جوان آنلاین: افزایش وام ازدواج به ۵۰۰ میلیون تومان برای هر یک از زوجین و ایجاد خط اعتباری اختصاصی ازسوی بانک مرکزی برای جمع کردن صف وام ازدواج جوانان، یک ضرورت انکارناپذیر در شرایط فعلی کشور است. مجلس شورای اسلامی باید در این بخش و برای واقعی شدن مبلغ وام ازدواج برای جوانان تلاش کند و این موضوع را به تصویب برساند.
تشکیل خانواده و استحکام بنیان نهاد خانواده، همواره به عنوان یکی از ارکان اصلی توسعه و پایداری در ایران شناخته شده است. ازدواج، نه تنها یک نیاز فطری و غریزی در انسان است، بلکه سنگ بنای سلامت جامعه و پیشرفت فرهنگی و اجتماعی کشور محسوب میشود. با این حال، در سالهای اخیر، شاهد کاهش نرخ ازدواج و افزایش سن ازدواج در کشور هستیم. یکی از موانع اصلی سر راه جوانان برای تشکیل خانواده، مشکلات اقتصادی و به ویژه هزینههای سنگین مراسم عروسی، خرید اثاثیه، مسکن و امرار معاش است. در این میان، وام ازدواج به عنوان یکی از حمایتهای مستقیم دولت از زوجین جوان، نقشی حیاتی ایفا میکند، اما واقعیت این است که مبلغ این وام در دو سال اخیر بدون تغییر مانده و با توجه به تورم افسارگسیخته و رشد قیمت ارز، ارزش واقعی آن به شدت کاهش یافته است.
اکنون و در جریان بررسی لایحه بودجه سال ۱۴۰۵، نمایندگان مجلس شورای اسلامی در پی آن هستند که با تصویب خط اعتباری اختصاصی و افزایش مبلغ وام به ۵۰۰ میلیون تومان برای هر یک از زوجین گامی اساسی در جهت رفع این معضل بردارند.
از طرف دیگر ضرورت این امر بر همگان مشخص است؛ در حال حاضر استهلاک وام ازدواج در برابر تورم و واقعیتهای اقتصادی در سالهای گذشته مبرهن است و آخرین بار که مبلغ وام ازدواج افزایش یافته حدود دو سال پیش بوده است. در این دو سال، اقتصاد کشور با نوسانات مواجه بوده است. نرخ تورم به ویژه در بخش مسکن، خودرو، طلا و لوازم خانگی که بخش عمدهای از هزینههای ابتدایی زندگی را تشکیل میدهند، افزایش یافته است. رشد قیمت ارز و تأثیر مستقیم آن بر قیمت کالاهای وارداتی و داخلی موجب شده است قدرت خرید مردم به شدت کاهش یابد.
وقتی مبلغ وام ازدواج ثابت میماند، اما تورم سالانه بالا میرود، در واقع ارزش واقعی این وام در هر روز کمتر میشود. وامی که دو سال پیش شاید میتوانست بخشی از هزینههای خرید اثاثیه منزل یا جهیزیه را پوشش دهد، امروز به سختی هزینههای اولیه ازدواج یا بخش کوچکی از ودیعه مسکن را تأمین میکند و این یعنی حمایت دولت از جوانان به مرور رنگ باخته و عملاً بیاثر شده است. آمارها نشان میدهد سهم وام ازدواج در تأمین هزینههای اولیه زندگی، از حدود ۳۰ درصد چند سال پیش به کمتر از ۱۰ درصد در حال حاضر رسیده است. این وضعیت موجب شده است بسیاری از جوانان حتی با دریافت وام همچنان با چالشهای مالی مواجه باشند و برخی حتی از دریافت آن صرفنظر کنند، چراکه اقساط آن در برابر مبلغ اندک دریافت شده، فشاری مضاعف بر زندگی تازه تأسیس آنها وارد میکند.
