جوان آنلاین - هر ساله رسم بر این بوده در مناسبتهای مذهبی مثل دهه اول ماه محرم، حوزههای مختلف هنری تعطیل شوند تا با پایان یافتن مراسمها و عزاداریها، دوباره اجراهای هنری از سر گرفته شود، در حالیکه با یک برنامهریزی درست از قبل، میتوان خلا نبود برنامههای هنری در این ایام را پر کرد. اینکه در مناسبتهای مذهبی کلا مجموعههای فرهنگی و هنری را تعطیل و از ظرفیتهای آن استفاده نکنیم، اشتباهترین کار ممکن است. گاهی یک برنامه هنری به اندازه دهها ساعت سخنرانی قدرت اثرگذاری دارد و به هیچ عنوان نباید هنر آئینی و مذهبی را دست کم گرفت.
چرا فیلمهای کم هزینه دینی ساخته نمیشود؟
در روزهایی که سینما مثل گذشته توانِ ساخت فیلمهای مذهبی فاخر و پرهزینه ندارد، باید برای پر کردن خلا در این زمینه فکرهای اساسی کرد. اگر امروز به خاطر شرایط اقتصادی و بالا رفتن هزینههای تولید جهت ساخت فیلمهای فاخر، دست و پای تهیهکنندگان بسته است، به جایش باید ساخت فیلمهای مذهبی کم هزینه را در دستور کار داد.
فیلمهای مذهبی حتما که نباید بیگپروداکشن و پرهزینه باشند؛ میتوان با صرف هزینههای کمتر به شرط داشتن ایدههای جذاب، فیلمهای تماشاگرپسند تولید کرد. در چنین مواردی به هیچ عنوان منظور ساخت فیلمهای سفارشی نیست، بلکه با اندکی حمایت، فیلمساز را به سمت ساخت فیلمهای مذهبی سوق داد و دستش را برای ساختن این آثار باز گذاشت.
تجربههای قبلی نشان داده اگر به سینماگران در این حوزه فضا داده شود، آنها میتوانند آثاری درخور تولید کنند. «به خاطر هانیه» به کارگردانی کیومرث پوراحمد، «طلا و مس» به کارگردانی همایون اسعدیان، «سر به مهر» به کارگردانی هادی مقدم دوست، «زیر نور ماه» به کارگردانی رضا میرکریمی، «دل شکسته» به کارگردانی علی روئینتن و چندین فیلم دیگر، نمونهای از فیلمهای مذهبی سینمای ایران هستند که استانداردهای لازم جهت جذب مخاطب را دارند ومخاطبان نیز از آنها استقبال کردهاند.
محمدتقی فهیم از منتقدان باسابقه سینما در گفتگو با «جوان آنلاین» درباره ساخت فیلمهای مذهبی در سینمای ایران میگوید: «حتما نباید دنبال پروژههای کلان و بیگ پروداکشن بود. فیلمهای اجتماعی میتوانند با مذهب پیوند بخورند و تماشایی باشند. حتما نباید ما در فیلمهای دینی، به طور مستقیم به مذهب بپردازیم و میتوانیم در سینمای اجتماعی تاثیرات دین را در فیلم ببینیم. حتما نباید دسته عزاداری و تعزیه نشان داده شده و میتوانیم در حوزههای دیگر فیلمهای مرتبط با دین و مذهب بسازیم.»
پس وقتی دیگر در سینما فیلمهای باکیفیتی از این دست ساخته نمیشود، نشان میدهد مسئولان سازمان سینمایی و وزارت ارشاد و سینماگران دغدغهای درباره این موضوع ندارند. یعنی آنها ترجیح میدهند در ایام عزاداری، سینماها تعطیل شود تا مردم بخواهند پای فیلمهای دینی بنشینند.
بها ندادن به نمایشهای آئینی
در سایرحوزهای هنری نیز همین کمکاری و غفلت تاحدودی دیده میشود. در حوزه تئائر به پشتوانه تعزیه در ماه محرم میتواند کارهای مهم و بزرگی انجام شود و انتقال معنا از این طریق صورت بگیرد. امسال «نوای عرشیان و مشق فرشیان» در محوطه باز تئاتر شهر اجرا شد و استقبال بالای مردم نشان داد نمایشهای آئینی و سنتی چه ظرفیت بالایی در جذب مخاطب دارند.
مشابه چنین اجراهایی را میتوان در مراکز هنری مهم انجام داد. وقتی گروههای حرفهای برای اجرای نمایشهای آئینی پیش قدم شوند، قطعا تاثیرگذاری بیشتری خواهند داشت، ولی متاسفانه به اندازه ظرفیتی که در هنرهای نمایشی وجود دارد، اثر آماده نمایش وجود ندارد. این برای کشوری که سابقهای دیرینه در هنر تعزیه دارد نقطه ضعف بزرگی به حساب میآید. در ایام محرم، فضای شهرهای کشور باید با اجراهای قوی و درست، مردم را به سمت هنر دینی سوق دهد، اما کم کاری و بیبرنامگی در این حوزه، همچون تئاتر مشهود است. «داود فتحعلیبیگی» نیز از پیشکسوت عرصه تعزیه و نمایشهای آیینی و سنتی ایرانی چندی پیش از بها ندادن به هنر تعزیه گله کرد و تعزیه را بزرگترین هنر ایرانی دانست که بزرگان نمایش جهان پس از دیدن آن حیرتزده شدهند.
کم کاری در تولید موسیقی عاشورایی
موسیقی و هنرهای تجسمی نیز چنین وضعیتی دارند. همانطوری که در گذشته کنسرتهای عاشورایی برگزار شده و مردم هم از آن استقبال کردهاند، باز هم باید در این حوزه آثار فاخر تولید شود. گویا امسال قرار است پروژه موسیقایی «وداع» در قالب یک پروژه موسیقایی ویژه محرم اجرا شود که اتفاق خوبی در این حوزه است، ولی باز از تمام ظرفیتهای موسیقایی کشور در این عرصه استفاده نمیشود.
تناسب کارهای انجام شده با ظرفیت هنری کشور نمیخواند و پاسخگوی نیازهای مخاطبان نیست. برای فعال کردن حوزههای مختلف هنری در مناسبتهای مذهبی نیاز به حمایت و تشویق آنهاست. جامعه هنری ایران ظرفیت بالقوه زیادی در انجام و اجرای برنامههای مختلف فرهنگی و هنری دارد و با کمی حمایت و دلگرمی دادن، میتوان این ظرفیت را بالفعل کرد.
دقیق نمیدانم فعال نگه داشتن حوزههای هنری در مناسبتهای مختلف مذهبی به ویژه ایام محرم تا چه اندازه دغدغه مسئولان فرهنگی کشور است، ولی اگر آنها میخواهند دست پری برای ماه محرم سال آینده داشته باشند، از الان باید برنامههایش را در صدر کارهایشان قرار بدهند. هنرمندان زیادی در حوزههای مختلف پای کار هستند و منتظرند تا در چنین مناسبتهایی هنرشان را به مردم عرضه کنند، به شرطی که برای آنها برنامهای ویژه در نظر گرفته شود.
بیشتر بخوانید:
