هنرهای تجسمی به عنوان یکی از عرصههای مهم فرهنگ و هنر از کاستی و کمبودهای متنوعی رنج میبرد که نداشتن منتقد و نبود گعدههایی برای نقد آثار هنری از جمله مهمترین آنهاست؛ موضوعی که مدیر کل هنرهای تجسمی وزارت ارشاد هم ضمن تأیید، نقد هنری را عامل ارتقا و رشددهی هنرمندان و آثار آنها دانست.
محمد خراسانیزاده، مدیر کل دفتر هنرهای تجسمی وزارت ارشاد و سرپرست موزه هنرهای معاصر تهران روز گذشته در نشست خبری که در موزه هنرهای معاصر تهران برگزار شد، گفت: اداره کل هنرهای تجسمی به عنوان بالاترین عرصه جمهوری اسلامی ایران در هنرهای تجسمی شاید شاکلهای دارد که اندکی با آن چیزی که باید باشد، فاصله دارد. این مجموعه هنرمندان بیشتری از مجموع هنرمندان سایر عرصههای هنری دارد و در ۱۰ رشتهای که متولی آن هستیم، تعداد هنرمندان بسیاری را در بر میگیرد. این جامعه بسیار پرمخاطب و نجیب و مظلوم است و، چون مثل بقیه هنرها چهرههایی به عنوان سلبریتی ندارد، مظلومتر از بقیه حوزهها واقع شدهاست. شاید همین موضوع هم باعثشده که عنوان فعالیتهای هنرهای تجسمی برای همگان گنگ باشد، بنابراین مهمترین کارکردی که مدنظر ماست، شأن هنرهای تجسمی است.
خلأ نقد هنری
خراسانیزاده در ادامه با اشاره به اینکه یکی از نکات جدی و خلأهای ما، فقدان یا مسئله نبود نقد هنری است، افزود: توصیف و تحلیل آثار هنری حتی از سوی هنرمندان نیز صورت نمیگیرد، چون ممکن است اثر او ماحصل دریافت درونی او باشد، به همین دلیل چنین کاری وظیفه منتقد هنری است که باید یک اثر را توصیف یا تحلیل کند. سبکشناسی، ارتقا دادن و رشددهی آثار هنری و هنرمندان با جریان نقد هنری شکل میگیرد. نقد البته به معنی انتقاد نیست و به معنی تحلیل و مقایسه کردن و رشد دادن است. این جریان متأسفانه در کشور ما کمرنگ است. به دنبال این هستیم که موزه هنرهای معاصر بتواند به عنوان پیشران در این عرصه حضور داشتهباشد. بر همین اساس میبینیم که نشستهای نقد و تحلیل در کنار نمایشگاه در حال برگزاری است و از ظرفیت اساتید دانشگاه که در این زمینه پژوهش داشتند، میزبانی کردیم؛ این در واقع نقطه آغازی بر احیای نقد هنری در موزه هنرهای معاصر تهران است.
مدیر کل دفتر هنرهای تجسمی وزارت ارشاد درباره برخی فعالیتهای ادارهکل تجسمی اظهار داشت: اخیراً به همت مجلس شورای اسلامی اتفاق خوبی رقم خورد و چالش قانونی در عرصه حراجها تنظیم شد. همچنین از سوی شورای عالی انقلاب فرهنگی تکلیف قانونی در حوزه تنظیم سند ملی هنرهای تجسمی را داریم که قرار شد ملزومات آن را فراهم کنیم که از ادوار پیشین آغاز شده بود و هنوز به نتیجه نرسیدهاست. نکته دیگر، شورای مجسمه و یادمان شهری است که وظیفه سیاستگذاری و نظارت اجرایی آن را عهدهدار هستیم. این شورا کارش آغاز شده و مجموعه وزارت راه و شهرسازی، بنیاد شهید، فرهنگستان هنر و دیگر دستگاههای همکار را دعوت کردیم و به زودی شاهد احیای این شورا خواهیم بود. مسئله دیگر ما، پرداختن به نیازمندیهای عرصه اقتصاد هنر است که درصددیم بازارهای موقت تجسمی را با عناوینی، چون نمایشگاههای هنری و آرتفر برگزار کنیم و سعی کردیم با نام حراجهای هنری که ممکن است شفافیت لازم را نداشته باشد، جلو نرویم.
وی همچنین بیان کرد: یکی دیگر از کارهای ما در حیطه نگارخانهها است که در واقع باید هنرمندان را معرفی و در رویدادهای ملی و فراملی آثار هنرمندان را عرضه کنند. در همین زمینه، گفتگوهایی با تشکلهای مربوطه همچون انجمن نگارخانهداران تهران آغاز کردیم و به زودی به نتیجه خواهد رسید، بنابراین تلاش میکنیم چالشهایی را که وجود دارد مرتفع کنیم و با ایجاد زیرساخت قانونی به کمک آنها بیاییم.
