جوان آنلاین: رفت‌وآمد‌ها و تماس‌ها با چین و روسیه فراتر از امر معمول شده است؛ درست در شب انتخابات امریکا و هیاهوی رسانه‌های اسرائیلی و امریکایی درباره نزدیک بودن جنگ. تالار خلق چین میزبان سلطان عمان است که گفته می‌شود برای ایران رفته نه برای عمان. باقری هم در چین است. نمایندگان چین هم در راه عربستان و عمان و ایران. سرلشکر رضایی نیز با پوتین گفتوگو کرده است، ساعاتی پس از آنکه وزارت‌خارجه روسیه اعلام کرد «نشانه‌هایی از برنامه‌ریزی برای عملیات نظامی جدید علیه ایران عمیقاً نگران‌کننده است». برخی خبر می‌دهند که عمان از چین خواسته تضمین اقتصادی و امنیتی هرگونه توافق را برعهده بگیرد. ممکن است چنین شود و چین و روسیه نقش جدی‌تری بازی کنند، ولی ایران نشان داده که تضمین اصلی در داخل است، همچنان‌که عراقچی در پاسخ به این سؤال خبرنگار الجزیره که پرسید «چه کسی ضامن توافق برسر هرمز خواهد بود»، گفت: «فقط نیرو‌های مسلح ایران»
علی باقری روز دوشنبه در شرایطی در پکن با چینی‌ها ملاقات کرد که سفیر ایران هم با مقامات چینی دیدار داشت. همزمان با مقام‌های ایرانی، سلطان عمان هم در چین حضور دارد و با رئیس‌جمهور این کشور گفتوگو کرده؛ ترتیباتی سه‌جانبه که با توجه به توافقات قبلی تهران-مسقط درباره تنگه هرمز، نشانه برجسته شدن نقش پکن در این ترتیبات است. خروجی مشترک هر سه ملاقات، لزوم برقراری ثبات در منطقه غرب آسیا است. به‌رغم برجسته شدن نقش چین، عباس عراقچی در پاسخ به خبرنگار الجزیره گفت که تنها ضامن توافق بر سر هرمز، نیرو‌های مسلح جمهوری اسلامی ایران هستند: «ما در روابط بین‌الملل ضمانت صددرصد نداریم. قدرت ما ضامن هر توافقی است. اگر ما توافقی بکنیم، به اتکای مردممان، به اتکای قدرتمان و به اتکای نیرو‌های مسلح خودمان این کار را خواهیم کرد.»
«فرستاده ویژه چین، طی دو هفته آینده به ایران، عمان و عربستان سعودی سفر خواهد کرد. این موضع وزارت خارجه چین، پس از سفر علی باقری و سلطان عمان به پکن بود. ترافیک دیدار‌های دیپلماتیک، روز دوشنبه با اطلاع رسانی دستگاه دیپلماسی چین درباره ملاقات وزیر خارجه این کشورو علی باقری، معاون دبیرشورای عالی امنیت ملی، توجه‌ها را به خود جلب کرد. وانگ یی در این دیدار گفت که گفتوگو تنها راه‌حل درگیری فعلی در غرب آسیاست و بر حمایت پکن از تهران در حفاظت از حاکمیت و امنیت خود تأکید کرده است. او تصریح دارد که به‌رغم نوسانات و آشفتگی‌های اوضاع بین‌المللی، روابط چین و ایران توسعه پایدار خود را حفظ کرده است که با منافع اساسی دو ملت و همچنین با آرمان‌های جنوب جهان برای همبستگی و همکاری مطابقت دارد. همزمان گفتوگوی تلفنی محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی با ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه، نشانه برجسته شدن پکن و مسکو در روند‌های رو به ظهور موجود است، گفت‌و‌گویی که محسن رضایی و پوتین در آن «بر ادامه همکاری‌های راهبردی براساس نقشه راه ترسیم شده توسط رهبران عالی دو کشور تأکید کردند.»
