در سالهای اخیر، استان هرمزگان با اقلیم گرم، تابش گسترده خورشید و پراکندگی بالای روستاها به یکی از کانونهای اصلی توسعه انرژیهای تجدیدپذیر در کشور تبدیل شده است. در این میان، سپاه امام سجاد (ع) هرمزگان و بسیج سازندگی استان، با تمرکز بر محرومیتزدایی، اشتغالزایی و پایداری زیرساختهای انرژی، اجرای پروژههای احداث نیروگاههای خورشیدی کوچکمقیاس و خانگی را در دستور کار قرار دادهاند. این اقدامات که از روستاهای دورافتاده بشاگرد تا مناطق ساحلی و جزیرهای استان امتداد یافته، نهتنها به تأمین برق پایدار برای خانوارهای کمبرخوردار کمک کرده، بلکه زمینه کاهش هزینههای انرژی، افزایش درآمد روستاییان و تابآوری شبکه برق در برابر بحرانهای اقلیمی را نیز فراهم آورده است.
استان هرمزگان به دلیل شرایط خاص جغرافیایی و اقلیمی، همواره با چالشهایی در حوزه تأمین برق پایدار بهویژه در مناطق روستایی و کمجمعیت مواجه بوده است. گرمای شدید، رطوبت بالا و فاصله زیاد برخی روستاها از مراکز تولید و توزیع برق، هزینههای زیرساختی را افزایش داده و گاه موجب ناپایداری شبکه شده است. در چنین شرایطی، استفاده از انرژی خورشیدی بهعنوان منبعی بومی، پاک و در دسترس، به گزینهای راهبردی برای توسعه پایدار استان تبدیل شده است. با توجه به میانگین بالای تابش روزانه در این استان، پتانسیل عظیمی برای تولید انرژی در دسترس قرار دارد که استفاده از آن نیازمند سرمایهگذاری اولیه متمرکز است. سپاه امام سجاد (ع) هرمزگان با همکاری بسیج سازندگی، طی سالهای گذشته اجرای طرحهای متعددی را در زمینه احداث نیروگاههای خورشیدی کوچکمقیاس آغاز کرده است. این نیروگاهها عمدتاً در قالب سامانههای پنج کیلوواتی خانگی یا نیروگاههای تجمیعی روستایی طراحی شدهاند که قابلیت اتصال به شبکه سراسری برق را دارند. هدف اصلی این طرحها، توانمندسازی اقتصادی خانوارهای کمبرخوردار و ایجاد منبع درآمد پایدار از طریق فروش برق تولیدی به شبکه است.
بسیج در خط محرومیتزدایی
شناسایی و هدفگیری مناطق محروم، محور اصلی فعالیتهای سازندگی سپاه در این پروژه بوده است. براساس اعلام مسئولان بسیج سازندگی هرمزگان، شناسایی خانوارهای واجد شرایط با اولویت مددجویان نهادهای حمایتی، ساکنان مناطق محروم و روستاهای صعبالعبور انجام شده است. این رویکرد تضمین میکند که منابع محدود، در مناطقی با بیشترین نیاز زیرساختی هزینه شوند. پس از طی مراحل کارشناسی میدانی، تجهیزات مورد نیاز شامل پنلهای خورشیدی، اینورترهای متصل به شبکه و سازههای نصب مقاوم در برابر شرایط اقلیمی سخت منطقه با نظارت فنی دقیق تأمین و نصب میشود. آموزش بهرهبرداری و نگهداری نیز بخشی جداییناپذیر از این پروژههاست تا پایداری تولید برق در بلندمدت که اغلب به مدت ۲۵ سال پیشبینی میشود، تضمین شود؛ این فرآیند فنی با مشارکت متخصصان بومی و مهندسان جهادی اجرا میشود.
برق پایدار برای روستاهای دورافتاده
یکی از ویژگیهای مهم این طرحها، پراکندگی جغرافیایی آنها در سطح استان است. از شهرستان بشاگرد و روستاهای کوهستانی آن گرفته تا مناطق ساحلی بندرعباس، میناب، جاسک و حتی جزایر، نیروگاههای خورشیدی بهعنوان راهکاری عملی برای تأمین برق پایدار مورد استفاده قرار گرفتهاند. این پراکندگی سبب شده است که فشار بر شبکه سراسری کاهش یابد و در زمان اوج مصرف، نقش مکمل و پشتیبان ایفا شود. بهطور مثال، در مناطقی که هزینه احداث خطوط انتقال برق فشار قوی بسیار بالاست یا توجیه اقتصادی ندارد، نصب یک سیستم خورشیدی چند کیلوواتی برای یک روستای کوچک، هزینه را به کسری از هزینههای توسعه شبکه سنتی کاهش میدهد. این رویکرد، بهخصوص در جزایر، وابستگی به سوختهای فسیلی وارداتی و حمل و نقل دشوار آنها را کاهش داده و امنیت انرژی را تقویت میکند.
انرژی پاک، اشتغال و درآمد محلی
سپاه هرمزگان در کنار بعد اقتصادی، نگاه ویژهای به الزامات پدافند غیرعامل و تابآوری زیرساختهای انرژی دارد. تولید پراکنده برق از طریق سامانههای خورشیدی، وابستگی به خطوط انتقال طولانی را کاهش داده و در شرایط بحرانی، امکان تأمین حداقلی انرژی را فراهم میکند. این موضوع بهویژه در استانهایی مانند هرمزگان که در معرض مخاطرات طبیعی و اقلیمی قرار دارند، اهمیت دوچندان دارد. در مجموع، اقدامات سپاه امام سجاد (ع) و بسیج سازندگی هرمزگان در حوزه انرژی خورشیدی را میتوان نمونهای از پیوند میان محرومیتزدایی، اقتصاد مقاومتی و توسعه پایدار دانست. تداوم و گسترش این طرحها با حمایت دستگاههای اجرایی و مشارکت بخش خصوصی، میتواند هرمزگان را به الگویی موفق در بهرهگیری از انرژیهای تجدیدپذیر در سطح ملی تبدیل کند؛ الگویی که از دل روستاها آغاز شده و به آیندهای روشنتر برای استان میانجامد.
