جوان آنلاین: بارگاه حضرت عبدالعظیم حسنی و شهر ری، دیار دینداران، چند سالی است میزبان مدرسه علمیهای است که همجواری با امامزادگان شهر ری در کنار فعالیتها و کیفیت آموزشیاش موجب شده به یکی از اصلیترین حوزههای شهر تهران تبدیل شود و هماکنون ۵۰۰ خواهر طلبه را در سطوح مختلف آموزش میدهد. طلبههایی که البته حضورشان به پشت درهای حوزه علمیه محدود نشده و در همین روزهای مقاومت مردم ایران در میادین و موکبها حضور دارند و به مردم مشاورههای خانواده میدهند و پاسخگوی سؤالات شرعی آنها هستند. طلابی که پیش از این هم با حضور در مناطق محروم خدمات مشاورهای ارائه میدادند و در برنامههای مختلف حتی در حوزههای بینالمللی حضور دارند. «کافه گفتوگو» طرح دیگری است که خواهران طلبه این حوزه با حضور در میادین و نقاط مختلف شهر و گفتوگوی چهرهبهچهره با دختران بدحجاب و بیحجاب و پاسخگویی به شبهاتشان طراحی کردهاند تا گامی به سوی اصلاح وضعیت حجاب جامعه بردارند. آنچه در پی میآید حاصل گفتوگوی ما با زهره منصوری، مدیر مدرسه علمیه تخصصی حضرت عبدالعظیم حسنی (ع) است. وی دارای مدرک سطوح عالیه حوزه علمیه، دکترای نهجالبلاغه و مبلغ بینالملل است.
حوزه علمیه خواهران شاه عبدالعظیم از چه زمانی راهاندازی شده و برای خواهران طلبهای که در این مرکز آموزش میبینند، چه برنامههایی به ویژه در زمینه فعالیتهای اجتماعی، حضور در جامعه و پاسخگویی به شبهات تدارک دیده شده است؟
حوزه علمیه خواهران شاه عبدالعظیم (ع) از سال ۱۳۷۹ بهصورت قانونی و زیر نظر مرکز مدیریت حوزههای علمیه خواهران، فعالیت خود را آغاز کرده است. این مرکز دارای سه مقطع تحصیلی است: سطح ۲، سطح ۳ و سطح ۴. سطح ۲، معادل مقطع کارشناسی است و در آن، علوم و معارف اسلامی با همین عنوان تحصیل میشود. سطح ۳ که مقطع کارشناسی ارشد محسوب میشود، در حال حاضر شامل چهار رشته تخصصی است؛ فقه و اصول، تفسیر و علوم قرآنی، مشاوره خانواده با رویکرد اسلامی و تربیت دینی کودک و نوجوان. همچنین در مقطع سطح ۴ که معادل دکتر است، دو رشته سیاست خانواده و تفسیر تطبیقی ارائه میگردد. در حال حاضر، نزدیک به ۵۰۰ طلبه در این مرکز مشغول به گذراندن واحدهای درسی، تدوین پایاننامه و رساله هستند.
چرا حوزه علمیه خواهران حضرت عبدالعظیم از حوزههای شاخص محسوب میشود و شما چه برنامههای ویژهای دارید؟
علاوه بر فعالیتهای رایجی که سایر حوزههای علمیه نیز دارند، حوزه ما برنامههای شاخصی را اجرا میکند که یکی از آنها، فعالیتهای بینالمللی است. تاکنون ۱۰ وبینار بینالمللی با موضوعات اعتقادی و سیاسی، از جمله کنشگری اجتماعی سیاسی حضرت فاطمه زهرا (س)، برگزار شده است. بیشتر این وبینارهای بینالمللی، با کشورهای اهل سنت، به ویژه از منطقه شمال آفریقا، برگزار شده و همه شرکتکنندگان نیز اهل سنت بودهاند. در کنار این سمینارها، قصد داریم همایش بینالمللی نیز برگزار کنیم، اما در حال حاضر، همایش ملی با عنوان «رسالت زن مسلمان در جامعه معاصر» را برنامهریزی کردهایم که مجوزهای لازم را نیز دریافت کرده و در آذرماه سال جاری برگزار خواهد شد. همچنین حوزه ما کلاسهایی را برای تربیت مبلغ بینالملل به زبان عربی برگزار میکند تا بتوانیم مبلغانی برای فعالیتهای بینالمللی تربیت کنیم. فارغالتحصیلان و دانشجویان ما که در مقاطع مختلف، از جمله سطح ۲، ۳ و ۴، مشغول تحصیل هستند، فعالیتهای گستردهای داشتهاند؛ از جمله برگزاری پیشنشستهای بینالمللی، نشستهای ملی و بینالمللی و نیز حضور مبلغان در موکبهای میادین مختلف استان تهران، نظیر میدان شهر، میدان فلسطین و میدان
علم و صنعت.
