جوان آنلاین: دکتر مسعود پزشکیان که برای شرکت در هجدهمین اجلاس سران کشورهای عضو بریکس، به هند سفر کرده است، عصر دیروز در همایش اقتصادی سران عضو بریکس در دهلینو، با اشاره به شرایط پیچیده اقتصاد جهانی گفت: جهان امروز در یکی از دشوارترین مقاطع خود قرار دارد و نااطمینانیهای ژئوپلیتیکی، اختلال در زنجیرههای تأمین و استفاده روزافزون از ابزارهای اقتصادی برای اعمال فشار سیاسی، محیط فعالیت اقتصادی کشورها را پیچیدهتر کرده است.
پزشکیان با طرح این پرسش که پاسخ بریکس به این مشکلات چیست، تأکید کرد: قدرت واقعی این مجموعه تنها در اندازه اقتصاد اعضای آن خلاصه نمیشود، بلکه زمانی آشکارتر خواهد شد که ظرفیتهای موجود به شبکهای از تجارت، سرمایهگذاری و تأمین مالی مشترک تبدیل شود؛ به بیان دیگر، بریکس باید از «همکاری بالقوه» به «همکاری عملیاتی» عبور کند.
تابآوری اقتصادی؛ ضرورت تنوعبخشی به شرکای تجاری
رئیسجمهور در ادامه با تشریح دیدگاه جمهوری اسلامی ایران درباره تابآوری اقتصادی اظهار کرد: تابآوری اقتصادی بدون تنوعبخشی به شرکای تجاری، تأمین مالی و مسیرهای پرداخت امکانپذیر نیست. پزشکیان با اشاره به تجربه ایران در مواجهه با تحریمهای گسترده افزود: در ماههای اخیر این فشارها با تجاوز نظامی امریکا و رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران وارد مرحلهای دشوارتر و خطرناکتر شده است. وی تصریح کرد که این شرایط، در کنار خسارات انسانی و مادی، یک واقعیت مهم را بار دیگر آشکار کرده است: امنیت اقتصادی از امنیت ملی و امنیت منطقهای جدا نیست. رئیسجمهور توضیح داد هرگاه تجارت، انرژی، زیرساخت یا نظام مالی یک کشور تحت فشار سیاسی یا نظامی قرار گیرد، آثار آن به مرزهای همان کشور محدود نمیشود و میتواند ثبات منطقهای و حتی اقتصاد جهانی را تحت تأثیر قرار دهد. پزشکیان بر همین اساس پیشنهاد کرد بریکس با ایجاد ظرفیتهای تابآور برای اقتصادهای اعضای خود و کشورهای جنوب جهانی، فضایی ایجاد کند که در آن هیچ کشوری نتواند با انحصار یک ابزار مالی یا فناوری، تجارت مشروع کشور دیگری را مختل کند.
حرکت از همکاری پراکنده به یکپارچگی
رئیسجمهور برای افزایش تجارت درونبریکس، حرکت از همکاریهای پراکنده به سمت یکپارچگی تدریجی زیرساختهای تجاری را ضروری دانست و چند اقدام را در این زمینه دارای اهمیت ویژه برشمرد. به گفته پزشکیان، دیجیتالیسازی و یکپارچهسازی فرایندهای گمرکی و تسهیل تجارت، کاهش موانع مقرراتی و اداری، توسعه بازارهای فرامرزی و تسهیل سرمایهگذاری مشترک بخش خصوصی، از جمله اقداماتی است که میتواند تجارت درون بریکس را تقویت کند. وی همچنین بر تقویت همکاری در زمینه استانداردسازی تأکید کرد تا بریکس از یک بازار مبادله مواد خام به شبکهای از زنجیرههای ارزش و تولید صنعتی مشترک تبدیل شود. پزشکیان در ادامه، امنیت غذایی و انرژی را دو ستون اساسی امنیت اقتصادی دانست و با اشاره به ذخایر انرژی و موقعیت جغرافیایی ایران گفت: جمهوری اسلامی ایران آمادگی دارد نقش شریک راهبردی در زنجیرههای تأمین انرژی، غذا و حملونقل بریکس ایفا کند.
