جوان آنلاین: سرزمین ایران نمونههای کلنل محمدتقیخان پسیان بسیاری را در خود داشته و خواهد داشت که از جمله آنها میتوان به سردار شهید حاج قاسم سلیمانی اشاره کرد. وطنپرستی همراه با ارادت کلنل پسیان به اهل بیت (ع) مخاطب را به یاد روح پهلوانی حاج قاسم میاندازد و برای کسی که عاشقانه قهرمانهایش را بشناسد، قابل درک است.
رفتن به دل تاریخ، نه خیلی دور دور، همین تاریخ معاصر، از کانال بیان، حرکت، دیالوگ و اندیشه قطعاً ماندگاریاش در ذهن مخاطب و تماشاگر خود از بسیاری دیگر گونههای ادبیاتی و هنری بیشتر است. همانطور که شاید گمانهزنی درستی کرده باشید، باید گفت بله، تئاتر، آن کانال سیال ذهن به درون تاریخ است.
تئاتر اندیشهورز، ما را به یک قرن و اندکی بیشتر میبرد تا از یک کلنل بشنویم و شاید تنها شنیدن، در خور این کلنل با شرافت کفایت نکند و باید دید و حس کرد، پس در این زمانه از طریق صحنه تئاتر، آن هم در تالار پیشرفته و زیبای وحدت نظارهگر تئاتری مستندگونه مینشینیم تا به لایههای هزارتوی مبارزی به نام کلنل محمدتقی خان پسیان (۱۱ مهر ۱۳۰۰-۱۲۷۰) از نظامیان شرافتمند اواخر قاجار ورود کنیم.
نمایشنامه قابل تقدیر و تحسین کنسرت نمایش کلنل که از سوی محمد نقایی به نگارش درآمده، تمام تلاش خود را معطوف داشته است زوایای چندگانه مبارزاتی آن وطنپرست را در عرصه صحنه که آیینهای در مقابل طبیعت است، به مخاطب خود عرضه کند.
کلنل «نمایشنامه کلنل» در زمان خود بر اهمیت وحدت ملی پافشاری داشت و میدانست که این یکپارچگی و اتحاد، در سطح ملی است که میتواند اقتدار یک ملت را به رخ جهانیان و استکبار زمان خود بکشاند، البته این امر زمانی جامه عمل میپوشد که در سطح سران و صاحبمنصبان، به یک اصل و ایمان برسد، حتی اگر فساد و تفرقه و دنیاطلبی آنان که سری میان سرها دارند، کار را به حاشیه برده و از اساس آن حمیت و ایستادگی و ایمان به آن وحدت ملی را خدشهدار میکنند.
نمایشنامه کلنل چه زیبا حضور و نقش تفرقهافکنانه و قلدرمآب بیگانگان را به تصویر میکشد و آنجا که ژنرال سوئدی، رئیس شهربانی کل به خراسان میآید و از کلنل میخواهد زمام امور را تحویل دهد، چقدر سخت است برای کلنل پسیان که بیگانهای بر او ورود کند و در قامت یک ژنرال بخواهد او را خلع ید کند، آنجاست که با اقتدار دست رد بر سینه بیگانه میزند. این حکایت از آن اتفاقات مستند و حقیقتی است که برای مخاطب امروزی مغفول مانده است و اجرای این نمایش همچون تابلویی شفاف، آگاهیبخش میشود که چه بر این ملت رفته است.
از نکات مهم دیگر این نمایشنامه و این اجرای شریف، اهمیت و احترام به نقش زن است و خود تأییدی دیگر بر نجابت و اقتدار مادران و زنهای این مرز پر گُهر و حمایت از تحصیل و علماندوزی است که در دیدن نمایش بر صحنه، مخاطب فهیم را پربارتر میکند.
نگاه کلنل بر نقش هنرمندان (عارف قزوینی) در زمان خود هم از مناظر دیدنی و شنیدنی است که چگونه از مقام هنر و هنرمندان در قامت مشاوره و راهگشایی لطیف و با احساس راهبردی داشته باشد و از هر چه مام و وطن خود را تخطئه میکند، بیزار باشد.
نمایش کلنل، نمایش خیر است در مقابل شر یا بهتر بگویم نوعی صفبندی اولیا در مقابل اشقیاست. این نمایش به صفبندی آدمهای کوتولهای که با خیانت، زمینه حقارت یک ملت را به جهت عقدهگشاییهای ابلهانهشان فراهم میکند، میپردازد. در مقابل آنهایی که دل در گرو داشتههای خود سینه سپر کردهاند قرار دارند؛ همانهایی که با بهره از وجود تفکر دینی، مباهات میکردند بر وجود امامی که خود در خراسان بر اساس ظلم و جهالت مسموم شد و هرگاه نیاز به شفاعت و واسطهای برای برداشتن موانع ظالمانه داشتند، بر آستان او حاضر میشدند و طلب یاری میجستند.
پس نمایش کلنل را باید دید تا با چشمانی بازتر حقایق عصر حاضر را که مبتنی بر امپراطور رسانهای است، مورد تحلیل قرار داد.
کنسرت نمایش کلنل در حالی روی صحنه تئاتر از علاقهمندان مشترک تئاتر و موسیقی سنتی میزبانی میکند که میتوانست با کمی تأخیر در آغاز اجراهای خود تا برقراری هماهنگی کامل تمامی عوامل سازنده آن، به اثر فاخری تبدیل شود که مخاطبان آن با اقدامی بینقص در فرهنگ و هنر ایرانی با هدف معرفی شخصیتی تاریخی، ملی و مذهبی روبهرو شوند.
با اینکه نمایشنامه اثر بسیار دقیق و حسابشده در طراحی صحنهها و گفتگوهای آن نوشته شده است و مطالعه آن به تنهایی تصویری روشن از کلنل محمدتقیخان پسیان به عنوان ناجی خراسان و نخستین خلبان ایرانی ارائه میکند، اما اجرای تمام و کمالی ندارد. درست است که بازیگران خوبی دارد و گروه ارکستر ۳۰ نفره آن با خوانندگی محمد معتمدی، زنده از تماشاگران اثر پذیرایی میکنند، اما از نگاه حتی یک تئاتربین تفننی هم خالی از ایراد نیست.
کنسرت نمایش کلنل نمره الف نمیگیرد، اما به اذعان بسیاری از تماشاگران حرفهای تئاتر جزو آثار انگشتشمار یک دهه اخیر تئاتر ایران است که در مجموع معیارهای ارزیابی تئاتر قابل قبول است. علاوه بر آن رأفت و مهربانی امام رضا (ع) به نمایندگی از اهل بیت (ع) در ایران در تمامی لحظات نمایش حس میشود، آنچنان که بالهای دل مخاطب را برای زیارت میگشاید.
سرزمین ایران نمونههای کلنل محمدتقیخان پسیان بسیاری را در خود داشته و خواهد داشت که از جمله آنها میتوان به سردار شهید حاج قاسم سلیمانی اشاره کرد. وطنپرستی همراه با ارادت کلنل پسیان به اهل بیت (ع) مخاطب را به یاد روح پهلوانی حاج قاسم میاندازد و برای کسی که عاشقانه قهرمانهایش را بشناسد، قابل درک است.
