صبح امروز (یکشنبه) قرارداد استخراج گاز بین وزارت انرژی لبنان و کنسرسیوم متشکل از شرکتهای قطر انرژی و توتال فرانسه و اینی ایتالیا در بیروت امضا شد که بر اساس آن، حفاری و استخراج گاز از مناطق شماره ۴ و ۹ لبنان به این کنسرسیوم واگذار شد و طبق مفاد این قرارداد لبنان لبنان ۳۵ درصد، توتال و اینی ۳۵ درصد و قطر انرژی ۳۰ درصد سهام این کنسرسیوم را در اختیار خواهند داشت.
این قرارداد در حالی امضا میشود که شرکت نوفاتک روسیه در تابستان امسال از حضور در این قرارداد انصراف داده و شرکت قطر انرژی در روزهای گذشته از آمادگی خود جهت شرکت در این کنسرسیوم خبر داده بود.
اما جزئیات این قرارداد چیست و آیا میتواند به کابوس اقتصادی لبنان پایان دهد؟
بر اساس اطلاعات منتشر شده سه میدان گازی درمنطقه شماره ۹ که در جنوب لبنان واقع شده اند ظرفیت تقریبی ۴.۴ تریلیون متر مکعب گاز را دارا میباشند که چند برابر از ظرفیت میدان گازی کاریش در شمال فلسطین اشغالی بیشتر است
شرکت توتال فرانسه به دولت لبنان برنامهای ارائه کرده است که تا پایان سال میلادی عملیات حفاری به طور کامل انجام خواهد شد، بر اساس توافق صورت گرفته سود حاصل از فروش پس از اتمام عملیات حفاری و استخراج و تعیین دقیق حجم گاز موجود تعیین خواهد میشود و سهم لبنان از فروش گاز بین ۵۴.۹ درصد تا ۶۲.۷ درصد تخمین زده میشود.
با احتساب آمار و ارقام موجود میتوان دریافت که درآمد لبنان از فروش گاز فقط از سه میدان گازی میلیاردها دلار است که برای عروس خاورمیانه امری رویایی به نظر میرسد.
اقتصاد لبنان در سالهای اخیر دستخوش فراز و نشیبهای زیادی شد که اثر کمر شکنی را بر قشر متوسط جامعه این کشور وارد کرد و به دلیل سیاستهای غلط دولتهای مختلف این کشور در عدم سرمایه گذاری در موضوع تولید، این کشور به شدت به واردات و کمکهای خارجی وابسته شد.
فشار حداکثری محور غربی - عربی به لبنان در سالهای اخیر
با شکست طرحهای متعدد کشورهای عربی منطقه و آمریکا برای زمین زدن مقاومت اسلامی از راههای سیاسی و نظامی، فشار اقتصادی حداکثری بر لبنان با هدف جدا کردن پایگاه اجتماعی از مقاومت و ایجاد جنگ داخلی در دستور کار این کشورها قرار گرفت که از جمله آن به خروج سرمایه کشورهای عربی از لبنان و فشار سیاسی آمریکا به دولتمردان لبنانی در ممانعت از جذب سرمایه از کشورهای مختلف میتوان اشاره کرد.
همچنین محور غربی – عربی از طریق احزاب مورد حمایت خود مانند حزب القوات با دامن زدن به اختلافات سیاسی و اجتماعی داخلی اوضاع لبنان را بیش از پیش با بحران مواجه کردند.
ریاض سلامه رئیس بانک مرکزی لبنان را میتوان یکی دیگر از موارد فشار کشورهای غربی به لبنان عنوان کرد، سلامه که با حمایت مطلق آمریکا از سال ۱۹۹۳ تا کنون رئیس بانک مرکزی این کشور است در سالهای اخیر با صلاحیتهای بسیار گسترده و حمایت مطلق سفارت آمریکا در لبنان سیاستهای مالی کاملا غلط و سراسر اشتباهی را اجرا کرد و عملا لبنان را به یکی از ورشکستهترین کشورهای جهان تبدیل کرد.
یکی از مثالهای این سیاستهای غلط مالی خروج سرمایه بانکها به خارج از لبنان و بالا رفتن سرسام آور قیمت ارز در این کشور را میتوان عنوان کرد به طوری که بانکهای این کشور رسما اعلام کرده اند که سپرده مردم در دسترس نبوده و مردم نمیتوانند از حسابهای خود به صورت ارز برداشت کنند.
همچنین از اکتبر ۲۰۱۹ و وقوع نا آرامیهای داخلی در لبنان قیمت دلار که مدتی طولانی نوسان کمی را شاهد بود به طور ناگهانی سیر صعودی به خود گرفت و از ۱۵۰۰ لیر در سال ۲۰۱۹ به ۳۸ هزار لیر در سال ۲۰۲۲ افزایش داشت و در یک ماه گذشته برای اولین بار در تاریخ لبنان قیمت دلار به ۶۲ هزار لیر رسید.
هر چند ریاض سلامه به دلیل پولشویی و اختلاس توسط برخی کشورهای اروپایی زیر نظر بوده و هیئتهای قضایی از فرانسه برای حسابرسی از داراییهای سلامه به لبنان سفرهای متعدد داشته اند، اما نکته جالب توجه این است که هر کدام از روسای جمهور در لبنان قصد تغییر سلامه را داشتند با حمایت کامل سفارت آمریکا از سلامه مواجهه شده و در برخی موارد نیز سفرای آمریکا سران لبنان را تهدید میکردند که تغییر ریاض سلامه عواقب ناخوشایندی را برای آنها در پی خواهد داشت.
موضوعات اشاره شده تنها بخشی از بحرانی است که در سالهای اخیر لبنان با آن دست و پنجه نرم کرده است، حال با جدی شدن موضوع استخراج نفت و گاز امیدها در این کشور برای خروج از بحران طاقت فرسای اقتصادی زنده شده است. درآمد سرشار از میادین گازی لبنان را از نظر اقتصادی کاملا مستقل کرده و از بحران اقتصادی نجات دهد، اما بزرگترین مانع این مسئله دخالتهای خارجی و اختلافات داخلی و فساد در این کشور است و برای مشاهده نتیجه امضای توافق امروز باید منتظر اتفاقات آینده در لبنان بود.
