها هم معادل 9 هزار و 580 میلیارد تومان بوده و به این ترتیب به روشنی میبینیم که تعداد و مبلغ چکهای برگشتداده شده در دو دوره زمانی مشابه یعنی شش ماهه اول امسال و شش ماهه اول پارسال تقریباً با یکدیگر مساوی بودهاند.
همچنین آمار اتاق پایاپای اسناد بانکی تهران از وضعیت چکهای مبادله شده و برگشت خورده در شش ماهه اول سال 86 نیز نشان میدهد که در این دوره زمانی جمعاً تعداد 6/40 میلیون برگ چک به مبلغ 185 هزار و 120 میلیارد تومان پاس شده و در مقابل آن، حدود 8/1 میلیون برگ چک به مبلغ شش هزار و ششصت و 10 میلیارد تومان برگشت خورده است. یعنی در شش ماهه اول سال 86 تعداد مجموع چکهای پاس شده که در اتاق پایاپای اسناد بانکی تهران به ثبت رسیده است حدود 4/18 میلیون برگ بیشتر از تعداد چکهای پاس شده در شش ماهه اول امسال بوده، هر چند که مبلغ کل چکهای پاس شده در شش ماه اول سال 86 تقریباً 22 هزار میلیارد تومان کمتر از مبلغ چکهای پاس شده در شش ماهه اول امسال بوده که با توجه به نرخ رشد تورم سالهای اخیر و روند تغییر ارزش پول کشورمان مورد چندان غیرعادی محسوب نمیشود.
علاوه بر این مبلغ کلی 8/1 میلیون برگ سند چک برگشت داده شده در شش ماهه اول سال 86 نیز معادل شش هزار و 610 میلیارد تومان بوده و در مقایسه با 4/2 میلیون برگ چک برگشتی در شش ماهه امسال با مبلغ کلی 9 هزار و 600 میلیارد تومان نیز با نسبتی تقریباً متعادل با رقم چکهای پاس شده به ثبت رسیده است.
آمار دیگری که میتوان به آن اشاره کرد نسبت چکهای برگشتی به پاس شده در شش ماهه اول امسال است که از نظر تعداد به 6/10 درصد و از نظر مبلغ به 6/4 درصد رسیده است در حالی که این دو نسبت در سال 87 به ترتیب برابر با 5/6 درصد و 4 درصد بوده و در سال 86 نیز نسبت تعداد چکهای برگشتی به مبادله شده معادل 5/4 درصد و مبلغ چکهای برگشتی به مبادله شده نیز به 6/3 درصد رسیده، به این ترتیب در این دو شاخص نیز شش ماه اول امسال رکورددار بوده است. جدول ضمیمه آمار مورد اشاره در متن گزارش را روشنتر نشان خواهد داد.
