جوان آنلاین: تورم در بخش کشاورزی وارد مرحلهای جدید شد. شاخص قیمت تولیدکننده در حوزه «زراعت، باغداری و دامداری سنتی» طی پاییز۱۴۰۴ به سطحی رسید که از شتاب بیسابقه افزایش هزینههای تولید حکایت دارد. عدد شاخص به ۹/۵۶۲ رسید که بر مبنای سال پایه ۱۴۰۰ محاسبه شده است و نشان میدهد هزینه تولید محصولات این بخش نسبت به سال پایه بیش از پنج برابر شده است. تورم نقطهبهنقطه به ۸/۱۰۰ درصد رسیده و در مقایسه با فصل قبل نزدیک به ۴۰ واحددرصد افزایش یافته است. تورم سالانه نیز با ثبت رقم ۹/۶۴ درصد، روندی صعودی را دنبال کرده و فاصله قابل توجهی با گزارش فصل پیش دارد.
شاخص قیمت تولیدکننده یکی از مهمترین نماگرهای اقتصادی به شمار میآید که تغییرات هزینه تولید را پیش از رسیدن کالا به دست مصرفکننده نشان میدهد. افزایش این شاخص معمولاً زنگ خطری برای بازار مصرف محسوب میشود، زیرا تجربه نشان داده است رشد هزینه در مبدأ تولید، با فاصله زمانی مشخصی به قیمت نهایی کالا منتقل میشود. تازهترین آمار مربوط به پاییز۱۴۰۴ در بخش «زراعت، باغداری و دامداری سنتی» از جهشی کمسابقه در این شاخص حکایت دارد.
بر اساس دادههای منتشرشده، شاخص کل این بخش به عدد ۹/۵۶۲ رسیده است. مبنای محاسبه این شاخص سال۱۴۰۰ با عدد ۱۰۰ است، بنابراین سطح فعلی شاخص به این معناست که هزینه تولید محصولات کشاورزی و دامی سنتی در فاصله چهار سال گذشته بیش از پنج برابر شده است. این افزایش در شرایطی رخ داده که بخش کشاورزی همواره به عنوان یکی از ارکان امنیت غذایی کشور شناخته میشود و پایداری آن اهمیت راهبردی دارد.
تورم نقطهبهنقطه که تغییرات شاخص در یک فصل را نسبت به فصل مشابه سال قبل نشان میدهد، در پاییز امسال به ۸/۱۰۰ درصد رسیده است. این رقم به آن معناست که هزینه تولید در پاییز۱۴۰۴ نسبت به پاییز۱۴۰۳ تقریباً دو برابر شده است. نکته قابل توجه آن است که این شاخص در فصل قبل ۹/۶۰ درصد گزارش شده بود و اکنون با افزایشی معادل ۹/۳۹ واحددرصد روبهرو شده است. چنین جهشی بیانگر آن است که روند افزایش قیمتها شتاب گرفته و سرعت رشد هزینهها به شکل محسوسی بیشتر شده است.
تورم سالانه نیز که میانگین تغییرات چهار فصل منتهی به پاییز۱۴۰۴ را نسبت به دوره مشابه سال قبل اندازهگیری میکند، به ۹/۶۴ درصد رسیده است. این شاخص در فصل پیش ۶/۴۲درصد اعلام شده بود، بنابراین طی یک فصل، ۳/۲۲ واحددرصد به نرخ تورم سالانه افزوده شده است. افزایش همزمان تورم نقطهبهنقطه و تورم سالانه نشان میدهد فشار هزینهای در این بخش محدود به یک مقطع کوتاه نبوده و روندی پایدار و صعودی را طی کرده است.
