جوان آنلاین: کاهش نرخ بیکاری در سال ۱۴۰۴ در نگاه نخست از بهبود وضعیت بازار کار خبر میدهد، اما جزئیات آمار، واقعیت دیگری را آشکار میکند به طوری که هرچند نرخ بیکاری به ۷.۵ درصد رسیده، اما نرخ مشارکت اقتصادی نیز به ۴۰.۶ درصد کاهش یافته و جمعیت غیرفعال افزایش پیدا کرده است، بنابراین تعداد شاغلان فقط۳۴ هزار نفر رشد داشته و بیکاری جوانان در سطحی بالاتر از میانگین کل قرار گرفته و روندی افزایشی داشته است.
بررسی آمار بازار کار در سال ۱۴۰۴ نشان میدهد کاهش نرخ بیکاری در نگاه نخست از بهبود وضعیت اشتغال حکایت دارد، اما همزمانی این کاهش با افت نرخ مشارکت اقتصادی و افزایش جمعیت غیرفعال، معنای این تغییر را پیچیدهتر کرده است به طوری که نرخ بیکاری به ۷.۵درصد رسیده، در حالی که نرخ مشارکت اقتصادی در سطح ۴۰.۶ درصد قرار گرفته است و از کاهش نسبت به سال قبل خبر میدهد.
نرخ مشارکت اقتصادی بیانگر سهم افرادی است که در سن کار قرار دارند و یا شاغل یا در جستوجوی کار هستند، بنابراین کاهش این شاخص به معنای کوچکتر شدن جمعیت فعال بازار کار است که در آن بخشی از افراد در سن کار، عملاً از چرخه جستوجوی شغل خارج شدهاند. همین تغییر، در کنار سایر متغیرها، در شکلگیری نرخ بیکاری نقش دارد و میتواند بر کاهش آن اثر بگذارد.
تعداد شاغلان ۱۵ ساله و بیشتر در سال ۱۴۰۴ به ۲۴ میلیون و ۸۲۲ هزار نفر رسیده است که این رقم نسبت به سال قبل فقط ۳۴ هزار نفر افزایش یافته است و از ثبات نسبی در سطح اشتغال حکایت دارد. در مقابل، جمعیت غیرفعال اقتصادی به ۳۹ میلیون و ۳۱۱ هزار نفر رسیده که نسبت به سال گذشته افزایش قابل توجهی را ثبت کرده است.
جمعیت غیرفعال شامل گروههایی مانند دانشجویان، دانشآموزان، خانهداران، بازنشستگان و افرادی است که به دلایل مختلف وارد بازار کار نشدهاند یا از آن خارج شدهاند، افزایش این گروه در کنار کاهش نرخ مشارکت اقتصادی، نشان میدهد بخشی از جمعیت در سن کار، حضور خود را در بازار کار کاهش داده است.
از نظر ترکیب اشتغال، بخش خدمات همچنان جایگاه نخست را در بازار کار کشور در اختیار دارد و ۵۳.۲ درصد از شاغلان در این بخش فعالیت میکنند. پس از آن، بخش صنعت با ۳۲.۸درصد و بخش کشاورزی با ۱۳.۹ درصد قرار گرفتهاند و این ترکیب نشان میدهد ساختار اشتغال کشور همچنان بر محور خدمات استوار است و سهم فعالیتهای تولیدی و کشاورزی در سطح پایینتری قرار دارد.
در کنار این ساختار، وضعیت ساعات کاری شاغلان نیز تفاوت قابل توجهی را نشان میدهد به طوری که ۷.۶ درصد از شاغلان کمتر از ۴۴ ساعت در هفته کار کردهاند و آمادگی انجام کار بیشتر را داشتهاند. این گروه در ادبیات بازار کار در دسته اشتغال ناقص قرار میگیرند؛ یعنی شاغل هستند، اما فرصت شغلی کامل در اختیار ندارند.
در سوی دیگر، ۳۸.۴ درصد از شاغلان بیش از ۴۹ ساعت در هفته کار کردهاند. این اختلاف بیانگر آن است که توزیع ساعات کاری در بازار کار یکنواخت نیست و بخشی از نیروی کار با کمبود فرصت شغلی و بخشی دیگر با فشار کاری بالا مواجه است.
بررسی وضعیت گروههای سنی نیز نشان میدهد جوانان همچنان با نرخ بیکاری بالاتری نسبت به میانگین کل مواجه هستند. نرخ بیکاری در گروه سنی ۱۵ تا ۲۴ سال به ۲۰.۳درصد رسیده که نسبت به سال قبل افزایش یافته است و در گروه سنی ۱۸ تا ۳۵ سال نیز نرخ بیکاری ۱۵ درصد ثبت شده و روند افزایشی را پشت سر گذاشته است.
این ارقام بیانگر آن است که ورود به بازار کار برای نسل جوان همچنان با محدودیتهای جدی همراه است و فاصله میان نرخ بیکاری این گروه با میانگین کل بازار کار پابرجا مانده است، به عبارت دیگر، فشار بیکاری در میان جوانان بیشتر از سایر گروههای سنی احساس میشود.
در مجموع، کاهش نرخ بیکاری در سال ۱۴۰۴ در کنار کاهش نرخ مشارکت اقتصادی و افزایش جمعیت غیرفعال رخ داده است و رشد محدود تعداد شاغلان نیز این برداشت را تقویت میکند که تغییرات بازار کار بیش از آنکه ناشی از گسترش فرصتهای شغلی باشد، تحت تأثیر جابهجایی در ترکیب جمعیت فعال و غیرفعال قرار گرفته است. این وضعیت نشان میدهد بازار کار در سال ۱۴۰۴ با ثبات نسبی در سطح اشتغال، اما با کاهش حضور نیروی کار در چرخه فعالیت اقتصادی مواجه بوده است که در آن کاهش نرخ بیکاری به تنهایی نمیتواند معیار کاملی برای سنجش وضعیت اشتغال تلقی شود بنابراین کاهش نرخ بیکاری در سال ۱۴۰۴ را نمیشود نشانه بهبود وضعیت بازار کار دانست، زیرا این کاهش همزمان با افت نرخ مشارکت اقتصادی و افزایش جمعیت غیرفعال رخ داده است.
