نام «رازیت» برای بسیاری از رزمندگان دوران دفاع مقدس یادآور تجربه تلخی از دقت آتشبارهای عراقی روی سر رزمندگان اسلام است. رازیت راداری فرانسوی و کار آن کشف نقاط تجمع یا عبور نفرات و ادوات سبک بود. به کمک این رادار، عراقیها موفق به شناسایی بهتر نیروهای ایرانی و اجرای آتش توسط ادوات توپخانهای در هر شرایط آب و هوایی میشدند. پس از پایان جنگ، صنایع دفاعی کشور ساخت رادارهایی با مأموریت مشابه را در دستور کار قرار داد و نمونههای مختلفی از آنها ساخته شده است که امروزه در اختیار نیروهای زمینی کشورمان قرار دارد. امروزه این رادارها برای نظارت بر خطوط مقدم جبهه نبرد، مراقبت خودکار از مرزها و اطراف محیطهای حساس و صنایع و تأسیسات مهم، نظارت بر گسترش و عملکرد نیروهای نظامی در یک منطقه و نظارت بر خطوط ساحلی و حفاظت محیطی مورد استفاده قرار میگیرند. در ادامه سلسلهگزارشهای معرفی رادارهای ساخت ایران در این قسمت، رادارهای برد کوتاه کشف نفرات و اهداف زمینی معرفی میشود.
بصیر ۱۱۰
این رادار که اولین رادار ساخت داخل با مأموریت مورد اشاره بود و شکل آنتن آن هم مشابه رازیت فرانسوی است، برای استفاده در مأموریتهای مراقبت زمینی و پایش مرزها ساخته شده است. با کمک دادههای تولیدی این رادار کار مدیریت منطقه تحت پوشش و دیدهبانی سامانهای ممکن شده است و حتی نوع اهداف نیز تشخیص داده میشود. این رادار دارای انواع مختلفی از جمله نمونههای B، D، P و PS است. نسلهای جدید رادار بصیر ۱۱۰ به سامانه مکانیابی جهانی نیز مجهز بوده و توانایی تشخیص سرعت اهداف را دارند. شبکهسازی و کنترل از راه دور، فرستنده و گیرنده از نوع نیمه هادی، برخورداری از کنسول و سامانه پردازش رایانهای و کارکرد در باند X از دیگر قابلیتهای رادار بصیر است.
باند X شامل طول موج ۵/۲ تا چهار سانتیمتر و فرکانس هشت تا ۱۲ گیگاهرتز بوده و به دلیل مشخصات الکترومغناطیسی خود شامل طول موج کوتاه توانایی تشخیص اهداف کوچک را دارد و معمولاً خود این رادارها نیز سبک و کوچک هستند. بصیر نیز به همین دلیل قابلیت حمل شدن توسط نفرات و خودرو را دارد و دهها دستگاه از آن توسط نیروی انتظامی در امر پایش مرزها و نیز توسط نیروهای ویژه سپاه به کار میرود.
نمونههایی از بصیر روی خودروهای تاکتیکی سبک و متوسط نیز نصب شده است، بنابراین از قابلیت تحرک بسیار بالایی برخوردار هستند. برد آشکارسازی بصیر برای نفر پیاده ششکیلومتر، برای خودروی سبک ۱۲، خودروی سنگین ۲۰ و برای بالگردها ۲۵ کیلومتر است.
طارق
این رادار با هدف ایجاد یک رادار زمینی برد کوتاه قابل حمل توسط نفر طراحی و ساخته شد. برد آشکارسازی این رادار برای انسان ۵/۴ کیلومتر، برای خودرو هشت کیلومتر و برای بالگردها شش تا هشت کیلومتر است.
آنتن آن به جای شکل منحنی در بصیر از نوع میکرواستریپ آرایهای تخت است و بیشترین مقدار توان برای فرستنده تنها به ۱۰ وات میرسد. این رادار در باند X کار میکند و بازه سرعت شیء قابل ردگیری توسط آن بین سه تا ۲۰۰کیلومتر بر ساعت معادل ۸۳ سانتیمتر بر ثانیه (در حدود سرعت راه رفتن انسان) تا ۶/۵۵ متر بر ثانیه یعنی سرعت بالگردها و پهپادهاست.
