صوتی از دکتر ظریف دیدم که برای اولین بار پس از ۲۰۰سال، عهدنامه ترکمانچای را (که بسیار کم‌اهمیت‌تر از عهدنامه گلستان است) تصمیمی عقلانی، برای حفظ قزوین و تهران دانسته و مثال مکمل هم آورده است که پای دیابتی را قطع می‌کنند تا اصل حیات استمرار یابد.
متأسفانه در واکنش به این سخنان، برخی که نقد بلد نیستند، عصبانی می‌شوند و رگ گردن برجسته و باب برچسب و توهین-که از قضا خدمتی هم به ظریف است- باز می‌شود.
اما چند نکته:
حرف ظریف را اگر امروزی و اکنونی بفهمیم یعنی چه؟
یعنی برای حفظ ایران- و ایضاً جمهوری اسلامی -چیزی را واگذار کنیم. محل و مصادیق منازعه چیست؟ هسته‌ای، جزایر سه‌گانه، موشکی، ابراز برائت از حزب‌الله لبنان و یمن.
آیا ما در شرایط و مرحله‌ای هستیم که باید چنین کنیم؟ یعنی در شرایطی هستیم که اگر جزایر را ندهیم باید بندرعباس و بوشهر را بدهیم؟ آیا در شرایطی هستیم که اگر اساس هسته‌ای را ندهیم باید نظام و ایران را بدهیم؟ حتماً خیر! چون ابعاد توانمندی تکنولوژی نظامی بومی ما اکنون (برخلاف دوران عباس میرزا) در اوج است.
ظریف می‌داند که تنها بند ترکمانچای که به نفع ایران است از همه‌اش خفت‌بارتر است: «روسیه متعهد می‌شود از ولیعهدی عباس میرزا حمایت کند.» یعنی مسئله خاندان وقت قاجار خودشان بود نه اراضی ایران. خاندان قاجار ترکمانچای را با هدف یک دستاورد شخصی- خانوادگی برای استمرار در حکومت ایران امضا کردند. آیا اکنون ما این‌گونه‌ایم؟ ما بالا‌ترین شخصیت کشور یعنی آقای شهید را داده‌ایم که ترکمانچای امضا نکنیم و این برعکس قاجار است.
ظریف لابد می‌داند که آن روز، حاکمان مالک هم بودند و نظام موجود ارباب -رعیتی بود. امروز مردم مالک و حاکمان، مستأجر هستند؛ بنابراین آن روز یعنی سال ۱۲۰۶ شمسی کشور- ملت به معنای بعد از مشروطه وجود نداشت و مردم حاضر نبودند برای اینکه ملک پادشاه بماند، بجنگند. آیا کسی شنیده است کرمانی‌ها، اصفهانی‌ها، شیرازی‌ها، عرب‌های ایران، لرها، بلوچ‌ها در دو طرف رود ارس شهید شده باشند؟ خیر! حتی فتوای جهادیه سید محمد مجاهد و کاشف الغطا در بسیج مردم تأثیر ملموسی نداشت.
اما اکنون فقط ۸۰۰ جوان سیستانی از منتهی‌الیه شرق کشور، داوطلبانه و عاشقانه در ایلام و خوزستان شهید شده‌اند و نزدیک ۲۳۰ روز است ملت ایران از آبادان تا سرخس، از چابهار تا ماکو، در خیابان ایستاده‌اند و امام فرمود ملت ما بهتر از ملت رسول‌الله در حجاز و ملت امیرالمؤمنین در کوفه است. آیا این‌همانی حال و آن روز قاجاریه درست است؟
ایران آن روز، تکنولوژی نظامی نداشت و این ضعف بزرگ ویرانگر بود، امروز امریکا - صهیون فقط ۱۱هزار بمب روی شهر‌های موشکی ایران انداخته‌اند و دست از پا درازتر برگشته‌اند و ناامید از نابودی توان تکنولوژی نظامی- بومی ایران هستند.
آن روز معرکه‌گردان انگلیس بود، امروز، همان‌گونه که امام در پذیرش قطعنامه ۵۹۸ سازمان ملل گفت، «مسئولین ایران به اتکای خود و ملت خود تصمیم گرفته‌اند و از کسی اجازه نمی‌گیرند.»
مقایسه عقلانی دکتر ظریف طبق نظریه‌های بین‌المللی موجود در کتب اشتباه نیست و با نظریه رئالیسم همسو است، اما ما با ایستادگی خود «رئالیسم تهاجمی» دشمن را بی‌خاصیت کرده‌ایم. مشکل ظریف ندیدن «تعین‌های محیطی» مبتنی بر بوم امروز ایران است. ان‌شاءالله سر از کتاب ترجمه بیرون بیاورند.