بنابراین افزایش مبلغ وام ازدواج به ۵۰۰ میلیون تومان یک خواسته غیرمنطقی نیست، بلکه یک ضرورت اقتصادی برای جبران کاهش قدرت خرید و بازگرداندن اثرگذاری این حمایت به سطح واقعی است. اگر قرار باشد وام، نقش حمایتی خود را ایفا کند، باید متناسب با شاخصهای تورمی و رشد قیمتها افزایش یابد.
تأثیر رشد قیمت ارز بر هزینههای زندگی و نیاز به نقدینگی یکی از دلایل اصلی افزایش قیمتها در بازارهای داخلی است. بسیاری از کالاهای مورد نیاز برای شروع زندگی از جمله لوازم خانگی، فرش، پوشاک و حتی برخی مواد غذایی، وابستگی مستقیم یا غیرمستقیم به نرخ ارز دارند. افزایش قیمت دلار و سایر ارزها، موجب شده است هزینه تهیه یک خانه استیجاری و مالکی به شدت بالا برود. زوجین جوان امروز برای خرید یک یخچال ساده، یک ماشین لباسشویی یا مبلمان منزل باید مبالغ کلانی بپردازند که نسبت به درآمدهای ثابت و حتی یارانهها بسیار سنگین است.
وام ازدواج ۵۰۰ میلیونی برای هر نفر (مجموعاً یک میلیارد تومان برای یک زوج)، میتواند کمک شایانی به تأمین بخشی از ودیعه مسکن یا خرید اثاثیه کند. این مبلغ اگرچه تمام مشکلات را حل نمیکند، اما به عنوان یک نقدینگی اولیه میتواند فشارهای ناشی از هزینههای سنگین را کاهش دهد.
نمایندگان مجلس در بررسی لایحه بودجه ۱۴۰۵ به درستی متوجه این رابطه شدهاند. آنها میدانند بدون افزایش مبلغ وام، تشویق جوانان به ازدواج تنها یک شعار باقی میماند. در شرایطی که قیمت ارز و تورم، سقف هزینهها را بالا برده است، سقف وامهای دولتی نیز باید به روز شود. عدم افزایش این وام به معنای فاصله گرفتن از واقعیتهای زندگی مردم و نادیده گرفتن سختیهای معیشتی نسل جوان است. براین اساس گام نخست، پیشنهاد افزایش وام ازدواج به ۵۰۰ میلیون به تصویب رسید، به این صورت که وام ازدواج برای جوانان زیر ۲۵ سال از ۳۵۰ میلیون تومان در سال ۱۴۰۴ به ۵۰۰ میلیون در سال ۱۴۰۵ و برای سایرین از ۳۰۰ میلیون در سال ۱۴۰۴ به ۴۰۰ میلیون در سال ۱۴۰۵ افزایش یابد. همچنین در این جلسه با آرای اعضا، تسهیلات فرزندآوری از ۴۴ میلیون به ۶۰ میلیون برای هر فرزند تصویب شد که طبق این مصوبه برای فرزند اول ۶۰ میلیون و برای فرزند دوم و سوم به ترتیب ۱۲۰ و ۱۸۰ میلیون و به همین ترتیب به ازای هر فرزند ۶۰ میلیون تومان در نظر گرفته شد.
خط اعتباری ویژه برای وام ازدواج ۵۰۰ میلیون تومانی
کریم یزدیخواه، کارشناس اقتصادی در گفتوگو با «جوان» با اشاره به لزوم افزایش وام ازدواج به ۵۰۰ میلیون تومان برای همه افراد جامعه گفت: «افزایش وام ازدواج به ۵۰۰ میلیون تومان برای هر یک از زوجین و ایجاد خط اعتباری اختصاصی از سوی بانک مرکزی برای جمع کردن صف وام ازدواج جوانان، یک ضرورت انکارناپذیر در شرایط فعلی کشور است. تورم، رشد قیمت ارز و افزایش هزینههای زندگی، قدرت خرید وامهای قبلی را به حداقل رسانده است. اگر میخواهیم شاهد رونق ازدواج و استحکام بنیان خانواده باشیم، باید حمایتهای مالی خود را با واقعیتهای روز هماهنگ کنیم.»
