بنادر خوزستان میتوانند در تحقق بخشی از سیاستها و چشماندازهای پیشبینی شده در اقتصاد دریامحور نقش تأثیرگذاری داشته باشند. این بنادر به خاطر سابقه طولانی و موقعیت استراتژیکی خود همیشه مورد توجه کشورهای خارجی بوده و به همین دلیل هرگونه سرمایهگذاری در آنها در کوتاهترین زمان ممکن به نتیجه میرسد. حالا و با توجه به آغاز فرآیند احداث بندر بزرگ خلیج فارس در مجاورت بندر امام خمینی (ره)، قطعاً شاهد تغییر نقشه ترانزیتی خاورمیانه به نفع ایران خواهیم بود.
احداث بندر بزرگ خلیج فارس در کنار بندر امام خمینی (ره)، میتواند موجب رونق روزافزون این منطقه شود، به نحوی که بسیاری از رفت و آمد کشتیها و جابهجایی کالا به سمت ایران چرخیده و تغییر نقشه ترانزیتی خاورمیانه به نفع این سرزمین باشد.
در همین رابطه مدیرکل بنادر خوزستان با بیان اینکه در حال حاضر، مراحل نهایی جانمایی احداث بندر بزرگ خلیج فارس به اتمام رسیده و فرآیند کسب مجوزهای لازم برای آن آغاز شده است، میگوید: «این بندر دارای بیش از ۴ هزار هکتار اراضی پسکرانهای خواهد بود که امکان ایجاد زیرساختها و روساختهای بندری، مراکز لجستیکی و حمل و نقل، استقرار مراکز تولید و ارزش افزوده را با استفاده از سرمایهگذاری بخش دولتی و خصوصی فراهم میکند.»
بهروز آقایی با اشاره به مطالعات اولیه برای احداث این ابر بندر در مجاورت بندر امام خمینی (ره) ادامه میدهد: «بندر بزرگ خلیج فارس از اسکلههایی با آبخور بین ۳۰ تا ۴۰ متر برخوردار خواهد بود که دربرگیرنده مزیت رقابتی نسبت به دیگر بنادر منطقه است.»
این مسئول، کسب سهم حداکثری از بازارهای کانتینری منطقه را به عنوان یکی از اهداف مهم احداث این بندر عنوان کرده و میافزاید: «با بهرهبرداری کامل از این پروژه، نقشه جذب کالاهای ترانزیت در منطقه خاورمیانه به نفع ایران تغییر چشمگیری خواهد داشت.»
فرصتی برای تجارت دریایی
بندر بزرگ خلیج فارس در واقع همان فرصتی است که باید از آن بهعنوان راهکاری در جهت دستیابی جایگاه تجارت دریایی ایران و توسعه این جایگاه در نقش آفرینی در راه گذرهای جدید تجارت دریایی از شرق به غرب نام برد. طی سالهای اخیر کشورهای همسایه که به خلیج فارس راه دارند هم به فکر راهاندازی بنادری جهت شکوفایی اقتصاد خود افتادهاند. موضوعی که مدیرکل بنادر و دریانوردی خوزستان نیز به آن گریزی زده و با اشاره به برنامههای توسعه بندری در کشور عراق میگوید: «بندر تجاری امالقصر بصره در سال ۲۰۲۲ به بهرهبرداری رسیده و قرار است بندر فاو این کشور نیز تا پنج سال آینده به بهرهبرداری برسد.»
وی ادامه میدهد: «بر همین اساس باید توجه داشت که ضرورت احداث بندر جدید استان خوزستان با عنوان بندر بزرگ خلیج فارس در کانال طبیعی و منحصر به فرد خور موسی، توازن رقابت ایران با دیگر کشورهای دارای برنامه توسعه بندری را فراهم میکند.» به گفته آقایی، در حال حاضر مهمترین عرصه رقابت تجارت دریایی ایران در شمال خلیج فارس، ایجاد توازن با بنادر فاو و امالقصر در خور زبیر و خور عبدالله عراق است. وی به بخش دیگری از این عرصه رقابتی اشاره کرده و میگوید: «با توجه به برنامهریزیهای انجام شده، ترکیه این بار به واسطه پروژه ریلی، عراق را به عنوان کشوری با ماهیت عملکرد ترانزیتی در نظر گرفته است.»
