جوان آنلاین: در حالی که جنگ سایه بر زندگی ایرانیان انداخته است، اما نوروز فرصتی است برای بازنگری در ارزشها، تقویت پیوندهای خانوادگی و تجدید حیات آیینهای سنتی. از این رو با معصومه بیات، جامعه شناس و استاد دانشگاه به گفتوگو نشستیم تا به نقش خانواده و سنتها در حفظ امید و مقاومت در این شرایط دشوار بپردازیم. وی معتقد است، آیینهای سنتی ریشه در تاریخ و فرهنگ مان دارند که نه تنها شادی و سرور آورند بلکه یادآوری میکنند ما بخشی از یک زنجیره طولانی از نسلها هستیم. حفظ این آیینها، به ما حس تعلق و پیوستگی به گذشته میدهد و کمک میکند تا در برابر فشارهای بیرونی مقاومت کنیم، با وجود شرایط جنگی و تمام دغدغههایی که خانوادهها با آن مواجه هستند.
به نظر شما خانواده چقدر در حفظ امید و مقاومت میتواند نقش ایفا کند؟
خانواده، در هر دورانی، ستون اصلی مقاومت و تاب آوری بوده است، اما در شرایط جنگ این نقش چند برابر میشود. خانواده فضایی امن برای گفتوگو، همدلی، همبستگی و حمایت متقابل فراهم میکند. اعضای خانواده به هم تکیه میکنند و با امید دادن به یکدیگر در برابر سختیها میایستند. این حمایت عاطفی و روانی، به حفظ روحیه و افزایش توانمندی کمک میکند.
یکی از نکات قابل توجه در همزمانی این ایام با نوروز، حفظ آیینهای سنتی ایرانی است. به نظر شما این آیینها در این برهه زمانی چه اهمیت ویژهای دارند؟
آیینهای سنتی ما، ریشه در تاریخ و فرهنگ ما دارند و بخشی از هویت ما هستند. این آیینها، نه تنها شادی و سرور به زندگی ما میبخشند، بلکه به ما یادآوری میکنند که ما بخشی از یک زنجیره طولانی از نسلها هستیم. حفظ این آیینها، به ما حس تعلق و پیوستگی به گذشته میدهد و به ما کمک میکند تا در برابر فشارهای بیرونی مقاومت کنیم.
در این شرایط، همبستگی بین افراد جامعه چقدر اهمیت دارد؟ آیا شاهد افزایش همبستگی در بین ایرانیان بودهایم؟
همبستگی، سوخت اصلی مقاومت است. در شرایط جنگ، وقتی همه با هم متحد میشوند، قدرت بیشتری برای مقابله با مشکلات پیدا میکنند. خوشبختانه، شاهد افزایش همبستگی بین ایرانیان بودهایم. مردم در کنار هم، به هم کمک میکنند، از هم حمایت میکنند و با هم امید به آینده را زنده نگه میدارند. این همبستگی، نشان دهنده روحیه بالای ایرانیان است.
با وجود غم فقدان رهبر معظم انقلاب، نوروز امسال برای بسیاری از ایرانیان رنگ و بویی متفاوت دارد. به نظر شما چگونه میتوان یاد و خاطره ایشان را در این نوروز گرامی داشت؟
غم فقدان رهبر معظم انقلاب، قلب همه ما را به درد آورده است. اما یادمان باشد که ایشان هم عاشق ایران و آیینهای ایرانی بودند. ایشان همواره بر اهمیت حفظ هویت و فرهنگ ایرانی تاکید داشتند. ما میتوانیم با گرامیداشت یاد ایشان، آیینهای سنتی را با احترام بیشتری انجام دهیم و با حفظ ارزشهای انقلاب، راه ایشان را ادامه دهیم. این بهترین ادای احترامی است که میتوانیم به ایشان داشته باشیم.
آیا شاهد تغییراتی در نحوه برگزاری آیینهای نوروزی خواهیم بود؟ آیا این تغییرات نشان دهنده سازگاری با شرایط جدید است؟
بله، تغییراتی در نحوه برگزاری آیینها خواهیم داشت. به عنوان مثال، سفرها کاهش یافته و شاید دید و بازدیدها محدود شود، اما خانوادهها تلاش میکنند تا با خلاقیت و نوآوری، روح نوروز را زنده نگه دارند. این تغییرات، نشان دهنده سازگاری با شرایط جدید و تلاش برای حفظ سنتها در عین حفظ امنیت و سلامت است.
به نظر شما، چه پیامی میتوان از نوروز امسال برای نسلهای آینده داشت؟
نوروز امسال، به ما یادآوری میکند حتی در سختترین شرایط، امید و مقاومت را از دست ندهیم. به ما یادآوری میکند که خانواده، ستون اصلی تابآوری است و آیینهای سنتی، ریشه ما در تاریخ و فرهنگ هستند. این پیام را باید به نسلهای آینده منتقل کنیم تا آنها هم در برابر چالشها، با قدرت و امید ایستادگی کنند.
با توجه به شرایط کنونی، چه توصیههایی برای خانوادهها دارید تا نوروز امسال را به یک فرصت برای تقویت پیوندها و افزایش امید تبدیل کنند؟
توصیه من این است که خانوادهها وقت بیشتری را در کنار هم بگذرانند، به قصه گویی و خاطره گویی بپردازند و با هم دعا کنند. همچنین، مهم است که به کودکان و نوجوانان امید به آینده را منتقل کنند و به آنها یاد بدهند که با تلاش و پشتکار، میتوانند بر مشکلات غلبه کنند.
در پایان، اگر بخواهید نوروز امسال را توصیف کنید، چه میگویید؟
نوروز امسال، فراتر از یک جشن باستانی، بازتابی از روحیه جمعی و پایداری مردم ایران است. در شرایطی که جامعه با چالشهای متعددی روبهرو است، نوروز فرصتی است تا ایرانیان با همبستگی و همدلی، به استقبال آینده بروند. این نوروز، نوروزی از جنس مقاومت است. مقاومت در برابر سختیها و ناامیدیها و ایستادگی در راه حفظ هویت و فرهنگ ایرانی. همچنین، نوروز امسال حامل پیام امید است. امیدی به تغییر و تحول، امیدی به آیندهای روشنتر و امیدی به توانمندیهای درونی جامعه. این امید، در تک تک آیینها و سنتهای نوروزی، در دیدارها و گفتوگوها و در لبخندهای مردم باید دیده شود. در نهایت، نوروز امسال، تجلی همدلی و مهربانی است. همدلی با هموطنان، با نیازمندان و تمام کسانی که در این شرایط سخت، تلاش میکنند تا ایران را برای هر ایرانی حفظ کنند. این همدلی حتی در سنتهای اهدای عیدی و کمک به نیازمندان و در دیدار با خانواده و دوستان نمود پیدا میکند. نوروز، فرصتی است برای بازنگری در گذشته، مرور دستاوردها و شکستها و برنامه ریزی برای آینده. نوروز امسال، با این ویژگیهای خاص، یادآور ریشههای کهن و هویت اصیل ایرانیان نیز هست و به ما یادآوری میکند که میتوانیم با همبستگی و همدلی بر هر مانعی غلبه کنیم.
