جوان آنلاین: دکتر تقی ابوطالبی احمدی، عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان و دکترای روانشناسی تربیتی، مشاور و رواندرمانگر خانواده، در گفتوگو با «جوان» با اشاره به اهمیت انجام فعالیتهای مشاورهای و روانشناختی در دنیای امروز گفت: در قرآن کریم و احادیث مختلف از بزرگان و مربیان دین مبین اسلام و روایات موجود در منابع دینی، موضوع مشورت کردن و مشورت گرفتن امری مهم است و بر آن تأکید زیادی شده است.
به اعتقاد تقی ابوطالبی احمدی، روانشناس و مشاور، امروزه به علت تغییرات سریع و پیچیده در زندگی فردی و اجتماعی انسانها نسبت به گذشته، افراد با چالشهای جدیدی روبهرو هستند که برای آنها بهراحتی قابل حل نیست. در چنین شرایطی باید به مشاور یا روانشناس مراجعه نمود. ابوطالبی یادآور شد: به واقع باید گفت که در جامعه پرتنش امروزی، هر کسی ممکن است در زندگی شخصی یا اجتماعی خود زمانهای دشواری را تجربه کند؛ لحظاتی که روان فرد به شدت تحتتأثیر عوامل تنشزا قرار میگیرد و کنترل و مدیریت احساسات او در آن زمان بسیار دشوار خواهد بود.
این روانشناس تأکید کرد: در مواقعی که ما به تنهایی یا به کمک افراد دور و برمان که توانایی لازم را در بیان رهنمودها داشته باشند، نتوانیم مشکل خود را حل کنیم، در چنین شرایطی لازم است که به یک فرد متخصص، روانشناس و مشاوره خبره و آگاه نسبت به آن مشکل مراجعه نماییم.
وی دلایلی، چون دشواریهای زندگی در جامعه شهری و روستایی با وجود امکانات و تجهیزات مدرن؛ مشکلات اقتصادی، اضطراب و استرس، تنش بالا، افسردگی، وسواس فکری، مشکلات ناشی از کار زیاد، تنهایی در بیرون از منزل یا در منزل و نظایر آن؛ عدم درک متقابل افراد در جامعه یا اعضای خانواده نسبت به هم و بیتفاوتی و عدم احساس مسئولیت افراد در خانواده یا در جامعه نسبت به هم و در نتیجه احساس تنهایی و بیکسی را در این زمینه قابل اهمیت ارزیابی کرد.
به اعتقاد این مشاور و رواندرمانگر خانواده، بسیاری از افراد در مواجهه با این تغییرات احساس استرس، اضطراب، سردرگمی و تنش میکنند. علاوه بر این، تغییرات در سبک زندگی، روابط خانوادگی، مشکلات شغلی و اجتماعی، و حتی بحرانهای جهانی مانند پاندمیها و بحرانهای اقلیمی میتوانند فشار روانی زیادی را به افراد وارد کنند. این فشارها گاهی باعث بروز اختلالات روانی و مشکلات رفتاری میشوند که نیاز به کمک تخصصی روانشناسان میباشد.
ابوطالبی اضافه کرد: مسئولان امر باید نسبت به تحت پوشش قرار دادن بیمه خدمات مشاورهای اقدام اثربخشتری داشته باشند و رسانه نیز به تبیین موضوع مشاوره و خدمات روانشناختی در داشتن جامعه سالم بپردازد؛ گرچه در صدا و سیما شاهد تبلیغ درست این خدمات هستیم، اما انتظار میرود بیش از این برنامههای روشنگرانه در نظر گرفته شود. در نهایت، با افزایش آگاهی عمومی از اهمیت سلامت روان، افراد بیشتر تمایل دارند تا برای بهبود وضعیت روانی خود به مشاوران و روانشناسان مراجعه کنند. این تغییر در نگرش، به نوعی کمک کرده است تا روانشناسی به حرفهای حیاتی و مؤثر در دنیای امروز تبدیل شود.
وی با اعتقاد به اینکه تابوی مراجعه به روانشناس به نسبت دهههای قبل به شدت شکسته شده است، یادآور شد: تابوها معمولاً از ترس قضاوتهای اجتماعی، تصور نادرست از ضعف یا بیماری روانی، یا حتی ناآگاهی از اهمیت سلامت روان شکل میگیرند. در بسیاری از موارد، افراد احساس میکنند که باید مشکلاتشان را خودشان حل کنند یا به نوعی به جامعه نشان دهند که «مستقل» هستند و نیازی به کمک ندارند. این باورها باعث میشود مراجعه به روانشناس در برخی موارد نادرست، مورد ارزیابی قرار گیرد.
ابوطالبی احمدی معتقد است: برای شکست این تابوها، ابتدا باید آگاهی عمومی را افزایش داد. یکی از مهمترین گامها این است که مردم متوجه شوند که مراجعه به روانشناس نه نشانه ضعف، بلکه نشانهای از قدرت است؛ قدرت در شناخت خود، توانایی در حل مشکلات، و تمایل به رشد شخصی که موجب رشد و بالندگیشان میشود. وقتی که این تغییر نگرش ایجاد شود، افراد بهجای ترس از قضاوت، مراجعه به روانشناس را بهعنوان یک انتخاب مثبت و مسئولانه در نظر خواهند گرفت.
