جوان آنلاین: افزایش ارزش معاملات، ورود پول حقیقی و رشد همزمان شاخص‌های اصلی، بورس تهران را در هفته نخست مهرماه در موقعیتی متفاوت نسبت به دوره‌های کم‌رمق معاملاتی قرار داده است. ارزش معاملات خرد سهام و صندوق‌های سهامی در ۱۱مهر از ۶۴ هزار میلیارد تومان عبور کرد و چهارشنبه هشتم مهرماه نیز بیش از ۴۲ هزار میلیارد تومان معامله خرد ثبت شد، همزمان در یک روز ۲ هزار و ۹۰۳ میلیارد تومان پول حقیقی وارد سهام شد و تعداد نماد‌های مثبت به ۶۵۰ رسید.
بازار سهام برای ادامه حرکت بیش از هر چیز به نقدینگی نیاز دارد و ۶۴هزار میلیارد تومان در معاملات خرد، نشان می‌دهد حجم سرمایه‌ای که میان خریداران و فروشندگان سهام و صندوق‌های سهامی جابه‌جا شده، در سطح بالایی قرار گرفته است. البته ارزش بالای معاملات به تنهایی معیار کافی برای ارزیابی بازار نیست، اما وقتی افزایش گردش پول با رشد شاخص، ورود سرمایه حقیقی و افزایش تعداد نماد‌های مثبت همراه می‌شود، نشانه‌های تقاضای فعال در بازار پررنگ‌تر می‌شوند.
مقایسه معاملات چهارشنبه هشتم مهر با شنبه ۱۱ مهرماه نیز شدت این تحرک را بهتر نشان می‌دهد. ارزش معاملات خرد سهام و صندوق‌های سهامی روز چهارشنبه از ۴۲ هزار میلیارد تومان عبور کرد و سه روز بعد به بیش از ۶۴ هزار میلیارد تومان رسید. این افزایش در فاصله‌ای کوتاه اتفاق افتاده و به معنای آن است که نقدشوندگی بازار در حال افزایش بوده است. برای سهامدار، نقدشوندگی اهمیت مستقیمی دارد، زیرا بازاری که معاملات بیشتری در آن انجام می‌شود، امکان ورود و خروج سرمایه را برای فعالان آسان‌تر می‌کند. البته افزایش معاملات باید همراه با بررسی سمت جریان پول باشد، زیرا بالا رفتن ارزش دادوستد‌ها در بازاری که فروشندگان دست بالا را دارند، الزاماً خبر مثبتی برای قیمت‌ها نیست، داده‌های معاملات هشتم مهر از این جهت اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که علاوه بر رشد ارزش معاملات، ورود ۲ هزار و ۹۰۳ میلیارد تومان پول حقیقی به سهام ثبت شده است، یعنی بخشی از سرمایه سرمایه‌گذاران حقیقی به جای خروج از بازار، به سمت خرید سهام حرکت کرده است.
رفتار سرمایه‌گذاران در سایر ابزار‌های مالی نیز همین جابه‌جایی را تکمیل می‌کند، در آن روز حدود یک‌هزار و ۹۶۰ میلیارد تومان پول حقیقی وارد صندوق‌های درآمد ثابت شد و صندوق‌های سهامی و مختلط نیز ۷۹۵میلیارد تومان ورود پول داشتند. صندوق‌های انرژی و اختیار معامله هم به ترتیب ۲۴۸ و ۹ میلیارد تومان پول حقیقی جذب کردند، در مقابل صندوق‌های طلا با خروج یک‌هزار و ۹۵ میلیارد تومان مواجه شدند. این ارقام نشان می‌دهد سرمایه در بازار سرمایه در حال گردش بوده و بخشی از آن به سمت دارایی‌های مرتبط با سهام حرکت کرده است. برای فهم بهتر وضعیت بورس، تعداد نماد‌های مثبت نیز اهمیت دارد، در معاملات هشتم مهرماه، ۶۵۰ نماد مثبت در برابر ۱۱۰نماد منفی قرار گرفتند و ارزش صف‌های خرید بورس تهران و فرابورس به ترتیب به حدود ۱۱هزار و ۳۸۰ میلیارد تومان و ۵هزار و ۹۶۵ میلیارد تومان رسید. در طرف مقابل صف‌های فروش دو بازار فقط ۱۶۸ و ۲۷۴ میلیارد تومان ارزش داشتند، فاصله میان صف‌های خرید و فروش نشان می‌دهد در آن روز قدرت تقاضا در بخش بزرگی از بازار بیشتر از فشار عرضه بوده است.
صنایع بزرگ در مرکز گردش نقدینگی ترکیب معاملات نیز نشان می‌دهد نقدینگی در بخش‌هایی از اقتصاد که وزن بیشتری در بازار سرمایه دارند، گردش قابل توجهی داشته است. محصولات شیمیایی، فلزات اساسی و بانک‌ها سه صنعت پرگردش بازار در هفته منتهی به هشتم مهر بودند و مجموعاً ۴۰ درصد ارزش معاملات بازار سهام را به خود اختصاص دادند. حضور این سه گروه اهمیت زیادی دارد، زیرا شرکت‌های بزرگ پتروشیمی و فلزی معمولاً سهم قابل توجهی از ارزش بازار را در اختیار دارند و بانک‌ها نیز به دلیل تعداد شرکت‌ها و حجم معاملات، بخش مهمی از جریان روزانه بازار را تشکیل می‌دهند.
