جمهوری خودمختار «ترانسنیستریا» با مساحت ۴ هزارو ۱۶۳ کیلومتر مربع در شرق کشور فقیر اروپایی «مولداوی» واقع شده است.
این منطقه از سال ۱۹۹۲ به دلیل وجود جمعیت روستبار (اکثریت جمعیت) و مقرهای نظامی باقیمانده ارتش سرخ شوروی به یکی از کانونهای تنش ژئوپلتیک تبدیل شده است.
در سال ۱۹۹۲ و بعد از واکنش نظامی مولداوی به استقلال این منطقه، قرارداد صلحی منعقد و مقرر میشود که نیروهای ارتش روسیه برای تضمین صلح در این منطقه حضور داشته باشند.
این رویداد، حضور نظامی روسیه در یکی از مناطق کلیدی در شرق اروپا در دوره پساشوروی را قانونی کرد.
در سال ۲۰۱۴ همزمان با بحران کریمه، مجلس جمهوری ترانسنیستریا خواستار الحاق این منطقه به روسیه میشود.
با آغاز جنگ اوکراین در سال ۲۰۲۲ و افزایش تنشها بین روسیه و غرب، ترانسنیستریا بیش از پیش در کانون توجه اخبار قرار میگیرد. دولت غربگرای اوکراین بارها ترانسنیستریا را متهم به دخالت در جنگ کرده و این منطقه را تهدید به عملیات نظامی میکند، همزمان عملیاتهای متعدد ایذایی در ترانسنیستریا علیه اهداف ارتباطاتی، امنیتی و نظامی رخ میدهد، همچنین اخباری مانند رزمایشهای ناتو با محوریت لهستان در رومانی برای حمله نظامی و اشغال منطقه ترانسنیستریا منتشر میشود و بر پیچیدگی موضوع و تنشها میافزاید.
روند تنشزایی حول مسئله ترانسنیستریا با برگزاری کنفرانس امنیتی مونیخ و سفر بایدن به شرق اروپا و وقوع رویدادهایی مانند موضعگیری نخستوزیر مولداوی مبنی بر ضرورت خروج نظامیان روسیه از ترانسنیستریا و یکپارچهسازی مولداوی (که به معنای پایان خودمختاری ترانسنیستریاست)، تحرکات نظامی اوکراین در مناطق پیرامونی ترانسنیستریا، رسانهای شدن سناریوهای کیشینف برای مقابله با عملیات نظامی احتمالی روسیه، اتهامزنی دولت کیشینف علیه روسیه با ادعای تلاش کرملین برای بیثباتسازی مولداوی و در مقابل اتهامات کرملین به کیشینف مبنی بر تلاش دولت مولداوی برای برهم زدن صلح در منطقه ترانسنیستریا، افزایش قابلتوجهی یافته است.
روند فوق از سوی بازیگران درگیر در مسئله ترانسنیستریا میتواند برای هر یک از آنها فرصتساز باشد.
دولت غربگرای اوکراین همواره درصدد تصاعد تنش برای گسترش ابعاد جهانی جنگ و مشغولسازی روسیه بوده است.
در این راستا کییف همواره از قریبالوقوع بودن گشوده شدن جبهه جدید توسط روسیه (یا علیه روسیه) در مناطقی مانند قفقاز، بالتیک و حتی بالکان سخن گفته و حتی برای تحقق آن کوشیده است.
آغاز جنگ در ترانسنیستریا از نگاه کییف به معنای گشوده شدن جبهه جدید علیه روسیه است که در مقابل آن، روسیه باید سکوت یا دخالت نظامی کند که در هر دو صورت، کرملین هزینههای گستردهای متحمل و برنامه روسیه برای حرکت به سمت اودسا مختل خواهد شد.
همچنین ورود به ترانسنیستریا به معنای دستیابی کییف به حجم قابلتوجهی از سلاحها و مهمات شرقی ذخیرهشده در این جمهوری خودمختار است؛ (گفته میشود در پایگاه نظامی «کوباسنا» در دو کیلومتری خاک اوکراین، بیش از ۲۰ هزار تن مهمات و سلاح شرقی ذخیره شده است).
برای ناتو علاوه بر فرصتهای متصور برای اوکراین که در واقع این فرصتها به ناتو تعلق دارند، وجود منطقه ترانسنیستریا همواره یک تهدید ژئوپلتیک بوده است که در صورت اتصال آن به خاک روسیه، این تهدید مضاعف خواهد شد.
جنگ در ترانسنیستریا میتواند جنگی پیشدستانه برای ناتو در راستای رفع تهدید احتمالی روسیه در ورود کرملین به همسایگی با رومانی باشد! همچنین با توجه به پررنگ بودن گرایش الحاق به رومانی در جامعه مولداوی، احتمال ضمیمه شدن مولداوی به خاک رومانی در صورت وقوع جنگ نیز وجود دارد که به معنای گسترش سرزمینی ناتو خواهد بود.
در کیشینف، دولت غربگرای خانم ساندو تمام هموغم خود را صرف برقراری پیوند گسترده با غرب کرده، در حالی که در داخل کشور با بحران سقوط محبوبیت، گرانی انرژی و تورم مضاعف مواجه است.
پاسخ ساندوی غربگرا و نخستوزیرهای تعیینشده از سوی او و حزبش به این مشکلات و اعتراضهای گسترده خیابانی، متهم کردن مخالفان به تروریسم و مزدوری برای کرملین و افزایش لفاظیها در موضوع ترانسنیستریا علیه روسیه و روستبارهاست.
وقوع جنگ در منطقه ترانسنیستریا میتواند محملی برای افزایش ماندگاری دولت غربگرا بر مسند قدرت در کیشینف باشد (هر چند نباید فراموش کرد دولت غربگرای ساندو که حضور در سخنرانی جو بایدن در ورشو را یک دستاورد تاریخی میخواند، در بازی بزرگان محلی از اعراب نخواهد داشت).
وقوع جنگ در ترانسنیستریا به مثابه انگیزه قوی برای روسیه در جهت تحقق اتصال زمینی به ترانسنیستریاست که میتواند قلمرو روسیه را به مجاورت بالکان برساند. از سوی دیگر وضعیت فوق، این انگاره را که کرملین روستبارها را از تهدیدات حیاتی رهانیده است، تقویت میکند. همچنین اتصال ترانسنیستریا به روسیه تنها زمانی محقق خواهد شد که کرملین بر کرانه شمالی دریای سیاه (جنوب اوکراین) مسلط شده باشد که این امر به معنای محروم شدن اوکراین از مزیت راهبردی اتصال به دریای سیاه و محکوم شدن آن به محصور بودن در خشکی است. نام ترانسنیستریا طی سالهای اخیر با شگفتیسازی تیم فوتبال «شریف تیراسپول» گره خورده بود، اما با تحرکات غرب و واکنشهای روسیه محتمل است که این نام دوباره با خون و خاکستر همنشین شود.