همسایهها آرام نیستند
ترکیه برای تحقق چنین چشم اندازی در حال تدارک برای اجرای خط ریل جدیدی است که خلیج فارس را از طریق بندر بزرگ فاو و خاک عراق به این کشور و اروپا میرساند که اجرای چنین پروژهای میتواند منافع ایران در بازار ترانزیت کالا را تحت تأثیر قرار دهد.
در همین رابطه مدیرکل بنادر و دریانوردی خوزستان با بیان اینکه همواره احداث بندر بزرگ خلیج فارس در خوزستان میتواند زمینه جذب کالاهای ترانزیتی و تغییر رویههای صادرات و واردات کالاها در رقابت با کشورهای ترکیه و عراق را فراهم کند، میگوید: «یکی از مهمترین عوامل رشد و توسعه بنادر، عاملی به نام «ضریب دسترسی دریایی» بهواسطه موقعیت جغرافیایی و جمعیتی آنها خواهد بود. بر همین اساس، بندر بزرگ خلیج فارس با داشتن پسکرانه جمعیتی، صنعتی و دسترسی به کریدورهای زمینی با فراهم کردن بستر جذب کالا، نه تنها نقش استان خوزستان را در رشد اقتصادی کشور مشهودتر میکند، بلکه منشأ تحولات اساسی در مسیر راه گذر شرق به غرب خواهد بود.»
بنادر خوزستان میتوانند در تحقق بخشی از سیاستها و چشماندازهای پیشبینی شده در اقتصاد دریامحور نقش تأثیرگذاری داشته باشند.
در میان بنادر این استان، مجتمع بندری امام خمینی (ره) دارای ظرفیتهای بسیار خوب ترانزیتی و ترانشیپی کالاهای نفتی و غیرنفتی به کشورهای عراق، ترکیه و حوزه قفقاز است و این ظرفیتها به کاهش هزینههای تجاری صاحبان کالاها منجر میشود. از این رو تجار و بازرگانانی که با این کشورها مراوده تجاری دارند میتوانند از ظرفیت بندر امام در زمینه ترانزیت و ترانشیپ کالا استفاده کنند.
مدیرکل بنادر و دریانوردی خوزستان میگوید: «با توجه به سرمایهگذاریهای دولتی و خصوصی انجامشده، بنادر استان در مرحله ارتقای زیرساختهای بندری و انجام طرحهای توسعهای قرار دارند و امیدواریم ظرفیتهای موجود در بنادر استان روز به روز ارتقا یابند.»
آقایی تصریح میکند: «بندر امام خمینی (ره) به عنوان یکی از مهمترین بنادر استان خوزستان از شبکه گسترده ریلی و ایستگاههای تخلیه و بارگیری انواع کالا برخوردار است. همچنین این بندر به جادههای ترانزیتی دسترسی مطلوبی دارد که بیانگر ظرفیت مطلوبش در بحث حمل و نقل است.» وی با اشاره به پروژههای اولویتدار مهم اداره کل بنادر و دریانوردی در استان خوزستان تأکید میکند: «توسعه پایانه کانتینری، بهرهبرداری از پایانه مکانیزه مواد معدنی و پایانه شماره یک غلات، تکمیل و بهرهبرداری از انبارهای چندمنظوره کالا در اراضی پشتیبانی، ایجاد مجتمع خدمات فنی و احداث نیروگاه و پروژه آب شیرین کن از جمله این پروژهها هستند که به دنبال اجرایی کردن و اتمام آنها هستیم.»
همجواری غولهای اقتصاد
نماینده مردم ماهشهر، امیدیه و هندیجان در مجلس نیز با بیان اینکه مجموعههای بندری خوزستان در توسعه تجارت خارجی کشور نقش تأثیرگذاری دارند، میگوید: «به واسطه زیرساختهای مطلوب موجود، بنادر خوزستان ظرفیت اقتصادی مطلوبی در افزایش حجم ترانزیت کالا را دارند.» حبیب آقاجاری ادامه میدهد: «همجواری مجتمع بندری امام خمینی (ره) با منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی، مزیت بسیار قابل توجه برای تحقق اقتصاد دریامحور و همچنین پیشبرد چشم اندازهای کشور در حوزه اقتصاد انرژی است.» به گفته این مسئول، با توجه به توانمندیهای موجود امکان افزایش سهم ایران در حمل کالاهای ترانزیتی را بیش از پیش فراهم میکند.