این تمرکز را نباید به معنای حرکت یکسان همه سهم‌های این صنایع دانست، اما بالا بودن گردش معاملات در آنها نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران برای خرید و فروش سهام شرکت‌های بزرگ همچنان حضور فعالی دارند. از نگاه یک سرمایه‌گذار عمومی، چنین آماری نشان می‌دهد حرکت شاخص زمانی پشتوانه معاملاتی بیشتری پیدا می‌کند که ارزش معاملات در تعداد بیشتری از صنایع و شرکت‌ها جریان داشته باشد و بازار فقط به چند نماد محدود نشود.
شاخص کل در هشتم مهر ۳/۲ درصد بالا رفت و شاخص هم‌وزن نیز ۸/۱ درصد رشد کرد. همزمان شاخص کل فرابورس ۹/۱ درصد افزایش یافت. نزدیک بودن رشد شاخص کل و هم‌وزن نشان می‌دهد در آن روز دامنه حرکت بازار فقط به شرکت‌های بزرگ محدود نبوده و بخش گسترده‌تری از سهام نیز در رشد بازار مشارکت داشته‌اند.
مجموع ارزش معاملات بورس تهران و فرابورس در همان روز، با در نظر گرفتن سهام و حق تقدم، صندوق‌های سهامی و مختلط و اختیار معامله، رقم بالایی را ثبت کرد. ۳۵ هزار و ۴۰۳ میلیارد تومان از معاملات مربوط به سهام و حق تقدم بود و ۹ هزار و ۶۹۵ میلیارد تومان نیز به صندوق‌های سهامی و مختلط اختصاص داشت، اختیار معامله هم ۳ هزار و ۳۱۰ میلیارد تومان گردش داشت. بنابراین بخش قابل توجهی از فعالیت بازار به ابزار‌هایی اختصاص پیدا کرده که امکان مدیریت متفاوت ریسک و بازده را برای سرمایه‌گذاران فراهم می‌کنند.
در کنار بازار سهام، صندوق‌های طلا نیز همچنان یکی از بازار‌های مهم برای جذب سرمایه هستند، ارزش معاملات این صندوق‌ها در هشتم مهر به حدود ۲۷ هزار و ۱۰ میلیارد تومان رسید. این رقم نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران همچنان میان سهام و دارایی‌های مرتبط با طلا در حال انتخاب و جابه‌جایی سرمایه هستند.
مشارکت بالا، پشتوانه معاملات را گسترده‌تر کرد
تعداد سهامداران فعال بورس در هفته منتهی به هشتم مهرماه به یک میلیون و ۱۶۷ هزار و ۹۹۶ کد رسید، از این تعداد یک میلیون و ۱۶۵ هزار و ۵۱۱ کد متعلق به سهامداران حقیقی و ۲ هزار و ۴۸۵ کد متعلق به حقوقی‌ها بود. این آمار از نظر ساختار بازار اهمیت دارد، زیرا بخش عمده مشارکت معاملاتی را سرمایه‌گذاران حقیقی تشکیل داده‌اند و رفتار همین گروه در تعیین سمت تقاضای روزانه نقش مهمی دارد.
افزایش تعداد فعالان در کنار بالا رفتن ارزش معاملات، بازار را از نظر عمق معاملاتی در موقعیت بهتری قرار می‌دهد، زیرا گردش پول میان تعداد بیشتری از فعالان، امکان شکل‌گیری معاملات پیوسته‌تر را افزایش می‌دهد. البته تعداد کد‌های فعال به معنای آن نیست که همه این افراد سرمایه‌گذاری بلندمدت انجام داده‌اند و بخشی از معاملات نیز ماهیت کوتاه‌مدت دارد. بنابراین برای ارزیابی روند بازار باید این شاخص را در کنار سودآوری شرکت‌ها، ارزش‌گذاری سهام و جریان نقدینگی بررسی کرد. یکی از عوامل مهمی که همچنان در تصمیم سرمایه‌گذاران اثر می‌گذارد، نرخ بازده اوراق خزانه اسلامی است، نرخ بازده تا سررسید اخزا در فاصله چهارم تا هشتم مهرماه به ۳۸/۴۳ درصد رسید. بنابراین سهام برای جذب و حفظ سرمایه باید در مقایسه با بازده ابزار‌های کم‌ریسک، ظرفیت مناسبی برای جبران ریسک داشته باشد، این موضوع اهمیت ورود پول حقیقی به سهام را بیشتر می‌کند، زیرا سرمایه‌گذار در نهایت میان گزینه‌هایی با ریسک و بازده متفاوت تصمیم می‌گیرد. در چنین ترکیبی، افزایش ارزش معاملات سهام آن هنگام اثرگذاری بیشتری پیدا می‌کند که به رشد سودآوری شرکت‌ها متصل شود، اگر گردش نقدینگی بالا بماند و شرکت‌های بزرگ بازار نیز بتوانند درآمد و سود خود را متناسب با شرایط اقتصادی افزایش دهند، افزایش قیمت سهام پشتوانه بنیادی قوی‌تری خواهد داشت. در مقابل، اگر رشد معاملات صرفاً ناشی از جابه‌جایی کوتاه‌مدت سرمایه باشد، استمرار آن نیازمند ورود مداوم نقدینگی خواهد بود.
