هموطنانی که از مسیر اتوبان قزوین رشت به سمت گیلان رفتهاند در برخی مناطق شاهد خطوط ریلی بودهاند که با گذر از دل دشتها و کوهها و گذشته روی رودخانهها پایتخت را به خطه سرسبز شمال وصل کرده است.
اما مشکل اینجاست که در ادامه این مسیر یعنی محور ریلی رشت - آستارا، هنوز ۱۴۰ کیلومتر از ۱۶۴ کیلومتر تعریف شده، منتظر تصمیمات اثرگذار و هدفمند مسئولان است. تصمیمی که میتواند قطار کریدور شمال را به سمت جنوب به حرکت درآورد.
معضلی بنام خطوط نیمه کاره
ایران به خاطر گستردگی و طول شمال تا جنوب آن به سیستم حمل ونقل سریع، مطمئن و ارزان نیاز دارد که راهآهن میتواند بهترین انتخاب در این زمینه باشد.
بر همین اساس کریدور ریلی شمال به جنوب یکی از پروژههای مهم بینالمللی و فراملی است که با اجرای چهار پروژه اولویتدار ریلی چابهار- زاهدان، شیراز- بوشهر- بندر عسلویه، درود - خرم آباد و همچنین رشت - انزلی - آستارا به سرانجام میرسد و با اتصال این حلقههای ریلی، راهآهن ایران به آذربایجان، روسیه و سپس اروپا متصل میشود.
متأسفانه با اینکه در هر استان بخشی از کارهای خطوط ریلی انجام شده است، اما به خاطر نهایی نشدن آنها هنوز یک مسیر پیوسته و ملی در کشور وجود ندارد.
بر همین اساس محور ریلی رشت - آستارا با طول ۱۶۴ کیلومتر، یکی از مهمترین پروژهها به شمار میآید که قرارگیری گیلان در همسایگی کشورهای حاشیه خزر، عضو اتحادیه اوراسیا و شانگهای اهمیت آن را چند برابر کرده است.
چشم انتظار افتتاح
امتیاز ویژه استانهای مرزی این است که با تقویت سیستم حمل و نقلشان میتوانند علاوه بر توسعه صادرات، بستر مناسبی در جهت تقویت روابط تجاری کشور با همسایگان را ایجاد کنند. این مهم در استان گیلان با تکمیل پروژههای ریلی امکانپذیر است، اما مسئولان اعلام کردهاند از ۱۶۴ کیلومتر مسیر ریلی رشت - آستارا تاکنون فقط ۱۲ کیلومتر از سمت آستارا و ۱۰ کیلومتر از سمت رشت اجرایی شده و مابقی آن در بن بست اعتباری و محدودیتهای منابع متوقف شده است. هرچند برای تکمیل این پروژه ریلی، روسها نیز باید مشارکت کرده و تصمیم بزرگی بگیرند.
معاون ساخت و توسعه راهآهن با اشاره به حضور روسها در بخش ریلی رشت - آستارا، معتقد است که انتهای خط ریلی آستارا مورد توجه ویژه روسها قرار گرفته و با توجه به توافقنامه باکو که بین راه و شهرسازی ایران، روسیه و آذربایجان است، این کشورها به دنبال اتمام این خط ریلی هستند.
عباس خطیبی از افتتاح خط ریلی رشت - آستارا تا چهار سال آینده خبرداد و ادامه میدهد: «طرح چابهار به زاهدان در اواخر سال ۱۴۰۳ به اتمام خواهد رسید و طرحهای دیگر از جمله طرح رشت به آستارا و دیگر طرحهای ریلی زمان بیشتری برای افتتاح آنها در نظر گرفته شده است.»
البته معاون وزیر راه و شهرسازی هم، زمانی سه ساله را برای تکمیل و بهرهبرداری از خطآهن رشت- آستارا تعریف کرده است.
خیرالله خادمی با بیان اینکه اعتبار مورد نیاز برای احداث مسیر ریلی رشت- آستارا ۲۰ هزار میلیارد تومان برآورد شده است، گفته که در صورت تکمیل مسیر طی سه سال این رقم معادل ۲۵ تا ۳۰ هزار میلیارد تومان به ارزش روز برآورد میشود که ۱۷ هزار میلیارد تومان هزینه اجرا و ۳ هزار میلیارد تومان برای ارزیابی اراضی مورد نیاز است.
معاون وزیر راه و مدیرعامل شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حملونقل کشور با اشاره به اینکه مسافت محور ریلی رشت - آستارا ۱۶۴ کیلومتر است، افزود: هماکنون عملیات اجرایی ۱۲ کیلومتر از سمت آستارا و ۱۰ کیلومتر از سمت رشت آغاز شده است.
ناهماهنگی پروژهای بزرگ
ناهماهنگی در میان صحبتهای مسئولان و ارائه آمارهای متناقض نشان میدهد نمیتوان به حرفهای آنها اعتماد کرد.
زیرا در شرایطی که مسئولان بلند پایه کشور از افتتاح پروژه ریلی رشت - آستارا تا سه الی چهار سال آینده خبر میدهند، استاندار گیلان از بهرهبرداری این پروژه تا یکی- دو ماه آینده یعنی در اواخر بهار ۱۴۰۲ خبر داده است.
اسدالله عباسی، گفته اقدامات خوبی در زمینه روابط تجاری با کشورهای منطقه و اوراسیا صورت گرفته که گیلان بیشترین سهم را در این روابط خواهد داشت.
اگر از حرفها و وعدههای مسئولان بگذریم در اهمیت خطوط ریلی ایران و به خصوص اتصال بخش شمالی به همسایگان باید گفت که گزارشها نشان میدهند میزان عبور بار از کریدور شمال به جنوب در صورت تکمیل از کشورهای شمال اروپا، روسیه و منطقه قفقاز بیش از ۷ میلیون تن خواهد بود.
رقم و اتفاقی که میتواند به ایجاد اشتغال و رونق اقتصادی کشور کمک شایانی کند.
حال با توجه به موقعیت منحصربهفرد در ابعاد ملی و بینالمللی و قرارگیری گیلان در شاهراه اقتصادی منطقه، مسئولان کشور و به ویژه مسئولان استان در سرعت بخشی به اجرا و تکمیل پروژه ریلی رشت - انزلی- آستارا همت گماشته تا گیلان از این ظرفیت تجاری و اقتصادی فراملی بهرهمند شود.
خبر خوب هم اینکه معاون وزیر راه گفته، مذاکراتی با طرف روسی شکل گرفته که به زودی نتایج مذاکرات رسانهای میشود، اما چه روسیه پای کار اجرای پروژه باشد چه نباشد دولت مؤظف است که اعتبارات مورد نیاز اجرای این خط ریلی را در سریعترین زمان ممکن تأمین کند تا با تکمیل پازل و حلقههای ریلی کشور، تجارت کریدور شمال به جنوب شکل بگیرد.