خانمهای طلبه حوزه شما در تجمعات شبانه و حضور در موکبها چه فعالیتهایی را انجام میدهند؟
فعالیتهای متنوعی توسط مبلغان انجام میشود که شامل مشاوره خانواده، پاسخگویی به مسائل شرعی و احکام و نیز طراحی بازیهای هدفمند است. طراحی بازیهای ما برای رده سنی تقریباً ۱۰ تا ۱۶ سال انجام شده و به گونهای است که صرفاً جنبه سرگرمی ندارد، بلکه ذهن و فکر کودکان را درگیر کرده تا بتوانند به یک مسئله مهم دست پیدا کنند؛ این مسئله میتواند در حوزه فعالیتهای سیاسی یا اعتقادی باشد. هر یک از این بازیها نامهای خاصی دارند، مانند «بازی راز محمد». در این بازیها، کودکان با استفاده از کدهایی که در برگههایی بهصورت فیزیکی در اختیارشان قرار میگیرد، سعی میکنند به رمز و معمای مورد نظر بازی دست یابند. لازم به ذکر است که پنج دوره از این بازیها توسط اساتید همین حوزه طراحی شده و نام خود حوزه بر روی آنها ثبت است. این بازیها در میادین مختلف و همچنین در مسیر پیادهروی اربعین سال گذشته، به زبان بینالمللی اجرا شدند و مورد استقبال آقای زاکانی و نیز عموم مردم قرار گرفتند. این طراحی بازی، از ویژگیهای اختصاصی حوزه ما محسوب میشود.
علاوه بر فعالیتهای بینالمللی، دو انجمن علمی در مقطع کارشناسی درباره زن، خانواده و تاریخ اسلام و سه انجمن علمی نیز بهصورت فعال در مقطع کارشناسی ارشد در زمینه مشاوره، تربیت دینی کودک و نوجوان و فقه و اصول داریم. همچنین تعاملات خوبی با مراکز خارج از مجموعه حوزوی، از جمله دانشگاهها و سایر مراکز، برقرار است که این خود امتیازی برای حوزه ما به شمار میرود. استقبال از این حوزه بسیار خوب بوده و به گواه آمار، رتبه اول پذیرش را در استان تهران دارد و احتمالاً در کشور نیز رتبه یک یا دو را کسب کرده است، هرچند برای تأیید دقیق این موضوع باید از مرکز مدیریت استعلام کرد. دلیل استقبال بالا، علاوه بر همجواری با آستان مقدس امامزاده طاهر (ع)، کیفیت بالای اساتید است که از سوی مخاطبان نیز تأیید شده است.
فرایند پذیرش در حوزه خواهران به چه صورت است؟ آیا آزمونی برگزار میشود؟
بله، برای ورود، آزمونی مشابه کنکور برگزار میشود و داوطلبان پس از کسب امتیاز لازم، مصاحبه میشوند. مصاحبه مقطع سطح ۲ عمدتاً رفتاری است، اما در مقطع سطح ۳، علاوه بر آزمون کتبی، مصاحبه علمی نیز انجام میشود. منابع آزمون متناسب با رشتهها تعیین میگردد. برای ورود به مقطع کارشناسی، داشتن معدل بالا، مثلاً بالای ۱۸ نیاز به آزمون نیست و فقط مصاحبه انجام میشود و برای مقاطع بالاتر در سطح ۳، معدل بالای ۱۷ برای پذیرش نیاز به آزمون ندارد و فقط مصاحبه تخصصی انجام میشود.
شهریههای تحصیل در حوزه چگونه است؟
شهریهای از طلاب دریافت نمیشود و تحصیل بهصورت رایگان است.
