کاهش کیفیت فولاد تحویلی به خودروسازان موضوعی است که خودروسازان ماههاست از آن سخن میگویند و از افت کیفیت ورق تولیدکنندگان داخلی انتقاد دارند، اما فولادیها همچنان نسبت به این نقدها بیتفاوت بودند تا اینکه یک مقام مسئول در سازمان استاندارد اخیراً از استفاده فولادهای قدیمی در بدنه خودروها پرده برداشته و میگوید: «در گذشته ضخامت بدنه در پیکان ۸۸/۰ میلی متر بود، اما اکنون در خودروهای جدیدتر مثل پژو، سمند و محصولات سایپا مانند پراید و تیبا به ۷/۰ کاهش پیدا کرده است.»
صنعت خودرو را میتوان از جمله مصرفکنندگان اصلی فولاد به شمار آورد. فولادیها با تأکید بر اینکه تحویل ورق به خودروسازان بنا به درخواست خودشان است میگویند: خودروسازان ما متناسب با دنیا جلو نرفتند و هنوز در حال استفاده از ورقهایی هستیم که سالیان قبل کیاموتورز، بنز، شورولت یا سایر برندها استفاده میکردند. حتی اگر ما نورود گرم ۲ را نیز داشتیم باز خودروسازان به سمت استفاده از این نوع ورقها نمیرفتند که بخواهند مورد استفاده قرار دهند. زمانی که رنو و پژو بعد از تحریمها به ایران آمدند این ورقهایی را که در ایران استفاده میشد به هیچ وجه برای صادرات تأیید نمیکردند. گفته شد اگر قرار است صادرات این خودروها را داشته باشیم ورقها حتماً باید گالوانیزه باشند، اما در مقابل خودروسازان از افت کیفیت ورقهای تحویلی خبر میدهند و از دستگاههای نظارتی میخواهند موضوع افت کیفیت را پیگیری کنند. در میان این کشمکشها سازمان استاندارد که تلاش میکرد در خارج از گود فقط نظارهگر باشد اخیراً نسبت به افت کیفیت خودرو و افت قطعات و بدنه آن واکنش نشان داده است.
مسئول استاندارد و کیفیت انجمن تولیدکنندگان فولاد در حاشیه بازدید از هفدهمین نمایشگاه قطعات و لوازم مجموعههای خودرویی در گفتوگوی اختصاصی با صدا و سیما با اشاره به اینکه در بدنه خودروها همچنان از فولادهای قدیمی استفاده میشود، میگوید: «اگر بخواهیم فولاد به روز دنیا را برای خودروسازان تولید کنیم، ضعف داریم، ضمن اینکه از میزان تولید فولادساز خواهد کاست، بهطوری که از تولید ۷ میلیون تنی فولاد مبارکه، درصد قابل ملاحظهای از تولید کم میشود، البته ورقی که اکنون استفاده میشود غیر استاندارد نیست.»
باقری میافزاید: «به دنبال افزایش استحکام بدنه خودرو هستیم که راه آن تنها از طریق افزایش ضخامت بدنه خودرو میسر نمیشود بلکه نوع و جنس فولاد مصرفی نیز مؤثر است. بر اساس یکی از طرحهای تعریف شده ۱۰ ساله در سایپا، یکی از اهداف این بود که تا سال ۱۴۰۰، به تدریج نوع فولاد مصرفی تغییر پیدا کند و به جای فولاد فوق کششی از فولاد پراستحکام کم آلیاژ که اکنون در خودروهای به روز جهان استفاده میشود، استفاده کنند.»
وی تأکید میکند: «در سال ۱۹۹۴ میلادی کنسرسیومی (مجموعه) از ۳۵ کشور جهان با هدف استفاده از ورقهای فولادی در بدنه خودرو تشکیل شد که این کار کاهش وزن بدنه خودرو و به دنبال آن کاهش مصرف سوخت و کاهش آلایندهها را به دنبال داشت. آنچه در مورد فولاد مورد استفاده در صنعت خودرو مطرح میشود، بحث مربوط به ضخامت بدنه خودروست؛ در گذشته ضخامت بدنه در پیکان ۸۸/۰ میلیمتر بود، اما اکنون در خودروهای جدیدتر مثل پژو، سمند و محصولات سایپا مانند پراید و تیبا به ۷/۰ کاهش پیدا کرده است.»
