افزایش نسبی قیمت ارز در بازار غیررسمی، متأثر از تلاش شبهرسانههای اپوزیسیون این سؤال را ایجاد میکند که آیا دلیلی برای این موضوع در شرایط کنونی وجود دارد؟ بررسی متغیرهای مؤثر داخلی و خارجی قیمت ارز نشان میدهد پاسخ به چنین سؤالی منفی است چراکه پارامترهایی همچون افزایش درآمدهای ارزی دولت، افزایش صادرات کشورمان، افزایش دسترسی جمهوری اسلامی ایران به منابع ارزی خود در برخی کشورها، توافقات نظام بانکی با کشورهای منطقه، اتصال به شبکه جایگزین سوئیفت و همچنین روند مثبت شاخصهای کلان اقتصادی در شرایط مطلوبی قرار دارد و به عنوان لنگر ثبات قیمت ارزی، در صورت کنترل انتظارات تورمی، مانع افزایش نرخ خواهد بود.
ارز گران میشود؟ فرجام قیمت ارز مخصوصاً دلار طی چند روز اخیر مورد سؤال فعالان اقتصادی قرار گرفته، البته چنین سؤالی غالباً برای فعالان خرد اقتصادی است، چه آنکه بازیگران بزرگ اقتصادی به واسطه روابط معمولی و غیرمعمولی با بدنه حاکمیت، از وضعیت آگاه هستند. درهمتنیدگی اقتصاد و سیاست همیشه متأثر از روند منطقی و اثرگذاری این دو حوزه بر یکدیگر نیست بلکه عمدتاً ناشی از منفعتجویی برخی فعالان اقتصادی و سیاسی است که گروه اول برای انباشت جیب خود و گروه دوم نیز احتمالاً برای بهرهبرداری سیاسی دستوردهندگان خود در داخل و خارج از کشور انجام میدهند. آشفته نشان دادن بازار ارز و تلاش برای افزایش قیمت ارز طی چند روز گذشته، مصداق چنین رویهای است که عدهای تلاش کردند از این گذر، مالاندوزی کنند، اما بخش عمدهای از فضاسازیها از سوی شبهرسانههای جریان اپوزیسیون شکل گرفت که به صورت حجیم و مکرر در کوره گرانی قیمت دلار و تحریک انتظارات تورم دمیدند، البته علت نیز مشخص است؛ وقتی کارفرمای صهیونیستی این شبهرسانهها در عملیات طوفانی رزمندگان مقاومت فلسطین، غافلگیر و تحقیر شود، باید دستورکار را انحراف اذهان از چنین افتضاح تاریخی رژیم موقت قرار دهد.
مروری بر متغیرهای بنیادی و مؤثر بر بازار ارز نشان میدهد سیاستگذار پولی در یکی از بهترین دورههای خود از نظر دسترسی به منابع ارزی باکیفیت قرار دارد که با همین پشتوانه میتواند ضمن تأمین نیازهای واقعی کشور، بازار ارز را هم به خوبی مدیریت کند.
طبق گزارش فارس، فروش نفت کشور در دو سال اخیر متحول شده و ارز ناشی از صادرات ۲میلیون بشکه نفت و میعانات در اختیار دولت قرار میگیرد که در چند سال گذشته بیسابقه است. در صادرات غیرنفتی هم اوضاع خوبی داریم و اگر درآمدهای نفتی را لحاظ کنیم، تراز تجاری کشور رقمی بیش از ۲۰میلیارد دلار مثبت میشود. خوشبختانه بانک جهانی در جدیدترین برآورد خود، رشد اقتصاد ایران در سال۲۰۲۳ را ۱/۴ درصد پیشبینی کرده است، این یعنی اقتصاد کشور میتواند تولید و صادرات و ارزآوری بیش از سال قبل را هم تجربه کند. از سوی دیگر آزادسازی منابع بلوکهشده کشور در برخی کشورها حاکی از دست باز بازارساز برای کنترل این هیجانات کاذب است، به طوری که در سایه موفقیت دیپلماسی دولت و دسترسی بانک مرکزی به ۵/۵ میلیارد یورو منابع مسدودی در کرهجنوبی، ۷/۱ میلیارد دلار دیگر از داراییهای کشور در کشور اروپایی لوکزامبورگ هم از یک کارزار حقوقی به نفع ایران خلاص شد و در اختیار بانک مرکزی کشورمان قرار گرفت، بنابراین وضعیت ذخایر ارزی کشور و چشمانداز آن بسیار مطلوب است و قیمتسازی دلار در فضای مجازی را باید تنفس مصنوعی دلالانی دانست که طی ماههای گذشته از ثبات نرخ ارز نفسشان بند آمده است و حالا تنش در هزاران کیلومتر آنطرفتر از کشور را بهانه جهش ارزی عنوان میکنند.
مداخله سنگین بازارساز در بازار درهم و دلار
روز دوشنبه در راستای کاهش قیمتها در بازار ارز که در دو روز گذشته از سوی سفتهبازان با سوءاستفاده از رفتارهای هیجانی و غیراقتصادی دچار نوسان شده بود، بازارساز با مداخله سنگین در بازار دلار و درهم، نسبت به مدیریت قیمتها اقدام کرد. روزهای سهشنبه و چهارشنبه بازارساز عرضه سنگین ارز در بازار دارد و در حوزههای دلار و درهم، جمعآوری نقدینگی ریال در نرخهای فعلی بازار را انجام میدهد.
