جوان آنلاین: طبیعت با افزایش قیمت پلاستیک، نفس راحتی میکشد. کیسهها و ظروف یکبار مصرف، که روزی به جزئی از خرید روزانه و البته بیرویه، تبدیل شده بودند، حالا هم گرانتر شدند و هم در برخی نقاط، دسترسی به آنها محدود شدهاست. این تغییر ناگهانی، رفتار مصرفکنندگان را تحتتأثیر قرار داده و باعث شده، بسیاری به صرفهجویی و استفاده هوشمندانهتر از پلاستیک روی بیاورند. نتیجه آن، کاهش فشار مستقیم بر محیطزیست و همچنین فرصتی برای بازنگری در عادتهای روزمره شدهاست، فرصتی که پیش از این شاید، در سخنرانیها و شعارها وجود داشت، اما اکنون به شکلی کاملاً ملموس، خود را نشان میدهد.
گرانی پلاستیک و کاهش مصرف آن
بررسیهای میدانی از نانواییها و فروشگاههای عرضه محصولات پلاستیکی در سطح شهر نشان میدهد تغییراتی تدریجی، اما ملموس در بازار رخ دادهاست، تغییراتی که قیمتها و نحوه عرضه را تحتتأثیر قرار داده و به طور مستقیم بر سبد مصرف روزانه شهروندان اثر گذاشته است.
در برخی نانواییها، قیمت کیسههای پلاستیکی به شکل قابلتوجهی افزایش یافتهاست. تا پیش از این کیسهها حدود ٢ هزار تومان فروخته میشدند، اما اکنون در بعضی واحدها به دانهای ٨ هزار تومان رسیدهاند. همزمان، محدودیتهایی در استفاده از کیسه نیز مشاهده میشود، مشتریان گاهی ملزم هستند که خود کیسه بیاورند یا تعداد کمتری دریافت کنند. وضعیت مشابهی در فروشگاههای عرضه ظروف یکبار مصرف به چشم میخورد. قیمت برخی از این ظروف، که پیشتر حدود ۱۰ هزار تومان بود، اکنون به حدود ۱۵ تا ٢٠ هزار تومان رسیده و در برخی فروشگاهها، سقف خرید برای هر مشتری تعیین شدهاست. این تغییرات با نوسانات ایجادشده در زنجیره تأمین مواد اولیه صنایع پتروشیمی مرتبط است، صنایعی که بخش عمده تولید محصولات پلاستیکی را بر عهده دارند.
تبدیل تهدید به فرصت
کمتر کسی است که آثار مخرب ورود پلاستیک به طبیعت را نداند. محمد الموتی، دبیر شبکه تشکلهای محیطزیست و منابع طبیعی، با اشاره به آثار ورود پلاستیک به طبیعت گفت: «هر چقدر ورود پلاستیک به طبیعت کمتر باشد، بهطور قطع به نفع چرخه حذف آلایندههاست. اگرچه تلاشهایی در جهت برخورداری از چرخههای زیستپذیر یا تجزیهپذیر انجام شده، اما به دلیل ناآماده بودن زیرساختها و هزینههای بالای تولید این نوع محصولات، ما همچنان به محصولات پلاستیکی وابستگی شدیدی داریم.»
او با اشاره به شرایط بازار جهانی افزود: «با توجه به اتفاق رخ داده طی دو ماه گذشته نهتنها در ایران بلکه در کل دنیا قیمت مواد اولیه ۴۰ تا ۴۵ درصد به دلیل کمبود در حمل و نقل دریایی افزایش پیدا کرده و منجر به کاهش تولید و افزایش شدید هزینهها و قیمتها شدهاست. به همین دلیل طی یک ماه گذشته ۳۰۰ تا ۴۰۰ درصد قیمت مواد پلاستیکی بیشتر شدهاست. البته از دلایل دیگر افزایش قیمت، آسیبدیدگی کارخانههای پتروشیمی و مسائل روانی بازار است.»
الموتی درباره پیامدهای این افزایش قیمت گفت که ممکن است در کوتاه مدت منجر به کاهش مصرف پلاستیک شود، گفت: «از فرصت کوتاه به وجود آمده برای اجرای برنامههای فرهنگی و فرهنگسازی در جهت کاهش استفاده از پلاستیک بهویژه کیسههای پلاستیکی و معرفی جایگزینهای آن باید استفاده کنیم. علاوه بر آن از دولت مطالبهگری کنیم تا در روند نوسازی و بازسازی کشور به سمت تأمین زیرساختهایی جهت تولید مواد تجزیهپذیر و سازگار با طبیعت حرکت کند. در غیر این صورت به چرخه قبلی برمیگردیم و مردم همچنان از پلاستیک با قیمت بالاتر استفاده میکنند.»
هم مردم نقش دارند و هم دولت
الموتی به نقش همزمان مردم و دولت در این زمینه اشاره کرد: «هم تشکلهای مردمنهاد و هم رسانهها باید در زمینه فرهنگسازی برای کاهش مصرف کیسههای پلاستیکی دست به دست هم دهند. علاوه بر آن حرکت دوجانبهای شکل بگیرد؛ یعنی هم مردم جایگزینهایی برای محصولات پلاستیکی پیدا کنند و کاهش استفاده از پلاستیک به عادت تبدیل شود، هم دولت در بازسازی صنایع پتروشیمی و نوسازی صنایع، استفاده از مواد جایگزین پلاستیک را که تجزیهپذیر است و به طبیعت آسیب نمیزند، در دستور کار خود قرار دهد.»
او با اشاره به فعالیت سازمانهای مردمنهاد ادامه داد: «سازمانهای مردمنهاد کمپینها و پویشهای متعددی در این زمینه برگزار کردهاند که بعضی از آنها مانند پویش «نه به پلاستیک و کیسه پلاستیکی» تقریباً برای بیشتر مردم شناخته شده و اثرگذار بودهاست. بهطور قطع سازمانهای مردمنهاد باید پویشهای خود در زمینه کاهش مصرف پلاستیک را متنوعتر کنند و مدلهایی را با کمک کارشناسانی که از اعضای آنها هستند و با همراهی دانشگاهها به دولت پیشنهاد دهند.»
به گزارش «جوان»، گرانی پلاستیک، هر چند ناخواسته بود، اما فرصتی برای بازنگری در عادتهای روزمره ایجاد کرد. حالا بدون برنامهریزی قبلی، مصرف پلاستیک هوشمندانهتر از قبل انجام میشود، همان چیزی که کارشناسان محیطزیست، بارها و بارها به ما گوشزد میکردند، اما این تغییر، تازه اول راه است و بدون شک باید ادامه پیدا کند، ادامهای که هم سلامت ما و هم آینده نسلهای بعد را تضمین میکند، چراکه تنها با استمرار این قدمهای کوچک و درست است که میتوان اثرات بزرگ و پایدار بر محیطزیست ایجاد کرد.
