جوان آنلاین: با وجود تحمیل خسارت‌های ناشی از جنگ رمضان بر پالایشگاه‌ها و کاهش تولید گاز در پارس جنوبی و در شرایطی که پیش از جنگ نیز با ناترازی‌های قابل توجهی در زمینه تأمین گاز روبه‌رو بودیم، تحویل گاز به صنایع یک میلیارد مترمکعب افزایش یافت. گزارش‌ها نشان می‌دهد در شش ماه نخست امسال، به‌رغم اینکه حجم گازی تحویلی به شبکه، حدود ۱۴ درصد کمتر بود، اما سهم گازرسانی به نیروگاه‌ها به‌طور تقریبی در همان سطح سال گذشته حفظ شد، به‌گونه‌ای که امسال ۸۵ درصد و پارسال ۸۶ درصد از نیاز سبد سوخت نیروگاه‌ها با گاز تأمین شد که می‌توان آن را نشان‌دهنده تاب‌آوری شبکه گاز کشور در شرایط سخت دانست.
سال جاری برای صنایع کشور سالی سخت به لحاظ ناترازی انرژی بوده است. خسارت‌های تحمیلی ناشی از جنگ رمضان به پالایشگاه‌ها در کنار انباشت ناترازی‌ها که از سال‌های گذشته برجا مانده، فشار‌های زیادی به بخش صنعت و تولید در زمینه تأمین گاز تحمیل کرد، فشار‌هایی که البته با تدابیر اندیشیده شده تا حدودی خنثی و مدیریت شد. سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران روز گذشته در گفت‌وگویی با تشریح عملکرد شش ماهه نخست امسال، از پایداری در تأمین سوخت نیروگاه‌ها و صنایع کشور با وجود کاهش تولید در پارس جنوبی خبر داد و گفت که در بخش صنایع و کسب‌وکار‌های کوچک در نیمه ابتدایی امسال، حجم گاز تحویلی یک میلیارد مترمکعب بیشتر از پارسال در همین بازه زمانی بود. همچنین به گفته او، در مورد صنایع عمده، به‌ویژه صنایع فولاد و پتروشیمی، محدودیتی ایجاد نشده است.
حالا با عبور از تابستان، فعالان حوزه صنعت نگران ناترازی‌ها حوزه گاز در فصل سرد سال هستند. در این میان توصیه‌هایی نیز از سوی کارشناسان برای مدیریت همزمان مصرف و افزایش عرضه شنیده می‌شود. ایران در تولید گاز نیز در میان کشور‌های اصلی جهان قرار دارد. براساس گزارش‌های معتبر جهانی در حوزه انرژی، تولید جهانی گاز در سال ۲۰۲۴ به ۴ هزار و ۱۲۴ میلیارد مترمکعب رسید و امریکا، روسیه، ایران و چین چهار تولیدکننده بزرگ بودند. سهم این چهار کشور روی‌هم ۵۳درصد تولید جهان بود که رقم بسیار بالایی است. با این اوصاف نمی‌توان ادعا کرد که مشکل امروز ناترازی گاز تنها به بخش تولید مربوط می‌شود و دولت باید تنها و تنها به دنبال افزایش ظرفیت تولید باشد. این همان نکته‌ای است که کارشناسان حوزه انرژی نیز بدان تأکید کرده و مدعی‌اند که مدیریت مصرف، نه یک انتخاب، بلکه یک الزام است.
صرفه‌جویی صرفاً یک انتخاب نیست
در پیک سال گذشته، حدود ۸۶۰ میلیون مترمکعب گاز به شبکه تزریق شد و در اوج مصرف ۲۵۰ الی ۳۰۰ میلیون مترمکعب کسری داشتیم. احتمال می‌رود که امسال شرایط سخت‌تری را نسبت به سال گذشته داشته باشیم، چراکه ظرفیت از دست رفته در جنگ حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب برآورد می‌شود. با این اوصاف میزان ناترازی در اوج مصرف به حدود ۳۵۰ میلیون مترمکعب خواهد رسید. آرش نجفی، کارشناس انرژی و رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران با تأکید بر ضرورت مدیریت مصرف در کنار افزایش عرضه گفت: مصلحت ما صرفاً افزایش تولید نیست. اینکه تصور کنیم با افزایش تولید می‌توانیم این مشکل را حل کنیم و به دنبال جذب سرمایه برای این کار باشیم، تا نیاز کشور را تأمین کنیم، تأکید دارم که به مصلحت کشور نیست، چراکه لازم است همزمان با افزایش تولید، بهره‌وری مصرف انرژی ساختار‌های تولید را ارتقا دهیم. در واقع ما باید برای افزایش راندمان و کاهش مصرف انرژی اقدامات جدی داشته باشیم.