آیا برای اشتغال فارغالتحصیلان نیز برنامهریزی شده است؟
بله، این موضوع بهطور جدی تدوین و برنامهریزی شده است. حوزه ما یکی از حوزههایی است که آمار قابلتوجهی در زمینه جذب فارغالتحصیلان خود داشته است، به گونهای که بسیاری از آنها در دانشگاهها به عنوان هیئت علمی، یا به عنوان معاون یا مدیر در سایر حوزههای علمیه، در آموزش و پرورش، قوه قضائیه یا در کلینیکهای مشاوره مشغول به فعالیت شدهاند و خوشبختانه آمار خوبی در این زمینه داریم.
یکی از شاخصههای این حوزه، داشتن دو سمن به ثبت ملی رسیده از سوی وزارت کشور و وزارت ورزش و جوانان است. همچنین کانون دانشآموختگان، فارغالتحصیلان را گردهم آورده و آنها در قالب این سمنها فعالیت میکنند. طلاب ما در مناطق کمبرخوردار حاضر شده و به خانوادهها خدمات اعتقادی، فکری و مشاورهای ارائه میدهند. برای خانوادههایی که دارای افراد معتاد یا آسیبدیده اجتماعی هستند، مبلغان اعزام شده و مشاوره میدهند. همچنین در زندان زنان، مشاورههای حقوقی ارائه میگردد. برای توانمندسازی مبلغان، کارگاههای آموزشی برگزار شده است و ما یک بانک اطلاعاتی از دانشآموختگان داریم تا پس از فارغالتحصیلی، اینها رها و دچار بحران هویت طلبگی نشوند. بر اساس توانمندیهای ثبت شده در این بانک، از افراد در پروژههای مختلف استفاده میشود.
با توجه به حضور بانوانی در مجالس و روضههای خانگی که گاه دارای اطلاعات ناقص بوده و حتی ممکن است آسیبهایی را ایجاد کنند، چه راهکاری برای جایگزینی بانوان دانشآموخته حوزوی وجود دارد؟
این موضوع نیز مورد توجه ماست. ما سه نوع برنامه را دنبال میکنیم؛ هیئت دخترانه (برای رده سنی ۱۰ تا ۱۸ سال) که هفتهای یک روز برگزار و با آنها درباره مسائل مبتلابه صحبت میشود، هیئت بانوان برای جذب بانوان شهرستان ری و روضههای خانگی که با اعزام مبلغان به منازل متقاضیان انجام میگیرد. متقاضیان میتوانند از طریق واحد فرهنگی حوزه درخواست خود را ثبت کنند و به آنها مبلغ خانم معرفی میشود. همچنین ما یک سایت رسمی به نام حسنا داریم که برای این منظور نیز قابل استفاده است و همچنین برای امر خیر.
یعنی شما برای ازدواج طلبههای مجرد هم برنامه دارید؟ چگونه؟
بله. به منظور امر ازدواج، پروندهای برای طلاب مجرد تشکیل شده، مثل برخی از دانشگاهها که چنین سازوکاری را برای معرفی جهت امر خیر دارند. به این ترتیب مواردی داریم که با ما تماس میگیرند تا دختر خانمی را برای ازدواج با آقا پسرشان معرفی کنیم که معمولاً برای این کار به واحد فرهنگی ارجاع میدهیم و مشخصات آقا پسرها را میگیریم و بعد اگر شرایطشان مناسب باشد به طلبهای که مد نظرمان هست معرفی میکنیم. البته سعی میکنیم دختر و پسر قبلش هم یک مشاورهای داشته باشند، چون ما واحد مشاوره هم در حوزه داریم و با مشاوره قبلی، معرفیهای لازم انجام میگیرد.
آیا این بحث واسطهگری ازدواج برای خود خواهران طلبه است یا برای سایر اشخاص هم برنامه دارید؟
این خدمات عمدتاً برای خود طلاب است و به کل جامعه محدود نمیشود.
به طراحی بازیهایی برای کودکان اشاره داشتید. این بازیها چگونه ارائه میشوند و آیا هدفمند هستند؟
این بازیها بهصورت فیزیکی و با برگههای سیاه و سفید طراحی شدهاند تا هزینه کمی داشته باشند و نیز حواس کودک به رنگها و حواشی پرت نشود و ذهن او بر خود بازی متمرکز گردد. کودکان با استفاده از برگهها، معمای بازی را حل میکنند. این بازیها در چندین مدرسه شهرری با همکاری آموزش و پرورش اجرا شده و با استقبال بسیار خوب دانشآموزان مواجه شدند. حتی پس از اجرا، مدارس درخواست اعزام مجدد مبلغان را داشتند. همچنین در چند استان دیگر نیز توسط دانشآموختگان اجرا شده است. برای تولید دیجیتال یا گسترش بیشتر این بازیها، حمایتهای بالادستی لازم است، اما در سطح فعلی، اجرای آنها در غرفهها، مسیر پیادهروی اربعین و مدارس، بسیار موفق بوده است.
