جوان آنلاین: رئیسجمهور در اجلاس بریکس، نقد صریح و چندلایه ایران به نظم یکجانبهگرایانه حاکم بر مناسبات جهانی را روی میز یکی از مهمترین تشکلهای جهانی گذاشت؛ نقدی که از جنگ و تحریم تا استفاده ابزاری از سازوکارهای مالی، فناوری و بینالمللی را دربر میگیرد و در کنار آن، راهکار ایران برای عبور از این وضعیت را نیز ترسیم کرد. مسعود پزشکیان با تأکید بر اینکه چندجانبهگرایی زمانی معنا دارد که همه کشورها در برابر قانون برابر باشند، از بریکس خواست از مرحله بیان مواضع عبور کرده و برای مقابله عملی با یکجانبهگرایی، تحریمهای غیرقانونی و انحصار ابزارهای مالی و اقتصادی، سازوکارهای مؤثر ایجاد کند؛ رویکردی که در دیدارهای دوجانبه او با مقامهای مالزی، اتیوپی و هند نیز با تأکید بر حق حاکمیت کشورها، امنیت منطقهای و توسعه همکاریهای اقتصادی دنبال شد.
رئیسجمهور کشورمان که برای شرکت در هجدهمین اجلاس سران کشورهای عضو بریکس به هند سفر کرده است، روز گذشته در نشست سران بریکس در دهلینو، در سخنانی با موضوع «حکمرانی جهانی فراگیر و تقویت چندجانبهگرایی»، از ضرورت بازتعریف مناسبات جهانی بر پایه برابری کشورها، حاکمیت قانون و مسئولیت جمعی سخن گفت و هشدار داد که بازگشت یکجانبهگرایی، اعمال فشار و استفاده ابزاری از نظامهای مالی و فناوری، حکمرانی جهانی را تضعیف کرده است. پزشکیان با اشاره به افزایش وابستگی متقابل کشورها در جهان امروز اظهار کرد: با وجود این واقعیت، روندهایی در جهت یکجانبهگرایی و تحمیل اراده برخی قدرتها در حال بازگشت است. او تصریح کرد: مشروعیت نظام بینالمللی زمانی امکانپذیر است که حقوق همه کشورها به صورت برابر مورد حمایت قرار گیرد و منشور سازمان ملل متحد برای همه اعضا از اعتبار یکسان برخوردار باشد. اگر منشور ملل متحد نتواند در برابر استفاده غیرقانونی از زور از کشورها حمایت کند و قواعد بینالمللی برای برخی کشورها الزامآور و برای برخی دیگر قابل تفسیر یا اختیاری باشد، سخن گفتن از چندجانبهگرایی واقعی امکانپذیر نیست.
رئیسجمهور در ادامه، تجربه ایران از جنگ و حمله نظامی امریکا و رژیم صهیونیستی را نمونهای از این وضعیت دانست و با اشاره به شهادت رهبر عالیقدر جمهوری اسلامی ایران و ۱۶۸ کودک بیگناه در مدرسه میناب و ورزشگاه لامرد در روز نخست جنگ ۴۰ روزه و همچنین آسیب به زیرساختهای حیاتی، اقتصادی و غیرنظامی و حمله به مراکز غیرنظامی، این رخدادها را در چارچوب پیامدهای یکجانبهگرایی، جنگافروزی و انفعال نهادهای بینالمللی ارزیابی کرد. پزشکیان همچنین با اشاره به تحولات غزه و لبنان گفت: این تحولات نیز آزمونی برای نظام حکمرانی جهانی است و نشان میدهد سازوکارهای موجود تا چه اندازه توانایی حمایت از حقوق ملتها و جلوگیری از نقض اصول بینالمللی را دارند.
اصلاح سازوکارهای بینالملل نباید به بیانیه محدود شود
رئیسجمهور کشورمان سپس خواستار اصلاح واقعی سازوکارهای بینالمللی شد و تأکید کرد که اصلاحات نباید به صدور بیانیه محدود بماند. از نگاه ایران، این اصلاحات باید بر چهار پایه استوار باشد: برابری حاکمیت کشورها و اجرای بدون تبعیض حقوق بینالملل؛ اصلاح ساختارهای حکمرانی جهانی از جمله شورای امنیت و نهادهای مالی بینالمللی با هدف انعکاس بیشتر صدای جنوب جهانی، تبدیل چندجانبهگرایی از شعار به اقدام از طریق توسعه تجارت با ارزهای ملی، سازوکارهای پرداخت مستقل و استفاده از ظرفیت بانک توسعه جدید؛ و مقاومت عملیاتی در برابر تحریمهای یکجانبه.
رئیسجمهور همچنین بر ضرورت ایجاد امنیت پایدار بر پایه احترام به حاکمیت کشورها تأکید کرد و گفت: هیچ کشوری نباید اجازه دهد از سرزمینش برای حمله به کشور دیگر استفاده شود. وی از بریکس خواست در برابر عادیسازی حمله به زیرساختهای حیاتی، غیرنظامی و تأسیسات هستهای صلحآمیز موضع بگیرد. مسئله فلسطین نیز بخش دیگری از سخنان پزشکیان بود. وی از بریکس خواست به صدایی فعال برای عدالت، پایان اشغالگری و تضمین حقوق ملت فلسطین تبدیل شود.
