تلاشهای دیپلماتیک جامعه اقتصادی غرب آفریقا برای پیدا کردن راهحلی سیاسی در نیجر به شکست منتهی شد و شورای کودتای نظامی آب پاکی را روی دستان «اکواس» ریخت و پایبندی قاطع خود را به عدم بازگشت رئیسجمهور بازداشت شده به قدرت اعلام کرد و نسبت به هرگونه ماجراجویی نظامی علیه نیامی هشدار داد. به گزارش «جوان»، درحالی که شورای نظامی نیجر پس از گذشته چهار هفته از کودتا قدرت را به طور کامل در دست گرفته و مردم این کشور هم از رهبران نظامی حمایت کردهاند، فرانسه و برخی کشورهای آفریقایی همسو با آن همچنان امیدوارند که با ابتکارهای خود، محمد بازوم، رئیسجمهور مخلوع نیجر را به قدرت بازگردانند. هیئتی از نمایندگان جامعه اقتصادی غرب آفریقا موسوم به «اکواس» روز شنبه به نیامی، پایتخت نیجر سفر کردند تا با مقامات نظامی این کشور دیدار و گفتگو کنند ولی دو ساعت رایزنی بین دو طرف هیچ نتیجهای در پی نداشت و نمایندگان اکواس بدون دستاورد سیاسی نیجر را ترک کردند. به گزارش روزنامه العربیالجدید، منابع آگاه آفریقایی روز یکشنبه فاش کردند که شورای نظامی نیجر به هیئت اکواس پایبندی قاطع خود را به عدم بازگشت محمد بازوم به قدرت اعلام کرده است. رئیس شورای نظامی نیجر به رهبری ژنرال عبدالله رحمان تیانی، از هیئت اکواس خواست تحریمها را لغو کند، اما در مقابل هیچ پیشنهادی ارائه نکرد.
تیانی یک دوره انتقالی را پیشنهاد کرد که بیش از سه سال نخواهد بود و تأکید کرد که جاهطلبی شورا مصادره قدرت نیست، اما از برخی کشورهای غربی که تحریمهایی را علیه نیامی اعمال کردند، انتقاد کرد و گفت که آنها غیرقانونی هستند و قصد دارند ما را تحت سلطه خود درآورند، نه اینکه به یک راهحل برسند. رئیس شورای نظامی نیجر همچنین هشدار داد که هرگونه حملهای که کشورش را هدف قرار دهد برای شرکتکنندگان آن آسان نخواهد بود.
تیانی با بیان اینکه مطمئن هستم میتوانیم به راهحلهایی برسیم که برای مردم ما قابل قبول و معتبر باشد، خواستار گفتگو برای تعیین شکل نظام قانون اساسی کشور شد و گفت: «شورا موارد خاصی را به دولت ابلاغ کرده است و رویههای سازماندهی گفتگو برای بحث در مورد مبانی جدید قانون اساسی در جریان است.»
با مواضع جدید شورای نظامی نیجر، تیر آفریقاییها برای بازگرداندن محمد بازوم به سنگ خورد. اکواس که از تحولات سیاسی نیجر احساس خطر میکند، تهدید کرده بود که در صورت مخالفت کودتاچیان با بازگشت بازوم به قدرت، از زور استفاده خواهد کرد و حتی پیش از اعزام هیئت خود مدعی شد که زمان حمله به نیجر را هم تعیین کرده است، اما آن را اعلام نمیکند. کشورهای عضو اکواس تحت هدایت فرانسه، از این نگران هستند که موفقیت کودتاچیان نیجر راه را برای تکرار این سناریو در سایر کشورهای آفریقایی که تحت نفوذ غرب هستند، باز خواهد کرد تا برای همیشه از سلطه استعمارگران رها شوند. از آنجا که آفریقاییها به دلیل ساختار استبدادی پایههای حکومت خود را لرزان میبینند از اینکه به سرنوشت رئیسجمهور مخلوع نیجر دچار شوند، هراس دارند.
هرچند اکواس مدعی است در نیجر مداخله نظامی خواهد کرد، اما در میان کشورهای عضو آن نیز اختلافنظر بر سر این اقدام وجود دارد. کشورهای مالی و بورکینافاسو هشدار دادهاند که در صورت اقدام نظامی علیه نیجر آنها از کودتاچیان حمایت خواهند کرد و بر اساس گزارشهای منتشر شده در روزهای اخیر هم تجهیزات نظامی به نیامی ارسال کردهاند. بورکینافاسو تهدید کرده که در صورت مداخله نظامی اکواس در نیجر از آن خارج خواهد شد. دولت امریکا هم با مداخله نظامی در نیجر مخالف است و آن را فرصتی برای نفوذ روسیه در این کشور میداند. از این رو، مقام ارشد غیرنظامی نیجر دیروز در سخنانی گفت که رهبران کودتای نظامی این کشور هیچ تمایلی برای همکاری با ارتش خصوصی واگنر وابسته به روسیه ندارند، اما باعث نشوید نیجر به سمت شرکایی برود که دوست ندارید آنها را اینجا ببینید.
مقامات واشنگتن از این نگرانند که تشدید بحران در نیجر، سبب شود روسیه در این کشور آفریقایی مداخله کند و منافع غرب در منطقه ساحل آفریقا از دست برود. امریکا حدود ۱۱۰ سرباز و یک پایگاه پهپادی در نیجر دارد و نمیخواهد به خاطر جاهطلبیهای فرانسه و اکواس آنها را از دست بدهد. به همین دلیل اختلافات بین واشنگتن و فرانسه در روزهای اخیر تشدید شده است و فرانسویها از تحرکات دیپلماتیک امریکا در نیجر عصبانی هستند. فرانسه که ذخایر عظیم اورانیوم نیجر را تحت کنترل خود دارد با وجود دولت کودتا این منافع را از دست رفته میبیند و به هر دری میزند تا شاید بتواند سلطه سابق خود را حفظ کند.
حمایت مردمی از دولت کودتا
همزمان با تحرکات کشورهای آفریقایی برای حمله نظامی به نیجر، مردم این کشور هم روز یکشنبه با برگزاری راهپیمایی، حمایت خود را از دولت جدید اعلام کردند. هزاران نفر در پایتخت نیجر در پاسخ به دعوت چند سازمان حامی شورای نظامی در نزدیکی استادیوم سنیکونچی تجمع کردند. این سازمانها از شهروندان خواستند نام خود را به عنوان حامیان غیرنظامی ارتش ثبت کنند تا بعداً برای حمایت از نیروهای مسلح استخدام شوند. تظاهرکنندگان بنرهایی با مضمون «نه به تحریمها»، «مرگ بر فرانسه» و «مداخله نظامی را متوقف کنید»، در دست داشتند و نوازندگان نیز آهنگهایی در ستایش کودتاچیان اجرا کردند. پیشتر مردم نیجر در حمایت از ارتش، پرچم فرانسه را آتش زده بودند و خواستار خروج استعمارگران غربی از کشورشان شدهاند. بنابراین، با حمایتهای گسترده مردم از کودتاچیان، اکواس و فرانسه راه دشواری برای رسیدن به خواستههایشان دارند و هنوز معلوم نیست که برگ بعدی این کشورها برای نیجر چیست.