با وجود گلایه مسئولان دانشگاههای علوم پزشکی از کمبود پزشک متخصص، ممکن است مجلس باعث تشدید این مشکل شود. در آستانه بررسی بخش سلامت لایحه برنامه هفتم، «جوان» از نگاه مسئولان وزارت بهداشت به بررسی مشکل کمبود پزشک متخصص پرداخته است.
کمبود پزشک متخصص، مسئله امروز و دیروز کشور نیست. از دوره قبل از انقلاب تا کنون، تعداد پزشکان رشد چشمگیری داشتهاست. با وجود این، همچنان نقاط مختلف کشور با نبود دسترسی کافی به پزشک متخصص دست و پنجه نرم میکنند.
برای مثال لرستان یکی از استانهای محروم کشور است. این استان مشکلات مختلفی در زمینه تأمین پزشک متخصص دارد. دکتر دلفان، رئیس دانشگاه علوم پزشکی خرمآباد، در همینباره گفت: «تنها چند متخصص و فوقتخصص گوارش در خرمآباد داریم و این در حالی است که سایر شهرهای استان نیز به این پزشکان متخصص نیاز دارند.»
سه ماه پیش از این اظهارات، معاون توسعه مدیریت و منابع انسانی وزارت بهداشت نیز در سفر به این استان، به طور تلویحی این کمبود پزشک متخصص را تأیید کرد و گفت: «کمبود پزشکان متخصص توسط دانشگاه علوم پزشکی ارزیابی و از سوی وزارت بهداشت نیز تلاش میشود تا مشکلات تأمین متخصص برطرف شود.»
کمبود پزشک متخصص؛ درد مشترک استانهای محروم
در ماههای اخیر برخی دیگر از مسئولان دانشگاههای علوم پزشکی نیز در مورد کمبود پزشک متخصص سخنانی را ایراد کردهبودند. خردادماه بود که دکتر آشوبی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی گیلان، در نشست شورای سلامت تالش به این موضوع پرداخت. وی املش را سالمندترین شهرستان کشور خواند و گفت: «اگر روند رشد جمعیت در استان گیلان و حتی شهرستان تالش به همین روال ادامه داشتهباشد، نهتنها در بسیاری از بخشها از جمله پزشک متخصص بلکه در داشتن پزشک عمومی نیز با چالش جدی مواجه خواهیم شد.» چند روز پس از این خبر، معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان نیز بر کمبود پزشک متخصص موجود در برخی مناطق این استان صحه گذاشت. دکتر زارعی با اشاره به اینکه شرایط مناطق و بعد مسافت علت جذب نشدن نیروهای متخصص است، افزود: «در شهرستانهای جاسک و بشاگرد با کمبود پزشک متخصص مواجه هستیم. وی به نیاز شهرستانهای دیگر این استان به پزشک نیز گریزی زد و ادامه داد: با توجه به بازگشت این نیروها به محل تولد خود، امکان استفاده دائم از این نیروها وجود ندارد.»
با گذشت سه ماه، این بار نوبت به مسئولان دانشگاه علوم پزشکی زنجان رسید تا از کمبود پزشک متخصص در این استان بگویند. پس از انتشار شکایات مردمی از وضعیت نوبتدهی در برخی بیمارستانهای شهر زنجان، مدیر روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی این شهر واکنش نشان داد و گفت: «خود سیستم نوبتدهی در بیمارستانها مشکل ندارد و مشکل اصلی، کمبود پزشکان متخصص در بیمارستانها است. سعی بر این است که مشکل مربوطه حل شود.» وی با اشاره به اینکه با کمبود پزشک متخصص تعداد ویزیت بیماران نیز محدود شدهاست، افزود: «در حال حاضر تعداد مراجعه بیماران بالا بوده و محدودیت ویزیت باعث ایجاد مشکل شده است.»
چرا کمبود پزشک متخصص برطرف نمیشود؟
کارشناسان موارد مختلفی را عامل بروز کمبود پزشک متخصص در کشور میدانند. یکی از این موارد را شاید بتوان در سخنان دکتر دلفان، رئیس دانشگاه علوم پزشکی خرمآباد، پیدا کرد. وی معتقد است: «یکی از علتهای موجود، این است که تعداد متخصصی که تربیت میشود کم است. سالانه حدود ۲هزارو۵۰۰ نفر متخصص و فوق تخصص در کشور تربیت میشود که به طور مثال سهم لرستان از این تعداد حدود ۷۰ نفر است.»
براساس گفته دکتر دلفان به نظر میرسد افزایش ظرفیت پذیرش در دوره تخصص پزشکی راهکار خوبی باشد. وزیر بهداشت نیز چندی پیش با اشاره به اینکه افزایش ظرفیت این دوره در دستور کار این وزارتخانه است، گفت: «کمبود پزشک متخصص در کشور به تربیت و آموزش ما بستگی دارد و ما به اندازه ظرفیت خود تربیت میکنیم. وی افزود: برنامه ما در این زمینه افزایش ۲۵ درصدی پزشکان متخصص است.»
سدی به نام برنامه هفتم
با وجود وعدههای وزیر بهداشت مبنی بر افزایش ظرفیت دوره تخصص پزشکی، لایحه برنامه هفتم رویکرد دیگری را در پیش گرفتهاست. بر اساس «بند ۶۹» این لایحه، نسبتی جدید و ناشناخته، معیار افزایش ظرفیت دوره تخصص پزشکی خواهد بود. جالب اینکه نسبت فوق برای اولینبار در سیاستگذاری سلامت کشور مطرح میشود. از طرفی هیچ کشوری تاکنون از این نسبت برای بررسی وضعیت پزشکان خود استفاده نکردهاست. در این نسبت تعداد پزشکان عمومی، متخصص و دانشجویان دوره تخصص پزشکی بهکار گرفته شدهاست. این در حالی است که دانشجویان دوره تخصص خود پزشک عمومی هستند.
در هفته پیش رو نمایندگان مجلس به بررسی لایحه برنامه هفتم ادامه خواهند داد. این نسبت نیز همچنان در «بند ج ماده ۶۹» این لایحه جا خشک کرده است. در صورت تصویب این نسبت، تأمین پزشک متخصص مورد نیاز کشور با ابهام روبهرو خواهد شد، چراکه از یک سو مشخص نیست این نسبت کارایی لازم را داشتهباشد. از سوی دیگر تا سال ۱۴۰۶ بایستی این نسبت ملاک برنامهریزیهای وزارت بهداشت در حوزه تربیت پزشک متخصص قرار گیرد. به هر حال فرصت کوتاهی تا بررسی این نسبت در صحن مجلس باقیمانده است. کارشناسان معتقدند مجلس میتواند این بند را حذف و وزارت بهداشت را موظف به ارائه برنامه مشخصی در این زمینه کند، چراکه باقیماندن این نسبت در برنامه هفتم، نخواهد توانست مشکل کمبود پزشک متخصص در دانشگاههای علوم پزشکی کشور را برطرف کند.