وی افزود: «نمایندگان مجلس باید در بررسی لایحه بودجه ۱۴۰۵ با تصویب این دو مورد، گامی بزرگ در جهت تحقق عدالت اجتماعی، حمایت از جوانان و بهبود شاخصهای جمعیتی بردارند. پایان دادن به صفهای انتظار وام ازدواج، نشاندهنده کارآمدی نظام در پاسخگویی به نیازهای مردم است. این سرمایهگذاری روی نسل جوان، در واقع سرمایهگذاری روی آینده روشن و پایدار ایران اسلامی است. امید است با همفکری قوا و تدبیر مسئولان، این مهم هرچه سریعتر به نتیجه برسد و جوانان این مرز و بوم با آسودگی خاطر و حمایت واقعی، قدم در مسیر زندگی مشترک بگذارند.»
این کارشناس اقتصادی با اشاره به نقش ویژه خط اعتباری بانک مرکزی به عنوان کلید حل معضل صفهای انتظار جوانان در بخش وام ازدواج گفت: «یکی از مشکلات اساسی که در سالهای اخیر گریبانگیر متقاضیان وام ازدواج شده است، وجود صفهای طولانی انتظار است. جوانانی که ماهها پیش ثبتنام کردهاند، هنوز موفق به دریافت وام نشدهاند. دلیل اصلی این امر، کمبود منابع اعتباری بانکها و سقف پایین تعهدات بانک مرکزی در این بخش است. بانکها اغلب میگویند منابع کافی برای پرداخت وام با نرخ سود تسهیلات قرضالحسنه را ندارند و ترجیح میدهند منابع خود را در تسهیلات با سود بالاتر سرمایهگذاری کنند.»
وی افزود: «برای حل این مشکل، بانک مرکزی باید یک خط اعتباری مختص وام ازدواج ایجاد کند. این بدان معناست که بانک مرکزی موظف میشود منابع لازم را به صورت اختصاصی و تضمین شده در اختیار بانکهای عامل قرار دهد تا صرفاً برای پرداخت وام ازدواج هزینه شود. این اقدام، نگرانی بانکها را بابت کمبود منابع برطرف میکند و سرعت پرداخت وامها را به شدت افزایش میدهد.»
یزدیخواه تصریح کرد: «با فعال شدن این خط اعتباری اختصاصی و پرداخت صرفاً وام ازدواج از محل ضریب فزاینده و پایه پولی این خط اعتباری اختصاصی، صفهای انتظار وام ازدواج که تبدیل به یک کابوس برای جوانان شده بود، پایان مییابد. جوانان میتوانند در کوتاهترین زمان پس از ثبت نام، وام خود را دریافت و برای شروع زندگی برنامهریزی کنند. این امر نشاندهنده عزم جدی نظام برای حمایت از نهاد خانواده است. ایجاد خط اعتباری اختصاصی، پیام روشنی به جامعه میفرستد: دولت و مجلس برای رفع موانع ازدواج، از هیچ تلاشی فروگذار نمیکنند و از ابزارهای پولی و بانکی برای تحقق این هدف مهم استفاده خواهند کرد.»
وی درباره اثرات اقتصادی و اجتماعی افزایش وام به ۵۰۰ میلیون تومان گفت: «افزایش وام ازدواج به ۵۰۰ میلیون تومان و ایجاد خط اعتباری اختصاصی، تنها یک کمک مالی ساده نیست، بلکه اثرات گستردهای در ابعاد مختلف اقتصادی و اجتماعی خواهد داشت. از نظر اجتماعی نیز این اقدام موجب افزایش امید به زندگی در بین جوانان میشود. وقتی جوانان ببینند دولت در کنار آنهاست و موانع مالی را با ابزارهای واقعی برمیدارد، انگیزه آنها برای تشکیل خانواده بیشتر میشود. افزایش نرخ ازدواج، به تبع آن موجب افزایش نرخ باروری و بهبود شاخصهای جمعیتی خواهد شد. این امر برای کشور که با پدیده پیری جمعیت روبهروست، حیاتی است. خانوادههای مستحکم، بستری امن برای تربیت نسل آینده و کاهش آسیبهای اجتماعی نظیر اعتیاد و بزهکاری فراهم میکنند.»
