جوان آنلاین: خلأ قانونی در برخورد با استخراجکنندگان رمزارز یکی از معضلات وزارت نیرو در برخورد با متخلفان است. مجری ساماندهی استخراج رمز دارایی شرکت توانیر با تأکید بر شناسایی ۱۴ هزار دستگاه استخراج رمزارز در شش ماهه امسال میگوید جریمه این تخلف فقط ۲۰ درصد سود متخلفان است و بازدارندگی ندارد. همچنین به گزارش مرکز پژوهشهای مجلس، استخراج غیرقانونی رمزارزها با توان ۹۳۰ تا ۱۲۰۰ مگاوات، متهم ایجاد ۱۴ درصد ناترازی برق در چهار ماه گرم سال است که بار مالی سوخت آنها به ۱۵/۱ میلیارد دلار میرسد. از اینرو ضرورت دارد دستگاه قضایی و نهادهای نظارتی قویاً به این موضوع ورود کنند.
مقابله با استخراج غیرمجاز رمزارز، دفاع از زیرساختهای انرژی کشور در برابر سوداگریهایی است که به اموال عمومی آسیب میزند. مصرف برق این دستگاهها در حد مصارف صنعتی است و فعالیت آنها در مناطق مسکونی، ضمن ایجاد نوسان ولتاژ، به وسایل برقی مشترکان و تجهیزات شبکه آسیب میرساند. طبق آمار شرکت توانیر، هر دستگاه ماینر معادل ۱۰ واحد مسکونی برق مصرف میکند. برق مصرفی یک مزرعه رمزارز با ۳۰ یا ۴۰ دستگاه به اندازه یک کارگاه تولیدی است و به همین دلیل میتوان گفت با فعالیت دستگاههای غیرمجاز استخراج رمزارز، اشتغال در کشور نیز آسیب میبیند، زیرا همین برق مصرفی میتواند در یک کارگاه تولیدی محصولات راهبردی ایجاد کرده و ارزش افزوده و اشتغال برای کشور به همراه داشته باشد. این دستگاهها هنگام فعالیت حرارت زیادی تولید میکنند و دمای محل فعالیت آنها به حدود ۸۰ درجه میرسد که در صورت مجاورت با کابلها و تجهیزات، موجب آتشسوزی و سرایت آن به منازل مجاور میشود.
جریمههای دستگاه قضا بازدارنده نیست
مجری ساماندهی استخراج رمز دارایی شرکت توانیر با اشاره به شناسایی ۱۴ هزار دستگاه رمزارز غیرقانونی در نیمه نخست امسال میگوید: روزانه بر تعداد متخلفان افزوده میشود و شرکت توانیر به دلیل نبود قانون، امکان برخورد با این تخلفات را ندارد. در سایر کشورها مجازاتهای سختگیرانهای مانند محرومیت از خدمات اجتماعی درنظر گرفته شده، اما در ایران کل جریمه دستگاه قضا فقط ۲۰ درصد سود استخراجکنندگان رمزارز است که بسیار ناچیز است. هادی سفیدمو میافزاید: بیش از ۵۰ درصد کشفیات با تکیه بر گزارشهای شهروندان انجام گرفته و تاکنون بالغ بر ۳۰ میلیارد تومان پاداش به افراد گزارشدهنده پرداخت شده است. همچنین به دلیل شرایط سوخت و کاهش تولید گاز، پیشنهاد توقف دو تا سه ساله برای صدور پروانههای جدید مزارع قانونی رمزارز مطرح شده است. کنشگران میگویند: استخراج غیرمجاز رمزارز همچنین ۳ هزار و ۷۵۰مگاوات مصرف برق دارد که معادل مصرف چهار استان کشور است و از طرفی معادل ۸ درصد مصرف برق خانگی است. متأسفانه بیش از ۱۳ هزار مزرعه استخراج رمزارز غیرمجاز در کشور داریم و بسیاری از این افراد برای محافظت از ماینرها، نگهبانان مسلح به کار گرفتهاند و از طرفی ۱۴ میلیون لیتر گازوئیل برای این امر استفاده میشود، در حالی که بسیاری از کشاورزان ما با مشکل مواجه هستند. اگر این مشکل حل شود، میتواند ۶۰ درصد مشکل کشاورزان را حل کند. بنابراین از نمایندگان درخواست میشود به فوریت این طرح رأی دهند.
۱۴ درصد ناترازیها در ماههای گرم سال ناشی از استخراج غیرمجاز رمزارز است
روابطعمومی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی در گزارشی اعلام کرد: این فعالیت غیرمجاز دو پیامد عمده به همراه دارد؛ سوءاستفاده از یارانههای انرژی و اعمال محدودیتهای تأمین برق در اوج تقاضای تابستان و زمستان که به کاهش رفاه عمومی و افت تولید ناخالص داخلی منجر میشود. براساس این گزارش، با توجه به نبود آمارهای رسمی، پژوهشگران از دو روش مجزا برای برآورد مصرف برق استخراج رمزارز استفاده کردهاند؛ نخست، شاخص بینالمللی هشریت و دوم، تحلیل دادههای مصرف برق در دوره قطع سراسری اینترنت. نتایج نشان میدهد توان مصرفی استخراج رمزارز (بدون لحاظ اینترنت ماهوارهای) حدود ۹۳۰ تا ۱۲۰۰ مگاوات برآورد میشود. میزان انرژی اختصاصیافته به این بخش در چهار ماه گرم سال معادل ۱۴ درصد از کل ناترازی برق و حدود ۶درصد از کل ناترازی توان است. بر پایه این گزارش، با حذف استخراج غیرمجاز رمزارز، سهم ساعات با کسری بیش از ۱۰ هزار مگاوات در کل تابستان از ۹/۱۷ درصد به ۳/۱۲ درصد کاهش مییابد. همچنین سهم ساعات بدون کسری برق از ۲/۵ درصد به ۶/۳۳ درصد افزایش مییابد. تأمین برق استخراج رمزارز نیازمند مصرف سالانه حدود ۲میلیارد لیتر سوخت معادل گازوئیل است و بار مالی ناشی از آن تنها از این محل حدود ۵/۱ میلیارد دلار در سال ارزیابی میشود.