طبق گزارش فارس، پیشبینی میشود با ادامه فعالیت بازارساز و افزایش عرضه و همچنین نگرانی خریداران از کاهش قیمت در روزهای آینده و سپس فروش ناشی از شوک کاهش قیمتها، در روزهای آینده قیمت ارز به شدت کاهش یابد. از سوی دیگر سیاستگذار پولی از نظر تأمین ارز هیچ مشکلی ندارد، ما روزانه بیش از ۲میلیون بشکه نفت میفروشیم، ضمن آنکه ارزهای آزادشده از کره و لوکزامبورگ، تأثیر بسزایی در ادامه روند کاهشی قیمت ارز خواهد شد. روز گذشته ۱۸۰میلیون دلار در بازار نیما تا ساعت ۱۵ عرضه و بیش از ۱۵۰میلیون دلار معامله شد.
کاهش ارزش دلار و یورو در سامانه نیما
طبق گزارش صداوسیما، ارزش دلار و یورو روز سهشنبه در سامانه نیما کاهش یافت، به طوری که هر دلار در بازار نیما ۳۷۱ هزارو۲۶۰ ریال خریداری و ۳۷۴ هزارو۶۳۲ ریال فروخته شد. همچنین هر یورو هم در این بازار ۳۹۱ هزارو۳۱۰ریال خرید و ۳۹۴ هزارو۸۶۴ ریال فروخته شد. هر پوند انگلیس نیز ۴۵۳ هزارو۸۳ ریال خرید و ۴۵۷ هزارو۱۹۸ریال فروخته شد. هر لیر ترکیه هم به ترتیب ۱۳ هزارو۳۹۸ و ۱۳ هزارو۵۲۰ ریال خرید و فروش شد. هر یوان چین نیز۵۱ هزارو۸۹ ریال خرید و ۵۱ هزارو۵۵۳ ریال فروخته شد.
نرخ ارز به روند ثبات خود بازمیگردد
«آلبرت بغزیان»کارشناس اقتصادی درباره اخبار مرتبط با آزادسازی ۶میلیارد دلار منابع ارزی در کرهجنوبی و ۷/۱ میلیارد دلار از منابع ارزی کشور در لوکزامبورگ، به ایرنا گفته است: «آزادشدن داراییهای بلوکهشده، علاوه بر تقویت ذخایر ارزی کشور، به مدیریت بهتر بازار نیز کمک خواهد کرد، به این ترتیب هیجان کاذب از بین خواهد رفت و بازار ارز به آرامش خواهد رسید. یکی از مزایای آزادشدن داراییهای ارزی ایران این است که کسری بودجه کشور را به شیوهای غیر از چاپ پول کاهش میدهد، بنابراین آزادسازی منابع بلوکهشده ایران در کشورهای دیگر به سود اقتصاد خواهد بود، به طوری که نوسان بازار ارز را کاهش میدهد و سوداگران دیگر نمیتوانند از ارز برای مقاصد جاهطلبانه خود استفاده کنند.»
به گفته بغزیان، با آزاد شدن داراییهای ارزی بازار ارز به ثبات خواهد رسید و تولیدکننده میتواند اعتماد کند که نرخ ارز برای مدت طولانیتری در کانالهای فعلی باقی بماند، به طوری که قابلیت پیشبینی برای فعالان اقتصادی امکانپذیر خواهد شد. چگونگی پرداخت و مصرف ۷/۱ میلیارد دلار از منابع ارزی ایران در لوکزامبورگ مهم نیست، بلکه آن چیزی که اهمیت دارد این است که داراییهای جدید ارزی در اختیار ایران قرار گرفته است که امیدواریم این دیپلماسی فعال به قوت خود باقی بماند.
این کارشناس مسائل اقتصادی در ادامه با اشاره به افزایش نرخ ارز در چند روز گذشته تأکید کرده است: «سابقه تاریخی تغییرات نرخ ارز به کرات وجود داشته است که با تحولاتی مانند افزایش سفرهای خارجی، کریسمس و سال نوی میلادی و حالا هم جنگ میان رژیمصهیونیستی و فلسطین بازار ارز تکان خورده است. باید تأکید کنم که تغییرات نرخ ارز به مراتب بسیار کمتر از رویدادهای گذشته بوده است، به طوری که اگر حوادث امروز فلسطین در دو سال گذشته رخ میداد، نرخ ارز تا ۶۰هزار تومان افزایش مییافت، اما به دلیل مدیریت خوب بانک مرکزی، بازار ارز عکسالعمل خاصی نشان نداده، ضمن اینکه نرخ ارز مرکز مبادله ارز و طلا نیز تغییری نکرده است.»
به گفته بغزیان اگر بانک مرکزی ثبات نرخ ارز را در مرکز مبادله ارز و طلا حفظ کند و تأمین ارز را نیز برای متقاضیان انجام دهد، هیجان کاذب بازار ارز فروکش خواهد کرد. باید توجه کرد که جنگ اسرائیل در داخل خاک ایران روی نداده و ایران متهم و تحریمها نیز سنگینتر نشده است، بنابراین التهاب بازار ارز فروکش خواهد کرد و نرخ ارز به روند ثبات خود باز خواهد گشت و در بدترین شرایط نرخ ارز در کانالهای فعلی باقی خواهد ماند.