طارق هم امکان اتصال به شبکه راداری کشور را دارد و هم میتواند از راه دور کنترل شود. همچنین میتوان از طارق در سامانههای کنترل آتش استفاده کرد، یعنی دادههای تولیدی آن را به صورت بیدرنگ در اختیار آتشبارهای توپخانه یا خمپارهاندازها قرار داد تا علیه هدف شناسایی شده اجرای آتش صورت بگیرد. وزن کل مجموعه این رادار شامل آنتن، سهپایه و سامانه پردازشگر کمتر از ۳۰کیلوگرم است که حمل آن را توسط یک تا دو نفر ممکن میسازد.
GSR- ۱۱۰
این رادار ۲۵کیلوگرمی نیز از جمله رادارهای کوتاهبرد با مأموریت اصلی مراقبت زمینی است. برد آشکارسازی آن برای خودروهای سبک و کوچک تا پنج و برای خودروهای سنگین تا ۴/۶ کیلومتر است. آنتن این رادار توانایی گردش ۳۶۰ درجه در صفحه افقی را دارد و سرعت هدف قابل تشخیص برای آن بین سه تا ۱۰۰کیلومتر بر ساعت است. جرم کلی رادار با تجهیزات جانبی ۳۰کیلوگرم است. از دیگر ویژگیهای آن توانایی بالا در مقابله با جنگ الکترونیک، احتمال ردگیری شدن کم، فیلتر پردازش پالس داپلر، قابلیت تحرک بالا، آمادهسازی سریع، فرستنده حالت جامد، آنتن آرایهای میکرواستریپ، تشخیص و ردگیری اهداف به صورت دستی و خودکار، قابلیت شکلدهی دیجیتالی به موج و فشردگی پالسها، قابلیت کنترل از راه دور کامل، قابلیت نظارت بخشهای مختلف فضای تحت پوشش با محور و پهنای قابل انتخاب و توان مصرفی کمتر از ۳۰ وات است.
GSR- ۱۱۰ S
این رادار ساختاری مشابه نمونه قبلی دارد، اما با توان مصرفی کمتر از ۱۲۵ وات، به برد شش کیلومتر برای نفرات، ۹کیلومتر برای خودروهای سبک و ۱۷کیلومتر برای خودروهای سنگین و نیز نزدیک ۱۰کیلومتر برای بالگردها میرسد. این رادار قابلیت ردگیری خودکار اهداف شناسایی شده و اعلام هشدار صوتی به کاربر را در مورد آنها دارد. طراحی این رادار با هدف کاهش احتمال کشف آن توسط دشمن (LPI) صورت گرفته و طراحی بخشی (ماژولار) و قابلیت کنترل کامل عملکرد از راه دور برای آن ایجاد شده است. همچنین توانایی مقابله با جنگ الکترونیک دشمن یا ECCM هم در این نمونه از رادارهای مراقبت زمینی ایرانی گنجانده شده است.
این رادار اهدافی با سرعت سه تا ۱۵۰کیلومتر بر ساعت را با خطای مکانی نهایتاً ۱۰ متری کشف میکند و میتواند در دمای منفی ۳۰ تا مثبت ۵۵ درجه سلسیوس کار کند. متوسط زمان بین دو خرابی برای این رادار بیش از هزارساعت است که با فرض کار پیوسته به معنی بیش از ۴۱ روز است. متوسط زمان برای تعمیر آن هم کمتر از ۳۰ دقیقه بوده و جرم کل رادار و تجهیزات جانبی آن ۴۴کیلوگرم اعلام شده است. رادارهای مورد اشاره در این گزارش با توانایی کشف انواع اهداف زمینی و نیز اهداف هوایی کمسرعت پروازکننده در ارتفاع پایین با بهرهگیری از قطعات حالت جامد به بهرهوری بسیار بالایی رسیده و با وزن کم قابلیت جابهجایی توسط نهایتاً دو نفر به وسیلهای ارزشمند برای رصد و تحلیل تحرکات میدان نبرد زمینی تبدیل شدهاند که خصوصیات آنها با بهترین نمونههای خارجی مشابه قابل رقابت است. این رادارها توانایی کار کردن در تمام شرایط آب و هوایی و وجود غبار و مه و دود را که عملکرد سامانههای اپتیکی را دچار افت یا حتی مشکل میکند، دارند.