کاهش ۹۲۷ مگاواتی بار پایه شبکه برای برآورد مصرف
برای استخراج رمزارز میتوان از دو روش استفاده کرد؛ روش نخست بر پایه سهم ایران از هشریت جهانی و روش دوم بر اساس تحلیل تغییرات مصرف برق در دوره قطع سراسری اینترنت در دیماه ۱۴۰۴ میباشد. نتایج تحلیل بار شبکه نشان میدهد پس از قطع سراسری اینترنت، متوسط بار پایه شبکه در ساعات ۳ تا ۵ صبح، حدود ۹۲۷ مگاوات کاهش یافته است.
این گزارش تأکید میکند که تمام این کاهش الزاماً به استخراج رمزارز مربوط نیست و بخشی از آن میتواند ناشی از کاهش فعالیت مراکز داده، سرورها و سایر زیرساختهای وابسته به اینترنت باشد. همچنین استفاده برخی ماینرها از مسیرهای ارتباطی جایگزین، از جمله اینترنت ماهوارهای، در این برآورد لحاظ نشده است، برآورد مبتنی بر هشریت نیز مصرف برق استخراج رمزارز در ایران را پیش از وقوع جنگ رمضان، حدود ۱۰۳۷ تا ۱۱۵۰ مگاوات تخمین میزند. تحلیل الگوی مصرف در دیماه ۱۴۰۴ که شبکه اینترنت سراسر کشور با قطعی مواجه شد نیز نشان میدهد متوسط مصرف یک هفته پس از قطع سراسری اینترنت در ساعات ۳ تا ۵ بامداد با کاهش حدود ۹۳۰ مگاوات در بار پایه مواجه شده است. مقایسه آستانه درآمدزایی استخراج رمزارز با تعرفههای برق سال ۱۴۰۵ نشان میدهد این فعالیت در بخش خانگی فاقد توجیه اقتصادی است، اما در بخشهای کشاورزی، تجاری، صنعتی و عمومی امکان سودآوری دارد. در نتیجه، فعالیتهای غیرمجاز عمدتاً از طریق انشعابهای غیرقانونی، سوءاستفاده از تعرفههای اقتصادی یا بهرهبرداری از برق داخلی نیروگاهها انجام میشود.
پیشنهاد نظارت هوشمند
این گزارش تأکید میکند، شناسایی استخراج غیرمجاز تنها از طریق مقایسه مصرف مشترکان امکانپذیر نیست و باید روشهای سنتی با سامانههای نظارت هوشمند و یکپارچه جایگزین شود. از جمله راهکارهای پیشنهادی، تحلیل الگوهای بار شبکه، بررسی تلفات غیرفنی در شبکه توزیع، تطبیق مصرف فیدرها و مشترکان با دادههای ترافیک اینترنت و تحلیل مصرف داخلی نیروگاههاست. این گزارش با اشاره به خلأها و ابهامهای چارچوب قانونی موجود مانند قانون مجازات استفادهکنندگان غیرمجاز از آب، برق و تلفن، تکمیل چارچوب تقنینی ناظر بر مجازات استخراج غیرمجاز رمزارز را ضروری دانسته که در گزارش دیگری به آن پرداخته خواهد شد.
موافقت مجلس با بررسی طرح دوفوریتی مقابله با استخراج غیرمجاز رمزارز
ضرورت ایجاد قانون برای مقابله با متخلفان استخراج رمزارز موجب شد، بعد از سالها، نمایندگان مجلس شورای اسلامی با تقاضای بررسی دوفوریتی طرحی با موضوع مقابله با استفاده غیرمجاز از برق برای استخراج رمزارز موافقت کردند. به گزارش مهر، ۱۱ شهریور امسال، مجلس شورای اسلامی تقاضای بررسی دوفوریتی طرح الحاق ماده ۶۸۷ مکرر به قانون مجازات اسلامی در خصوص مقابله با استفاده غیرمجاز از برق برای استخراج رمزارز در دستور کار قرار داد. در نهایت، تقاضای بررسی دوفوریتی این طرح به رأی گذاشته شد و نمایندگان با ۱۶۷ رأی موافق، سه رأی مخالف و پنج رأی ممتنع از مجموع ۲۴۸ نماینده حاضر، با بررسی دوفوریتی آن موافقت کردند. با توجه به بار مالی بالا و آسیبهای شبکه برق کشور ضرورت دارد دستگاه قضایی و نهادهای نظارتی قویاً به این موضوع ورود کنند.