ارزهای ملی؛ گامی برای کاهش آسیبپذیری مالی
یکی از مهمترین محورهای سخنان رئیسجمهور به مسئله نظام پرداخت و استفاده از ارزهای ملی اختصاص داشت. پزشکیان گفت: «یکی از مهمترین گامها، توسعه استفاده از ارزهای ملی در تجارت میان اعضای بریکس است.» وی در عین حال تأکید کرد که استفاده از ارزهای ملی باید همراه با ایجاد ابزارهای لازم برای مدیریت ریسک ارزی و تسویه متقابل باشد. رئیسجمهور دلیل این پیشنهاد را آسیبپذیری نظام مالی کنونی در برابر شوکهای سیاسی عنوان کرد و گفت: تمرکز نظام مالی بر چند ارز محدود، این آسیبپذیری را افزایش داده است. در همین چارچوب، پیشنهاد استفاده گستردهتر از ارزهای ملی را میتوان بخشی از تلاش برای متنوعسازی مسیرهای پرداخت و کاهش وابستگی تجارت اعضای بریکس به سازوکارهای محدود مالی دانست، موضوعی که پزشکیان آن را در کنار ایجاد ابزارهای مدیریت ریسک ارزی و تسویه متقابل مطرح کرد.
پزشکیان برای تبدیل همکاری تجاری به سرمایهگذاری واقعی، نقش بانک توسعه جدید بریکس را نیز مورد توجه قرار داد و پیشنهاد کرد که این بانک از طریق خطوط اعتباری ویژه، تأمین مالی با ارزهای محلی و ابزارهای تضمین برای جذب سرمایه خصوصی، به موتور اصلی تأمین مالی زیرساخت و انرژی کشورهای عضو تبدیل شود. رئیسجمهور همچنین پیشنهاد مشخص جمهوری اسلامی ایران برای ایجاد یک شرکت بیمه اتکایی مشترک بریکس را مطرح کرد که میتواند با سرمایه اولیه ۱۰ میلیارد دلار، ریسک پروژههای بزرگ زیرساختی و انرژی را پوشش داده و اعتماد بخش خصوصی را افزایش دهد.
هوش مصنوعی و امنیت سایبری؛ اقتصاد آینده بریکس
رئیسجمهور بخش دیگری از سخنان خود را به تحولات فناوری و ورود هوش مصنوعی به اقتصاد جهانی اختصاص داد و گفت جهان در آستانه تحولی بنیادین قرار دارد. پزشکیان تأکید کرد: «بریکس نباید صرفاً مصرفکننده فناوری باشد»، بلکه باید در تولید دانش و شکلدهی استانداردهای اقتصاد دیجیتال نیز نقش داشته باشد. وی در کنار توسعه ظرفیتهای علمی و فناوری بر ضرورت تقویت امنیت سایبری زیرساختهای حیاتی نیز تأکید کرد، موضوعی که با توجه به وابستگی روزافزون اقتصادها به زیرساختهای دیجیتال، بخشی از الزامات امنیت اقتصادی محسوب میشود.
شورای تجاری بریکس؛ از مجمع گفتوگو به موتور اجرایی
پزشکیان در بخش پایانی سخنان خود بر ضرورت تغییر نقش شورای تجاری بریکس تأکید کرد و گفت: این شورا باید از مجمعی برای گفتوگو به موتور اجرایی همکاری اقتصادی تبدیل شود. وی پیشنهاد کرد کارگروههای تخصصی شورا با استفاده از شاخصهای مشخص، پروژههای عملیاتی و قابل سنجش تعریف کنند، از جمله شاخصهایی مانند میزان رشد تجارت درونبریکس، سهم ارزهای ملی در تجارت و حجم سرمایه خصوصی جذب شده است.
رئیسجمهور در پایان با اشاره به موقعیت جغرافیایی و منابع انرژی ایران اظهار کرد: جمهوری اسلامی ایران آمادگی دارد یکی از حلقههای مهم اتصال اقتصادی بریکس باشد. پزشکیان همچنین تأکید کرد: بریکس زمانی به نیروی واقعی در اقتصاد جهانی تبدیل میشود که آثار همکاری آن، نه فقط در نشستها و گفتوگوها، بلکه در قراردادها، کارخانهها، بنادر و زندگی اقتصادی مردم کشورهای عضو دیده شود. وی در پایان اعلام کرد که جمهوری اسلامی ایران آماده است در کنار همه اعضای بریکس برای ساختن اقتصادی بازتر، تابآورتر و عادلانهتر تلاش کند.