پزشکیان در تشریح رویکرد ایران در بریکس هم گفت: جمهوری اسلامی از هماهنگی سیاسی برای دفاع از منشور ملل متحد و حاکمیت کشورها، همکاریهای اقتصادی و مالی مستقل از ابزارهای انحصاری و همچنین گسترش همکاری در حوزههای علم و فناوری، انرژی و امنیت غذایی حمایت میکند. وی تأکید کرد: چندجانبهگرایی تنها زمانی معنا دارد که همه در برابر قانون برابر باشند و حکمرانی جهانی زمانی مشروعیت خواهد داشت که صدای کشورهای جنوب جهانی در آن شنیده شود. رئیسجمهور همچنین خواستار تقویت اصول و سازوکارهای بریکس، مقاومت در برابر تحریمهای غیرقانونی، جلوگیری از تأثیرگذاری فشارهای بیرونی بر این مجموعه، تبدیل رقابت به همکاری و ایجاد سازوکارهای هماهنگی و دبیرخانه دائمی شد. پزشکیان در جمعبندی مواضع جمهوری اسلامی ایران تأکید کرد که هدف، شکلگیری جهانی است که در آن قدرت جای قانون را نگیرد، تحریم جای همکاری را نگیرد، جنگ جای گفتوگو را نگیرد و انحصار جای مشارکت را نگیرد.
دیدار با نخستوزیر مالزی
رئیسجمهور در حاشیه اجلاس بریکس در دیدار با انور ابراهیم، نخستوزیر مالزی، درباره تحولات منطقه و روابط دو کشور گفت: ایران با کشورهای مسلمان همسایه مشکلی ندارد، اما امریکا تلاش میکند کشورهای دوست را در برابر یکدیگر قرار دهد. پزشکیان تأکید کرد: جمهوری اسلامی ایران خواهان آن است که حقوق بینالمللیاش محترم شمرده شود. وی با اشاره به جنگ منطقهای، امریکا، اروپا و رژیم صهیونیستی را عامل شکلگیری شرایط موجود دانست و گفت: ایران آغازگر جنگ نبوده و در برابر حمله از خود دفاع کرده است. رئیسجمهور با تأکید بر اینکه ایران خواهان صلح است، رفع تحریمها را از مطالبات جمهوری اسلامی عنوان کرد و گفت منطقه نیازی به «ژاندارم» ندارد و امنیت منطقه باید به دست کشورهای منطقه تأمین شود.
انور ابراهیم نخستوزیر مالزی نیز ضمن محکومیت حملات امریکا و اسرائیل به ایران گفت: مالزی از روز نخست با قاطعیت تمام موضع خود را مشخص کرده و پارلمان ما قویاً تجاوز به ایران را محکوم کرده و تمامیت ارضی و حاکمیت ایران برای ما بسیار محترم است. انور ابراهیم ایستادگی ملت ایران در برابر تجاوز را قابل تحسین دانست و گفت: مقاومت دولت و ملت ایران ستودنی است و هر کشور دیگری شاید در کمتر از سه روز محکوم به شکست بود، اما ایران با قاطعیت ایستاده است و از حقوق خود دفاع میکند
دیدار با نخستوزیر اتیوپی
پزشکیان همچنین در دیدار با آبی احمد، نخستوزیر اتیوپی، بر گسترش روابط با کشورهای مسلمان و توسعه همکاریهای دوجانبه تأکید کرد. وی گفت: دشمن تلاش کرده بود با ایجاد اختلاف و خونریزی، انسجام داخلی ایران را هدف قرار دهد، اما این اقدامات موجب وحدت بیشتر ایرانیان شد. رئیسجمهور همچنین خواستار تقویت مناسبات ایران با کشورهای مسلمان شد. نخستوزیر اتیوپی نیز ضمن تسلیت شهادت مقام معظم رهبری گفت: مقاومت، تابآوری و میهنپرستی شما ایرانیان دستاورد بزرگی است که ما مردم اتیوپی میخواهیم از شما بیاموزیم.
دیدار با رئیسجمهور هند
در دیدار پزشکیان با دروپادی مورمو، رئیسجمهور هند، نیز روابط تهران و دهلینو و ظرفیتهای اقتصادی دو کشور مورد بررسی قرار گرفت. رئیسجمهور با اشاره به اقدامات امریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، تأکید کرد: ایران آغازگر جنگ نبوده و در برابر حمله از خود دفاع کرده است. وی در عین حال بر اولویت صلح و امنیت تأکید کرد و خواستار استفاده از ظرفیتهای موجود برای توسعه همکاریهای اقتصادی و روابط راهبردی ایران و هند شد. رئیسجمهور هند نیز بر ضرورت تعمیق روابط میان دو کشور تأکید کرد.