سهم ۴۰ درصدی قطعات بیکیفیت در بازار قطعه
از افت کیفیت ورق استفاده شده در بدنه خودرو که بگذریم قطعات استفاده شده در تولید خودرو نیز از کیفیت لازم برخوردار نیستند. گفته میشود ۷۰ درصد کیفیت خودرو مربوط به کیفیت قطعه میشود و ۳۰ درصد مربوط به مونتاژ و خودروسازی. وزیر صمت معتقد است: «اینکه کیفیت قطعه پایین باشد به روابط بین خودروسازان و قطعه سازان برمیگردد، چراکه این روابط به خوبی تنظیم نشده است و پول قطعهساز در زمان مناسب داده نمیشود و با تأخیر داده میشود و گاهی مبالغ و قیمتها به درستی تعیین نمیشود و قطعهساز کیفیت را پایین میآورد. خودروساز که در موضوع نقدینگی دچار مشکل است و در واردات هم مشکل دارد، قطعه را میپذیرد و در خودرو استفاده میکند.»
سیدرضا فاطمی امین میگوید: «این وضعیتی است که خودروسازی در آن قرار گرفته که باعث شده است هم نارضایتی بین مردم ایجاد شود و هم ما به عنوان وزارت صمت که متولی این بخش هستیم دچار چالشهایی باشیم و باید قطعاً در این زمینه کارهایی انجام دهیم. اینکه کیفیت خودروها پایین است مورد تأیید ما هم است.»
وزیر صمت با برشمردن راهکارهایی که خودروسازان و قطعه سازان به عنوان عوامل زنجیره باید آن را انجام دهند، میافزاید: «اولین مورد اصلاح قراردادهای بین شرکتهاست که این موضوع جای کار و اصلاح دارد و تأثیر قابل توجهی میتواند بر کیفیت داشته باشد. دومین مورد بحث پرداختها و تحویل قطعات است، بعضی قطعات به طور مشخص کیفیت نازلی دارد، باید خودروسازان و قطعه سازان آن را به طور مشخص اصلاح کنند. نکته بسیار مهم یکپارچهسازی سامانههای مدیریت کیفیت در زنجیره خودروست که از الزامات خودروسازان و قطعهسازان باید باشد. موضوع دیگر خدمات پس از فروش است، بعضاً مشاهده میشود در خدمات پس از فروش کارهایی انجام میشود که هزینههای کیفیت را ممکن است افزایش دهد.»
در مسیر تفکیک تولیدکنندگان قطعات باکیفیت از بیکیفیت هستیم
وزیر صمت در حاشیه بازدید از نمایشگاه قطعات و لوازم مجموعههای خودرویی در خصوص اقدامات این وزارتخانه در مقابل قطعات تقلبی و بیکیفیت خودرو میگوید: «تا اوایل امسال ۳۰ درصد از قطعات خودرو تقلبی و قاچاق بود. این مسئله بسیار خطرناک بود که کار بسیار مهمی آغاز شد و تا به امروز بیش از ۳۰۰ میلیون قطعه خودرو شناسه رهگیری دریافت کردند که با یک کد دستوری میتوان فهمید که قطعه اصالت دارد یا نه. این اولین گام و مهمترین زیرساخت برای اینکه بتوانیم بازار قطعات اصالت را کنترل کنیم بود تا در نهایت وقتی قطعات تولید شدند بتوانیم تولیدکنندگانی را که قطعات با کیفیت تولید میکنند از آن دسته تولیدکنندگانی که قطعات بیکیفیت تولید میکنند.
تفکیک کنیم.»
فاطمی امین با اشاره به بحث کیفیت خودروهای تولید داخل میافزاید: «تغییر و تحول در کیفیت به تدریج آشکار میشود. خوشبختانه صنعت خودروی ایران به لحاظ تولید در یک سال گذشته به پایداری رسیده که این موضوع بسیار اهمیت دارد و ما باید تلاش کنیم تا بتوانیم برنامهای را که برای تولید تنظیم کردهایم به پایداری برسانیم و آن را ادامه دهیم. کیفیت محصولات نیز به رضایت مشتری برمیگردد که در این خصوص پروژههای زیادی آغاز شده است. ما از قطعهسازان انتظار بیشتری داریم، چراکه حداقل تا ۷۰ درصد کیفیت خودرو به قطعه برمیگردد.»
وی با اشاره به ناتمام بودن پروژهها ابراز امیدواری میکند تا پایان امسال خبرهای خوبی در خصوص افزایش کیفیت خودروها بشنویم و تأکید میکند: «شاخصی وجود دارد که در ۱۰۰ روز اول که خودرو تحویل داده میشود نشان میدهد چند خودرو برای خدمات پس از فروش برمیگردند که این آمار به طور قابل توجهی کاهش پیدا کرده است.»
وی از جمع بندی نهایی در مورد ۵۵ کالا برای صدور کد رهگیری تاکنون خبر داده و میافزاید: «این کالاها را به مردم اطلاع رسانی میکنیم که حتماً هنگام خرید به اصالت و کدرهگیری آن توجه کنند.»