این فعال اقتصادی در ادامه گفت: در حال حاضر می‌توانیم کمبود گاز کشور را با اصلاح ساختاری و بهبود راندمان سیستم گرمایشی و سرمایشی کشور برطرف کنیم. تفاوت مصرف انرژی در روز‌های گرم و روز‌های سرد سال ناشی از استفاده از سیستم‌های گرمایشی یا سرمایشی است که نیاز ساختمان و منازل را تأمین می‌کند.
به گفته رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران، در زمینه سیستم‌های گرمایشی، گاز مصرفی این حوزه نزدیک به ۳۵۰ تا ۴۰۰ میلیون مترمکعب است که صرفاً برای تأمین گرمایش خانگی استفاده می‌شود. حال اگر در این شرایط، تغییر مصرف ایجاد کنیم، تفاوت قابل تأملی ایجاد می‌شود. مثلاً ۲۱میلیون بخاری گازی موجود در کشور را با بخاری گرید A معاوضه کنیم. همین اقدام ساده به‌راحتی می‌تواند حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب در مصرف گاز کشور صرفه‌جویی کند. علی ربانی، مدیر بهینه‌سازی مصرف انرژی شرکت ملی صنایع پتروشیمی نیز با تأکید بر ضرورت مدیریت مصرف در شرایط کنونی گفت: در حال حاضر می‌توانیم کمبود گاز کشور را با اصلاح ساختاری و بهبود راندمان سیستم گرمایشی و سرمایشی کشور برطرف کنیم. تفاوت مصرف انرژی در روز‌های گرم و روز‌های سرد سال ناشی از استفاده از سیستم‌های گرمایشی یا سرمایشی است که نیاز ساختمان و منازل را تأمین می‌کند.
توسعه میادین و اصلاح زیرساخت‌های شبکه راه نجات صنایع از کمبود گاز
عبدالوهاب سهل‌آبادی، رئیس خانه صنعت، معدن و تجارت ایران نیز با تأکید بر ضرورت اتخاذ تدابیر لازم برای تأمین گاز صنایع در فصل سرد گفت: در فصول سرد سال عمده مصرف گاز در بخش خانگی و در استان‌های سردسیر متمرکز می‌شود و روشی که در گذشته در تأمین گاز اجرایی می‌شد، اولویت‌بخشی به مصارف خانگی بود. او با تأکید بر اینکه برای بهره‌وری بیشتر از گاز باید توسعه میادین گازی و اصلاح زیرساخت‌های شبکه در دستور کار باشد، افزود: در شرایط کنونی صنعتگر تاوان ناترازی انرژی را می‌پردازد، به طوری که امسال در فصول گرم سال در حوزه برق با مشکلات بسیاری روبه‌رو بود و با نزدیک شدن به فصل سرما با مشکل سهمیه‌بندی گاز در بخش صنعت روبه‌رو خواهد شد.
سهل‌آبادی با بیان اینکه صنایع انرژی‌بر، به‌ویژه در بخش‌های فولاد و سیمان در خط مقدم آسیب‌های ناشی از ناترازی گاز قرار دارند، گفت: باید به سمت راهکار‌های ساختاری در حوزه تأمین نیاز بخش صنعت حرکت کنیم تا بخش صنعت کمترین آسیب را از ناترازی انرژی متحمل شود. کارشناسان تأکید دارند برای جلوگیری از فلج شدن صنایع در ماه‌های پیش‌رو، دولت باید در کنار اولویت‌بندی تأمین گاز نیروگاه‌ها، برنامه‌ای فوری برای بهینه‌سازی مصرف در بخش ساختمان و نوسازی تجهیزات حرارتی تدوین کند، چراکه تداوم وضع موجود، نه تنها تولید صنعتی را با چالش مواجه می‌کند، بلکه می‌تواند تورم ناشی از کاهش عرضه کالا را در ماه‌های آینده به بازار تحمیل کند.