حمایت مسقط از مواضع پکن
دیروز، سفیر ایران در پکن نیز ساعتی پیش از دیدار سلطان عمان و رئیس‌جمهور چین، به همراه هیئتی در تالار بزرگ خلق حضور یافته و نشستی جداگانه با مقامات چینی داشت. به گفته یک منبع، پس از پایان دیدار رهبران دو کشور، وانگ یی و بدر البوسعیدی وزیر خارجه عمان، در تالار بزرگ خلق باقی ماندند تا در نشستی سه‌جانبه با هیئت ایرانی شرکت کنند. شی جین‌پینگ در دیدار با هیثم بن‌طارق آل‌سعید گفت: «غرب آسیا و منطقه خلیج فارس نباید به میدان نبرد رقابت قدرت‌های بزرگ و درگیری‌های ژئوپلیتیکی تبدیل شود.» رئیس‌جمهور چین با بیان اینکه صلح و ثبات در منطقه نیازمند مراقبت و حمایت مشترک همه طرف‌هاست، توضیح داد: «پکن آمادگی خود را برای تقویت ارتباط و هماهنگی با کشور‌های عربی و همکاری برای بازگرداندن صلح و ثبات در منطقه ابراز می‌کند.» شی تأکید کرد که چین همواره به‌طور فعال از پایان جنگ‌ها و ترویج صلح حمایت کرده و امیدوار است در حل معضل امنیت منطقه‌ای نقش داشته باشد.
قدرناشناسی امریکا
سلطان عمان نیز در این نشست با بیان اینکه دولت او عمیقاً از مواضع چین درمورد مسائل کلیدی منطقه قدردان است، اظهار داشت: «ما معتقدیم که توسعه و ثبات، به‌طور جدایی‌ناپذیری به هم مرتبط هستند.» بن‌طارق در این‌باره گفت: «رفاه ملت‌ها نیازمند محیطی است که با امنیت، صلح، احترام به حاکمیت کشور‌ها و پایبندی به قوانین بین‌المللی تعریف شود - محیطی که در آن اختلافات از طریق روش‌های مسالمت‌آمیز حل و فصل شوند.» اسماعیل بقایی، سخنگوی دستگاه دیپلماسی نیز دیروز به پرسشی درباره سفر سلطان عمان به چین اینطور پاسخ داد: «این حتماً تصمیم دوجانبه مبارکی است. سفر و مراوده بین کشور‌های مختلف و کشور‌های دوست، اقدامی مثبت است. عمان همواره در منطقه ما برای کمک به ایجاد صلح و ثبات تلاش کرده است. ما متأسفیم که تلاش‌های عمان برای میانجیگری با قدرناشناسی امریکا مواجه شد. حتماً گفتوگو بین عمان و چین به‌عنوان دو کشور مهم که منافع مشترکی در حفظ ثبات و امنیت در منطقه غرب آسیا، خلیج فارس و تنگه هرمز دارند، مهم است و حتما گفت‌و‌گو‌های مفیدی خواهد بود.»
نقش حمایتی و تسهیلگری چین
چین در مسیر پررنگ‌تر کردن نقش دیپلماتیک خود در تحولات ایران قرار دارد و ایران از حمایت سیاسی و ظرفیت میانجیگری چین استقبال می‌کند، اما این به معنای تبدیل شدن پکن به ضامن توافق یا متحدی با تعهدات امنیتی مشخص در قبال تهران نیست. عراقچی در گفتوگو با الجزیره به درستی این روند را تشریح کرد و در پاسخ به این پرسش که چه کسی یا چه چیزی ضامن هرگونه توافق جزئی درباره تنگه هرمز خواهد بود؟ روسیه، چین، میانجی‌ها، قطر و پاکستان، عربستان سعودی یا کشور‌های عضو پیمان مکه؟ چه کسی تضمین می‌دهد، گفت: «تنها ضامن نیرو‌های مسلح جمهوری اسلامی ایران هستند. ما در روابط بین‌الملل ضمانت صددرصد نداریم. قدرت ما ضامن هر توافقی است. اگر ما توافقی بکنیم، به اتکای مردممان، به اتکای قدرتمان و به اتکای نیرو‌های مسلح خودمان این کار را خواهیم کرد.»