با توجه به وضعیت موجود حجاب در جامعه، چه تدبیری اندیشیده شده و آیا حوزه خواهران برنامهای برای این موضوع دارد؟
موضوع حجاب موضوع جدیدی نیست و همیشه مطرح بوده، اما روشهای مواجهه با آن باید متناسب با شرایط روز تغییر کند. بخش عمده این ماجرا در دست مسئولان و قانونگذاران است. به نظر من، اگر حوزههای علمیه در این زمینه وارد عمل نشوند، وضعیت جامعه دشوارتر خواهد شد. حضور طلاب در میدان و برقراری ارتباط با مردم ضروری است. برای این منظور، ما در موکبهای میادین، طرحی به نام «کافه گفتوگو» را با نام یکی از شهدای دانشآموز شهرری به نام شهیده آوین اجرا میکنیم. این برنامه از ساعت ۱۸ تا ۲۰، هفتهای دو یا سه روز، در میادین مختلف برگزار میشود. مبلغان، بانوانی که حجاب مناسبی ندارند را به این کافه دعوت کرده، پذیرایی انجام داده و با آنها به گفتوگو مینشینند. ممکن است همان موقع هم این دختر جوان بدحجاب یا حتی بیحجاب واکنشی نشان ندهد، ولی مواردی را داشتهایم که فردا شب وقتی به میدان آمده، یک شالی روی سرش انداخته است. این روش غیرمستقیم، تأثیر بیشتری از امر به معروف مستقیم دارد، زیرا فضای جامعه امروز به گونهای است که برخورد مستقیم پاسخ چندانی ندارد. در این کافه، افراد میتوانند آزادانه صحبت کرده، حتی انتقاد کنند و ما شنونده هستیم. ایجاد یک گفتوگوی صمیمانه و خاطره خوش، میتواند تلنگری باشد که حتی اگر فرد در همان لحظه تغییر نکند، احتمال بازنگری و عذاب وجدان در آینده وجود داشته باشد. همچنین تأکید میکنم که مبلغان این طرح باید جوان، آموزشدیده و مسلط به فنون گفتوگو باشند.
چرا این طرح را به نام شهید آوین نامگذاری کردید و داستان این شهیده چیست؟
«کافه گفتوگوی دخترانه آوین» دختران نوجوان با هر نوع پوشش و سلیقه را مخاطب خود قرار داده است. این کافه به یاد شهیده آوین امیرکاشانی، دختربچه ساکن شهر ری که کلاس چهارم دبستان بود و در جریان جنگ رمضان بر اثر حملات موشکی رژیم صهیونیستی به شهادت رسید، نامگذاری شده است.
روایت او ـ نه بهعنوان یک رزمنده، بلکه بهعنوان یک کودک غیرنظامی قربانی جنگ و دستنوشتههای پیش از شهادتش برای امام شهید ـ زمینهساز گفتوگو درباره موضوعات زیر است:
شناخت دشمن صهیونیستی و امریکا بهعنوان پشتیبان جنایات
وحدت و همدلی ایرانیان در دفاع از یک کودک بیگناه، فارغ از مذهب و پوشش خانواده
نشان دادن این حقیقت که جنگ رمضان مرزهای نظامی و اعتقادی نمیشناسد
هدف ما از این طرح، ارتباط با دختران بدحجاب و بیحجاب و احصای مسائل آنان در فضایی دوستانه، بدون برچسبزدن و با پذیرش کامل، چالشهای آنان از زبان خودشان شنیده شود. همچنین میخواهیم با ایجاد فضای آزاد گفتوگوی دختران نوجوان فارغ از هر دغدغه و ترس ـ از حجاب و هویت تا خانواده و دوستان ـ فضایی دوستانه را طراحی کنیم و معتقدیم نمایش همدلی در میدان شهر ری با کنار هم نشستن و گفتوگوی چهرههای مذهبی و غیرمذهبی به بهانه صرف یک کافه و گپ و گفتوگوی آزاد امکانپذیر میشود. در نهایت هم تأثیر بر دلها به بهانه روایتگری از مسئله اصلی کشور اتفاق میافتد.
