جوان آنلاین: حرکت مداوم امریکا در جهت تنشآفرینی با ایران، به دنبال اظهارات وزیر خزانهداری ایالات متحده در تحریم هوایی ایران، شرایط را پیچیدهتر کرده است. در شرایطی که شماری از کشورها از جمله آنها که با پیامدهای بسته ماندن تنگه هرمز دست به گریبانند، در پی احیای دیپلماسی هستند، مخالفت صریح پکن با چنین تحریمی، امکان اینکه شماری از کشورها که مبادلات گستردهای با ایران دارند با رویکرد چین همراهی کنند را تقویت کرده است.
یک روز پس از اینکه اسکات بسنت مدعی شد، همه خطوط هواپیمایی ایران از ۲۳ سپتامبر (اول مهر) در سراسر جهان تعطیل خواهند شد، وزارت امور خارجه چین بر مخالفت پکن با تحریمهای واشینگتن تأکید کرد. وزیر خزانهداری امریکا که پس از وقایع ۱۸ و ۱۹ دی ماه و به دنبال موضع علنی ضد ایرانیاش به چهرهای شناختهشده در ایران تبدیل شده است، حالا در گفتوگو با شبکه سیانبیسی درباره پیامدهای تحریمهای ثانویه برای شرکتها و فرودگاههای ارائهدهنده خدمات به هواپیماهای ایرانی گفته است: «اگر آنها فرود بیایند، نمیتوانید به آنها سوخت بدهید، نمیتوانید خدمات فرودگاهی ارائه کنید، نمیتوانید بلیت آنها را بفروشید؛ در غیر این صورت از نظام دلاری کنار گذاشته خواهید شد.» با این حال، گو جیاکون، سخنگوی وزارت خارجه چین، در این مورد گفت: «چین همواره با تحریمهای یکجانبه و غیرقانونی که مبنایی در حقوق بینالملل ندارند و شورای امنیت سازمان ملل متحد هم آنها را مجاز نمیداند، مخالف است.»
هشدار در عراق
در گزارشی که شبکه خبری الجزیره به نقل از شماری از کارشناسان منتشر کرده، اظهارات بسنت تحلیل شده است. ساج احمد، تحلیلگر ارشد با اشاره به اهمیت گردشگری و سفر از ایران به عراق برای هر دو کشور، با اشاره به پیوندهای نزدیک میان دو کشور افزود: «عراق برای تسهیل این سفرها به دنبال دریافت معافیت از امریکا خواهد بود، زیرا این رفتوآمدها از طریق گردشگری و اقامت در هتلها، درآمد قابلتوجهی برای اقتصاد آن کشور ایجاد میکند.» این دیدگاه در موضعگیری فراکسیون پارلمانی «بدر» عراق مشهود است. این فراکسیون با هشدار به دولت و سازمان هواپیمایی کشوری عراق درباره احتمال اعمال محدودیت بر پروازهای ایران، تأکید کرد بغداد نباید تحت فشارهای خارجی حریم هوایی خود را به روی هواپیماهای ایرانی ببندد و عراق قرار نیست به بستری برای اجرای تحریمها یا سیاستهایی علیه مردم ایران تبدیل شود. این فراکسیون تصریح کرد: «باید موضع ایران و حمایت آن از عراق در جریان جنگ علیه گروه تروریستی داعش را به یاد داشته باشیم؛ حمایتی که شامل ارائه کمک، سلاح و تقدیم جانها بود. هشدار میدهیم که هرگونه تبعیت از دیکتهها و فشارهای خارجی، مسئولان آن را در معرض پاسخگویی پارلمانی و نظارتی قرار خواهد داد.» با این حال، یک مقام عراقی دیروز به الجزیره گفت: «به فرودگاههای عراق دستور داده شده است که از نیمهشب، فرود هواپیماهای ایرانی را ممنوع کنند. اقدامات انجامشده علیه هواپیماهای ایرانی مطابق با تحریمهای امریکا است.»
لزوم شکلگیری کریدور ایران - چین
ساج احمد به الجزیره میگوید: «بعید است پاکستان که مرز مشترک بسیار وسیعی با ایران دارد با توجه به پیوندهای تجاری و فرهنگیاش، در برابر خواستههای امریکا تسلیم شود.» او افزود: «چین نیز در برابر هرگونه خواسته امریکا مقاومت خواهد کرد چرا که این کشور همچون روسیه، حمایتهای سیاسی و اقتصادی از ایران به عمل میآورد. این دو کشور عملاً خواستههای امریکا را نادیده خواهند گرفت.» از میان گزینههای خارجی، چین از چند جهت متفاوت است، یکی اینکه موضع سیاسی رسمی آن علیه تحریم یکجانبه امریکا روشن است و بخش قابلتوجهی از اقتصاد چین کمتر از بسیاری از کشورها به بازار امریکا وابسته است. همچنین، چین صنعت هواپیمایی و زیرساخت فرودگاهی بسیار بزرگی دارد و روابط سیاسی تهران - پکن در سالهای اخیر عمیقتر شده است. ضمن اینکه نباید فراموش کنیم که شرکتهای چینی تجربه فعالیت در محیطهای تحریمی دارند؛ بنابراین راه واقعبینانهتر میتواند ایجاد یک «کریدور هوایی ایران - چین» باشد، نه اینکه تمام شبکه جهانی ایران روی چین متمرکز شود، یعنی چین یک کریدور خدمات هوایی خاص برای ایران درست کند. مثلاً تهران بتواند تعداد محدودی از شرکتها و فرودگاههای چینی را بهعنوان شرکای بلندمدت شبکه بینالمللی خود حفظ کند.
تقلا برای فراگیرترین مذاکرات
دادههای اولیه کشتیرانی نشان میدهد تنها دو کشتی حامل کالا روز دوشنبه از تنگه هرمز تردد داشتهاند. این در حالی است که روز یکشنبه ۱۰کشتی از این مسیر عبور کرده بودند. والاستریتژورنال در گزارشی به بررسی ناکامی تلاشهای چند ماهه عربستان سعودی برای دور زدن تنگه هرمز پرداخته است. بر اساس این گزارش جنگ علیه ایران بزرگترین صادرکننده نفت جهان را ناچار کرده دوباره به همان آبراهی بازگردد که از آن گریزان بود. گزارشهای اینچنینی باعث شده بازار تقاضای جهانی برای بازگشت ایران به تفاهمنامه اسلامآباد، داغ شود. سخنگوی وزارت امور خارجه قطر از آمادگی کشورش برای تسهیل توافق میان واشینگتن و تهران تأکید کرده تا به این وسیله، راه برای مذاکرات باز شود. ژاننوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه نیز در حاشیه هشتادویکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک طی دیدار با اسحاق دار، معاون نخستوزیر و وزیر امور خارجه پاکستان از تلاشهای میانجیگرانه پاکستان میان تهران و واشینگتن استقبال کرده و بر ضرورت شکلگیری فراگیرترین مذاکرات ممکن تأکید کرده است.