ابوطالبی در پاسخ به سؤالی مبنی بر اینکه زمان حضور و مراجعه افراد به مشاور و روانشناس را چگونه باید تشخیص داد، گفت: نیاز به مشاوره یا روانشناس بستگی به شرایط فردی دارد. برخی افراد ممکن است در مراحل مختلف زندگی با چالشهایی روبهرو شوند که نیاز به راهنمایی حرفهای دارند، در حالی که افراد دیگری ممکن است به راحتی با مشکلات خود کنار بیایند. اما باید به این اصل توجه داشت که بهرهگیری از خدمات مشاورهای چه در سطح اولیه و چه در سطوح تخصصی و پیشرفته در ایجاد شرایط مناسب برای بهتر اندیشیدن و بهتر زندگی کردن در زندگی هر کسی ممکن است مطرح شود. بهطور کلی، مشاوره و روانشناسی بهعنوان یکی از راههای توانمندسازی برای هر فردی که بخواهد به بهبود کیفیت زندگی خود بپردازد، میتواند مفید باشد.
وی ادامه داد:، اما اینکه آیا همه افراد به مشاور نیاز دارند یا نه، باید در نظر داشت که بسیاری از افراد ممکن است نیازی به مشاوره تخصصی و سطح بالا نداشته باشند، اما هر کسی میتواند از ابزارهای خودشناسی، توسعه فردی و مهارتهای زندگی و دانش مشاورهای و روانشناسی برای ارتقای زندگی فردی خود استفاده نماید. از طرف دیگر، افرادی که دچار مشکلات روانی جدیتری، چون استرس شدید، اضطراب، افسردگی یا مشکلات ارتباطی هستند، نیاز به کمک حرفهای دارند.
ابوطالبی به چندین نشانه مهم هم اشاره کرد و در توضیح بیشتر گفت: اگر به طور مداوم احساس نگرانی، اضطراب یا استرس شدید داشته باشید که بر زندگی روزمره شما تأثیر بگذارد، این میتواند نشاندهنده نیاز به مشاوره باشد. همچنین احساس غم یا بیارزشی که برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، یا عدم علاقه به کارهای مورد علاقه قبلی، ممکن است نشانهای از افسردگی باشد. یا اگر در برقراری ارتباط با دیگران مشکل دارید، چه در روابط خانوادگی و چه در محیط کار، و این مشکلات به طور مداوم تکرار بشوند، مشاوره میتواند راهگشای شما باشد.
وی ادامه داد: اگر به رفتارهایی مانند اعتیاد به مواد مخدر، الکل، پرخوری، یا سایر رفتارهای آسیبزننده دست بزنید که توان مدیریت و کنترل آنها را ندارید، این میتواند نشانهای باشد که نیاز به کمک حرفهای مشاور دارید. گاهی تغییرات عمده در الگوی خواب یا اشتها، چه بهصورت کمبود خواب یا پرخوابی و کمخوری یا پرخوری، میتواند نشاندهنده وجود مشکلات روانی باشد. همچنین وقتی فرد احساس میکند که زندگیاش بیمعنی یا سرشار از بیهدفی است، این میتواند نشانهای از بحرانهای روانی یا احساسی باشد که نیاز به کمک متخصص دارد.
این روانشناس افزود: در نهایت، اگر هرکدام از این نشانهها بر زندگی شما تأثیر منفی میگذارند و شما قادر به مدیریت آنها نیستید، وقت آن رسیده که با یک روانشناس یا مشاور صحبت کنید. مشاوره به شما کمک میکند تا نه تنها مشکلات خود را بشناسید، بلکه راهکارهایی برای حل آنها پیدا کنید.
وی در پایان با قیاس هزینه یک ساعت مشاوره در قبال ویزیت یک پزشک متخصص گفت: روانشناسان و مشاوران دارای پروانه نظام روانشناسی باید از خدمات بیمهای بهرهمند شوند. همانگونه که یک پزشک متخصص برای درمان جسم یک بیمار دارای قرارداد بیمهای است، مردم برای درمان موانع و مشکلات روانی و روحی خود هم از بیمه بهرهمند شوند.
به اعتقاد وی، بیمه بودن خدمات مشاوره و روانشناسی به مردم برای دریافت بیشتر خدمات در این زمینه کمک خواهد کرد. این متخصص روانشناسی خاطرنشان کرد: همه ما در مسیر زندگی با چالشهایی مواجه میشویم که ممکن است نیاز به دیدگاه و راهنمایی حرفهای داشته باشیم. مراجعه به روانشناس نشاندهنده قدرت شماست؛ قدرتی برای شناخت خود، توانایی بهبود وضعیت روانی و رسیدن به زندگی شادتر و سالمتر.