وی افزود: «از نظر اقتصادی، تزریق نقدینگی ۵۰۰ میلیونی تومانی (برای هر زوج) به بازار میتواند تحریککننده تقاضا در بخشهای مختلف باشد. بخش عمدهای از این وام صرف خرید کالاهای مصرفی، لوازم خانگی و مسکن میشود. این امر سبب رونق تولید و کسبوکارهای مرتبط با این صنایع میشود. کارخانههای تولید لوازم خانگی، صنعت مبلمان و ساختمان با افزایش تقاضا مواجه شده و برای پاسخگویی به آن نیاز به استخدام نیروی کار بیشتر خواهند داشت. بنابراین افزایش وام ازدواج میتواند به طور غیرمستقیم موجب ایجاد اشتغال و کاهش بیکاری شود. همچنین این وام که با نرخ سود قرضالحسنه (کمبهره) پرداخت میشود، نوعی بازتوزیع ثروت به نفع اقشار کمدرآمد و متوسط است. در شرایطی که تسهیلات بانکی با نرخهای سود بالا (۲۰ تا ۳۰ درصد) در دسترس است، وام ازدواج با سود ۴ درصد، یک فرصت طلایی برای جوانان است تا بتوانند بدون نگرانی از بهرههای سنگین بانکی، زندگی خود را شروع کنند. این امر به عدالت اقتصادی کمک میکند و فاصله طبقاتی را در شروع زندگی کاهش میدهد.»
یزدیخواه با اشاره به اهمیت لایحه بودجه ۱۴۰۵ و مسئولیت نمایندگان مجلس در قبال وام ازدواج جوانان گفت: «اکنون نگاهها به بهارستان و جلسات بررسی لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ دوخته شده است. نمایندگان مجلس شورای اسلامی با درک شرایط حساس کنونی و مطالبات بحق مردم، در حال بررسی جزئیات بودجه هستند. تصویب افزایش وام ازدواج به ۵۰۰ میلیون تومان و تأمین منابع آن از طریق خط اعتباری بانک مرکزی، یکی از مهمترین بندهای مورد بحث است. نمایندگان باید توجه داشته باشند بودجهنویسی تنها یک کار حسابداری نیست، بلکه تعیینکننده سرنوشت میلیونها نفر از جوانان کشور است. رد این مبلغ و عدم افزایش وام ازدواج به معنای نادیده گرفتن واقعیتهای تورمی و تسلیم شدن در برابر مشکلات اقتصادی است. مجلس باید با قاطعیت از دولت بخواهد منابع لازم را برای این امر مهم اختصاص دهد. حتی اگر این امر نیاز به جابهجایی در ردیفهای بودجه یا کاهش هزینههای زائد دولت داشته باشد، باید در اولویت قرار گیرد.»
وی در پایان گفت: «همچنین نظارت بر اجرای این طرح بسیار حائز اهمیت است. باید اطمینان حاصل شود که بانکها، منابع اختصاص یافته را دقیقاً در همان مسیر وام ازدواج هزینه میکنند و آن را در پروژههای دیگر مصرف نمیکنند. شفافیت در پرداخت وامها و حذف واسطهها و بوروکراسیهای اداری زائد، شرط موفقیت این طرح است. جوانان نباید برای دریافت وام، در بوروکراسی اداری گیر کنند. فرآیند دریافت وام باید ساده، سریع و شفاف باشد.»