باغداری در صدر افزایش قیمتها
بررسی جزئیات گروههای اصلی نشان میدهد «باغداری» بیشترین رشد قیمت را تجربه کرده است. تورم نقطهبهنقطه این گروه به ۹/۱۴۹درصد رسیده است. به بیان دیگر، هزینه تولید محصولات باغی نسبت به پاییز سال گذشته حدود ۵/۲ برابر شده است. تورم سالانه این گروه نیز ۲/۱۰۸ درصد گزارش شده است. چنین ارقامی بیانگر آن است که تولیدکنندگان محصولات باغی با افزایش شدید هزینه نهادهها، دستمزد، حملونقل و سایر عوامل تولید مواجه شدهاند. بخش باغداری سهم قابل توجهی در تأمین میوه و برخی اقلام اساسی سبد خانوار دارد، بنابراین افزایش هزینه تولید در این حوزه میتواند بر قیمت مصرفکننده اثر بگذارد. تجربه سالهای گذشته نشان داده است تغییرات قیمت در مبدأ تولید، با فاصله زمانی کوتاه یا متوسط به بازار خردهفروشی منتقل میشود، در نتیجه، استمرار این روند احتمال افزایش بیشتر قیمت میوه و محصولات باغی را تقویت میکند.
کمترین افزایش در پرورش بز و بزغاله سنتی
در مقابل، گروه «پرورش بز و بزغاله سنتی» کمترین میزان افزایش قیمت را ثبت کرده است. تورم نقطهبهنقطه این گروه ۵/۱۶ درصد و تورم سالانه آن ۴/۱۸ درصد اعلام شده است، هرچند این ارقام در مقایسه با سایر گروهها پایینتر است، اما همچنان بیانگر روند افزایشی هزینهها در این بخش است. تفاوت قابل توجه میان رشد قیمت در باغداری و دامداری سنتی میتواند ناشی از ساختار هزینه، وابستگی به نهادههای وارداتی یا شرایط بازار محصولات باشد.
بخش دامداری سنتی معمولاً به نهادههایی مانند علوفه، خوراک دام و خدمات دامپزشکی وابسته است. نوسانات قیمت این نهادهها در سالهای اخیر بر هزینه تولید تأثیر گذاشته است، با این حال، دادههای پاییز۱۴۰۴ نشان میدهد شدت افزایش هزینه در این گروه نسبت به باغداری محدودتر بوده است.
پیامدهای اقتصادی افزایش شاخص
افزایش شاخص قیمت تولیدکننده در بخش کشاورزی پیامدهایی فراتر از یک عدد آماری دارد. رشد شدید هزینه تولید میتواند حاشیه سود تولیدکنندگان را تحت فشار قرار دهد. در صورتی که امکان انتقال کامل افزایش هزینه به قیمت فروش وجود نداشته باشد، سودآوری کاهش مییابد و انگیزه تولید تضعیف میشود. چنین وضعیتی در بلندمدت میتواند به کاهش سرمایهگذاری در این بخش منجر شود.
از سوی دیگر، در صورت انتقال افزایش هزینه به بازار مصرف، خانوارها با رشد قیمت مواد غذایی روبهرو میشوند. مواد غذایی سهم قابل توجهی از هزینه سبد مصرفی خانوار را تشکیل میدهد، بنابراین افزایش قیمت در این بخش میتواند بر قدرت خرید اثر بگذارد و فشار معیشتی را تشدید کند. افزایش بیش از ۱۰۰درصدی تورم نقطهبهنقطه در پاییز۱۴۰۴ نشان میدهد شوک قیمتی در این بخش قابل توجه بوده است. اگر این روند در فصلهای آینده نیز ادامه یابد، احتمال شکلگیری موج جدیدی از افزایش قیمت مواد غذایی تقویت میشود. سیاستگذاران اقتصادی معمولاً شاخص قیمت تولیدکننده را به عنوان یکی از شاخصهای پیشنگر تورم مصرفکننده مدنظر قرار میدهند، از این رو تحولات اخیر میتواند در تصمیمگیریهای مرتبط با تنظیم بازار، حمایت از تولیدکنندگان و مدیریت تورم مورد توجه قرار گیرد.
