رئیس اداره اسناد سازمان کتابخانهها، موزهها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی، در مراسم رونمایی از این اسناد که در شرکت فرش آستان قدس رضوی واقع در کنهبیست برگزار شد، حرم مطهر را مجموعهای گویا از هنر فرش عنوان کرد و تجمیع موزه تخصصی فرش، اسناد و شرکت فرش رضوی را تداوم دهنده معرفی این هنر ایرانی دانست.
الهه محبوب تصریح کرد: مرکز اسناد رضوی با گنجینهای بالغ بر 13 میلیون برگ سند، اسناد شرکتهای وابسته را جمعآوری میکند تا جریان حرکت 500 ساله کتابخانه رضوی در حفظ و نگهداری اسناد آستان قدس رضوی ادامه پیدا کند.
مسئول امور ارزشیابی اسناد در این جلسه از قدیمیترین اسناد فرشهای حرم مطهر امام رضا(ع)، باقدمت بیش از400 سال سخن گفت که همواره نقش مهمی در تکمیل زیبایی بصری فضای داخلی حرم مطهر رضوی و نیز تامین آسایش زائران و مجاوران ایجاد کرده است.
زهرا فاطمی مقدم افزود: استفاده از فرش در حرم مطهر قدمت دیرین دارد که با ایجاد تشکیلات اداری آستان قدس رضوی در دوره صفویه و گسترش فضای اماکن متبرکه و افزایش تعداد زائران، فرشهای این بارگاه منور نیز بیشتر شد.
وی به توضیحی پیرامون اسناد رونمایی شده پرداخت و گفت: در مرکز اسناد کتابخانه آستان قدس رضوی بیش از 700 سند با موضوع فرشهای حرم مطهر وجود دارد که قدیمیترین آن مربوط به 423 سال پیش است.
فاطمی مقدم به محتوای این سند که در سال 1021 هجری قمری نوشته شده اشاره کرد که در آن به پیشکشی چند تخته قالی قائنی از سوی شاه عباس صفوی برای قسمتهای مختلف اطراف مضجع مبارک پرداخته است.
وی به سند سال 1022 هجری قمری اشاره کرد و آن را قدیمیترین سندی خواند که مسائل تامین و تهیه فرش برای حرم امام رضا علیهالسلام در آن مندرج شده است.
فاطمی مقدم اظهار کرد: در این سند بنا به نیاز اعلام شده توسط خواجه صالح؛ فراش حرم، 9 عدد جاجیم برای اندرون حرم، به مبلغ 4 تومان و 4210 دینار بافته و اجرت آن به مبلغ 4800 دینار به جاجیم باف پرداخت شده است.
مدیر عامل شرکت فرش آستان قدس رضوی نیز به تحولات شرکت فرش آستان قدس رضوی در 4 دهه گذشته اشاره کرد و گفت: میراث فرهنگی این سرزمین قطعاً تخته و خشت نیست، در واقع دانشمندان، علما، پهلوانان، خرده فرهنگها و همه آنچه در قالب صنایع دستی به ما ارث رسیده مجموعه اتفاقاتی هستند که هویت و تاریخ فرهنگ ما را شکل دادهاند.
حمید کارگر به تاریخچهای از کشف فرش پازیریک با قدمت 2500 سال اشاره کرد و گفت: براساس مستنداتی پژوهشگران غربی این فرش را متعلق به ایران دانستند اما در کشور کار پژوهشی برای این میراث ارزشمند تاریخی صورت نگرفته است.
وی اظهار کرد: در کشورهای ارمنستان، آذربایجان و ترکیه کتابهای بسیاری را منتشر کردند تا بتوانند این تخته فرش را به خود منسوب کنند و برای خود هویت بسازند در حالیکه ما به راحتی از کنار آن گذر میکنیم.
کارگر، کتاب دو جلدی اسناد فرش منتشر شده توسط مرکز اسناد ریاست جمهوری را نمونهای از کار پژوهشی ارزشمند در زمینه فرش معرفی کرد که از سال ۱۲۹۲ دوره قاجار، اسناد فرش ایران در آن جمعآوری شده است