پاسخ عراقچی به شبکه قطری، مرز این نقش را به وضوح ترسیم روشن می‌کند که عبارت است از اینکه چین می‌تواند در تسهیل گفتوگو، حمایت سیاسی و ایجاد زمینه توافق نقش داشته باشد، ولی از نگاه تهران، تضمین نهایی اجرای توافق برعهده توان داخلی و نیرو‌های مسلح ایران است. چین از یک‌سو روابط اقتصادی و راهبردی مهمی با ایران دارد و از سوی دیگر، اختلال در تردد دریایی تنگه هرمز مستقیماً منافع انرژی و تجاری آن را تحت تأثیر قرار می‌دهد. دقیقاً به همین دلیل، پکن هم خواهان حفظ ثبات منطقه و بازگشت کشتیرانی عادی است و هم نمی‌خواهد ایران در نتیجه فشار امریکا به‌شدت تضعیف شود.
ترامپ: تا حالا دوبار رژیم ایران را تغییر داده‌ام!
دونالد ترامپ ظاهراً به مرحله‌ای از پیروزی رسیده که حتی واقعیت‌های میدانی هم برایش اهمیت چندانی ندارند! رئیس‌جمهور امریکا دیروز در یک مصاحبه وقتی با پرسشی درباره ضرورت تغییر رژیم در ایران مواجه شد، گفت که تا الان دوبار رژیم در ایران را تغییر داده است. خبرنگار از او می‌پرسد: «آیا فکر می‌کنید برای ایران به تغییر رژیم نیاز است؟» و او جواب می‌دهد: «از یک نظر، ما قبلاً رژیم ایران را سرنگون کرده‌ایم. ما این کار را دو بار انجام داده‌ایم. اینکه آیا با ایران به توافق خواهیم رسید یا نه، باید دید، اما می‌توان گفت ایران بسیار مشتاق توافق است.» به نظر می‌رسد در روایت کاخ سفید، ظاهراً دو بار تغییر رژیم اتفاق افتاده، اما هنوز هم رژیم یا رژیم‌های دیگری باقی مانده‌اند که باید با آن مذاکره کرد، از آن نگران بود و احتمالاً دوباره علیه آن اقدام نظامی انجام داد و تغییرشان داد. خبرنگار در ادامه از او می‌پرسد: «آیا از میزان تاب‌آوری و مقاومت ایران شگفت‌زده شده‌اید؟» که رئیس‌جمهور امریکا ادعا می‌کند منظور خبرنگار را درک نمی‌کند: «نمی‌دانم منظورتان از تاب‌آوری چیست. من نسبتاً با ایران مؤدبانه رفتار کرده‌ام، چون آنها می‌خواهند مذاکره کنند و در حال گفتوگو هستند، اما یک روز ناچار خواهیم شد اقدام کنیم. می‌دانم بعضی‌ها از من عصبانی هستند که چرا ایران را کاملاً از بین نبرده‌ام.» اینکه ترامپ تظاهر کرده که «نمی‌دانم منظورتان از تاب‌آوری چیست؟»، در حالی است که «استیو ویتکاف، فرستاده ویژه او، روز ۲۲ فوریه ۲۰۲۶ در گفتوگو با فاکس نیوز گفته بود: «او (ترامپ) کنجکاو است بداند چرا ایرانی‌ها تسلیم نشده‌اند؛ نمی‌خواهم از واژه تسلیم‌شدن استفاده کنم، اما چرا هنوز تسلیم نشده‌اند. چرا با وجود این میزان فشار و قدرت دریایی و ناوگانی که ما در منطقه مستقر کرده‌ایم، به سراغ ما نیامده و نگفته‌اند که ما سلاح هسته‌ای نمی‌خواهیم و حاضر هستیم برای اثبات آن چه اقداماتی انجام دهیم؟»
