جوان آنلاین: معامله برق تولیدشده از بیوگاز تصفیهخانه فاضلاب غرب تهران در تابلوی برق سبز بورس انرژی، فصل تازهای در اقتصاد انرژیهای تجدیدپذیر کشور گشود، به طوری که ورود برق حاصل از فرآیند تصفیه فاضلاب به بازار رسمی انرژی، ظرفیتهای مغفول صنعت آب و فاضلاب را وارد چرخه درآمدزایی میکند. نیروگاه ۲/۷ مگاواتی فیروزبهرام با استفاده از گاز حاصل از هضم لجن فاضلاب، برق پاک تولید میکند و اکنون بخشی از این انرژی در بستر معاملاتی برق سبز عرضه شده است.
صنعت آب و فاضلاب کشورمان معمولاً بهعنوان بخشی خدماتی و مصرفکننده انرژی شناخته میشود که غیرصحیح هم نیست، اما ورود برق تولیدی نیروگاههای بیوگازسوز به بورس انرژی، نشانهای از تغییر تدریجی این معادله است، چراکه عرضه رسمی برق حاصل از تصفیه فاضلاب در تابلوی برق سبز، ظرفیت تازهای را پیش روی اقتصاد انرژی کشور قرار داده است و نشان میدهد تأسیسات فاضلاب میتوانند به مراکز تولید انرژی پاک و منابع پایدار درآمد تبدیل شوند. در تازهترین اقدام، بخشی از برق تولیدی نیروگاه بیوگازسوز تصفیهخانه فاضلاب غرب تهران، موسوم به فیروزبهرام، در بورس انرژی معامله شده است. این رخداد از آن جهت اهمیت دارد که برای نخستینبار برق بیوگازسوز صنعت آب و فاضلاب کشور وارد بازار رسمی برق سبز شده و امکان خرید و فروش آن در بستر شفاف معاملاتی فراهم آمده است.
نیروگاه فیروزبهرام با ظرفیت ۲/۷ مگاوات در زمره نیروگاههای تولید همزمان برق و حرارت قرار میگیرد. سوخت اصلی این مجموعه، گاز متان حاصل از فرآیند هضم لجن در تصفیه فاضلاب است که در صورت رهاسازی، از جمله آلایندههای مهم زیستمحیطی محسوب میشود. تبدیل این گاز به انرژی الکتریکی، ضمن کاهش آثار مخرب زیستمحیطی، بازدهی اقتصادی تأسیسات فاضلاب را نیز افزایش میدهد.
برق سبز به انرژی تولیدشده از منابع تجدیدپذیر و کمآلاینده گفته میشود که در سالهای اخیر به یکی از محورهای اصلی سیاستگذاری در جهان تبدیل شده است. در ایران نیز توسعه بازار برق سبز بهتدریج در حال گسترش است و ورود نیروگاههای خورشیدی، بادی و بیوگازسوز به بورس انرژی، بخشی از این روند بهشمار میرود.
فعال شدن بازار برق سبز برای صنعت آب و فاضلاب، از منظر اقتصادی دارای اهمیت مضاعف است، چراکه هزینه نگهداری و توسعه شبکههای جمعآوری و تصفیه فاضلاب بسیار سنگین است و شرکتهای فعال در این حوزه همواره با محدودیت منابع مالی روبهرو بودهاند. اکنون فروش برق تولیدی میتواند بخشی از هزینههای جاری و سرمایهای این صنعت را جبران کند و وابستگی آن به منابع سنتی تأمین مالی را کاهش دهد.
بسیاری از کشورها طی سالهای اخیر تلاش کردهاند تأسیسات فاضلاب را به واحدهای تولید انرژی تبدیل کنند. در این الگو، لجن حاصل از تصفیه فاضلاب وارد مخازن هضم بیهوازی میشود و در نتیجه فعالیت میکروارگانیسمها، گاز متان تولید میشود. این گاز سپس در موتورهای مولد برق مورد استفاده قرار میگیرد و انرژی الکتریکی و حرارتی تولید میکند. مزیت این روش، استفاده از پسماندی است که پیشتر هزینهبر و آلاینده محسوب میشد. به همین دلیل، نیروگاههای بیوگازسوز در بسیاری از کشورها بخشی از راهبرد کاهش انتشار گازهای گلخانهای بهشمار میروند. متان از جمله گازهایی است که اثر گرمایش آن چندین برابر دیاکسیدکربن برآورد میشود و مهار آن میتواند تأثیر قابلتوجهی بر کاهش آلودگی داشته باشد.
در ایران نیز ظرفیت تولید بیوگاز در تصفیهخانههای فاضلاب قابل توجه ارزیابی میشود، اما بخش زیادی از این توان تاکنون بلااستفاده مانده است. ورود نیروگاه فیروزبهرام به بازار برق سبز میتواند زمینهای برای توسعه پروژههای مشابه در سایر شهرها فراهم کند، بهویژه در کلانشهرهایی که حجم تولید فاضلاب بالا است و امکان تولید مستمر گاز متان وجود دارد. پیش از این نیز برق تولیدی نیروگاه خورشیدی ۴۲۲ کیلوواتی تصفیهخانه جنوب تهران در تابلوی برق سبز عرضه شده بود. با این حال، ورود برق بیوگازسوز به بازار انرژی از نظر فنی و اقتصادی اهمیت بیشتری دارد، زیرا این نیروگاهها برخلاف منابع خورشیدی، امکان تولید برق پایدار و شبانهروزی را دارند و وابسته به شرایط جوی نیستند.
کارشناسان انرژی معتقدند توسعه نیروگاههای تولید همزمان برق و حرارت میتواند بخشی از مشکلات ناترازی انرژی کشور را کاهش دهد. در این نیروگاهها، حرارت تولیدشده نیز مورد استفاده قرار میگیرد و همین موضوع راندمان انرژی را نسبت به نیروگاههای متعارف افزایش میدهد. استفاده از حرارت تولیدی در فرآیندهای تصفیه فاضلاب، مصرف انرژی داخلی تأسیسات را کاهش میدهد و هزینه بهرهبرداری را پایین میآورد.