احیای شورای مجسمه و یادمان
او درباره احیای شورای «مجسمه و یادمان» نیز گفت: شورای مجسمه و یادمان، هم وظیفه سیاستگذاری دارد و هم دبیرخانه آن تا حدی وظیفه اجرایی دارد که باید نظارت دقیقتری بر عرضه مجسمهها و سیاستگذاری کلی برای نصب آنها داشته باشیم. کار این شورا آغاز شده و از مجموعههای مختلف مثل راه و شهرسازی، بنیاد شهید، فرهنگستان هنر، شهرداری و سایر دستگاهها که در سند مصوب سال ١٣٧٨ قید شده، باید دعوت میکردیم. بخش دیگری که از جایگاه ستادی بر عهده ماست، بحث علائم و نشانههاست. بحث علائم و نشانهها میتواند مغفول مانده باشد و شاهد آثار بیتوجهی به آن هم هستیم.
سرپرست موزه هنرهای معاصر تهران در ادامه خاطرنشان کرد: مسئله بعدی ما پرداختن به نیازمندیهای عرصه اقتصاد هنر است که از دغدغههای ماست. موضوع بازارهای موقت عرضه آثار تجسمی به واسطه اینکه کمی حواشی رسانهای پیدا میکند، شاید بیشتر مورد توجه بودهاست، اما آرت فرها و اکسپوها به دلیل خلأ مقررهگذاری شفافیت لازم را برای حضور علاقهمندان نداشتهاست.
خراسانیزاده در ادامه به جایگاه موزه هنرهای معاصر تهران در منطقه اشاره کرد و افزود: به صورت بلامنازع موزه هنرهای معاصر تهران مهمترین موزه هنری غرب آسیا است و ما مهمترین آثار گنجینه غرب را در خارج از غرب در موزه داریم و وجهتسمیه این عنوان و جایگاه به این دلیل است که باید هنرهای معاصر کشور را خطدهی و جهتدهی کند و اتفاقات بعدی را رقم بزند. موزه هنرهای معاصر تهران باید خطشکن باشد و این تمایز را باید بین موزه و نگارخانهها قائل باشیم و وقتی قرار است نمایشگاهی برگزار شود باید تفاوت بین فضای نمایشگاهی نگارخانهها با موزه را متوجه باشیم.
چه کسی دبیر جشنواره تجسمی فجر میشود؟
وی در رابطه با رویدادهای پیش روی این حوزه اظهار کرد: شانزدهمین جشنواره هنرهای تجسمی فجر را پیشرو داریم که حضور هنرمندان در بخشهای مختلف برای ما محترم است. همچنین هفتمین دوسالانه خوشنویسی نیز پاییز امسال برقرار است که باز هم میزبانی قزوین را شاهدیم. البته امسال سعی کردیم مشارکت برخی فضاهای پایتخت را داشته باشیم و بتوانیم در تهران نیز بخشی از فرایندها یا نمایش آثار را داشته باشیم.
مدیر کل دفتر هنرهای تجسمی وزارت ارشاد درباره جشنواره هنرهای تجسمی جوانان که در شهر سنندج برگزار میشود، عنوان کرد: سیامین جشنواره هنرهای تجسمی جوانان رویدادی تأثیرگذار در شکوفایی و بروز استعدادهای جوانان نیز از چهارشنبه برگزار میشود و این جشنواره در استانی برگزار میشود که مهد فرهنگ و هنر است و دارای ارزشهای هنری و فرهنگی است. برای اولینبار در ۲۹ دوره جشنواره جوانان، دبیری آن بر عهده خانم مینا صدری است که یک بانوی هنرمند و استاد دانشگاه هستند و شعار این رویداد هم «ایران دوستداشتنی» است.
خراسانیزاده در پایان درباره انتخاب و معرفی دبیر جشنواره هنرهای تجسمی فجر خاطر نشان کرد: بر خلاف سایر جشنوارههای فجر، جشنواره هنرهای تجسمی فجر یک جشنواره نیست و متشکل از ۱۰جشنواره است و ما تنها جشنواره فجری هستیم که دبیر کل داریم و ۱۰ دبیر مجزا کارها را انجام میدهند. تصمیم درباره دبیر جشنواره فجر گرفتهشده و اعضای شورای سیاستگذاری هم مشخص شدهاند، اما فرآیند مرسومی وجود دارد که طبق آن، ابتدا باید شورای سیاستگذاری شکل بگیرد و بعد دبیرکل مشخص شود به همین دلیل اجازه دهید بعداً نام دبیر کل جشنواره فجر را اعلام کنیم.
