گوینده پادکست: مجتبی سرمدی
در آغاز فصل سرما و در حالی که رنگ قرمز کرونایی به نقشه کشور بازگشته و با طغیان بیماری آنفلوآنزا مواجهیم، مسئله کمبود آنتیبیوتیکها در کشور همچنان ادامه دارد و رفع نشدهاست. پشتپرده ماجرا، بخشی به تلاش شرکتهای داروسازی برای گران کردن آنتیبیوتیکها و بخشی دیگر هم به احتکار این دارو از سوی کشور شرکتهای تأمین و توزیع دارو بازمیگردد! ماجرایی که موجبشده تا مردم در مراجعه به داروخانه و درمانگاه برای پیچیدن نسخههایشان با مشکل مواجه باشند و در شرایطی که با طوفان آنفلوآنزا و طغیان مجدد کرونا در فصل سرما روبهرو هستیم، این آنتیبیوتیک به اندازه کافی پیدا نمیشود. از سوی دیگر الگوی نادرست تجویز آنتیبیوتیکها هم به این کمبودها دامن میزند.
نزدیک به یک ماه است که مسئله کمبود آنتیبیوتیکها به رسانهها هم کشیده شدهاست. گرانی مواد اولیه ساخت آنتیبیوتیکها و تجویز نادرست اصلیترین علل این کمبود است، اما ظاهراً ماجرا به این سادگیها هم نیست و احتکار این دارو در شرایط کمبود، به بحران کمبود آنتیبیوتیکها دامن زدهاست.
کمبود آنتیبیوتیکها در شرایط طغیان آنفلوآنزا و کرونا
تجویز بیرویه دارو و مخصوص آنتیبیوتیکها یکی از چالشهای مهم در سطح جهانی است که موجب شکلگیری مقاومت میکروبی نسبت به آنتیبیوتیکها شدهاست. با وجود این آنتیبیوتیکها یکی از مؤثرترین داروها برای کنترل و رفع بیماریهای عفونی هستند. از این منظر آنتیبیوتیک به شمشیر دولبهای میماند که از یکسو میتواند به کنترل بیماریهای عفونی کمک کند و از سوی دیگر تجویز غیرمنطقی این دارو موجب شکلگیری بحران جهانی در حوزه مقاومت میکروبها نسبت به آنتیبیوتیکها شدهاست. بهگونهای که هر بار برای کنترل میکروبها باید از آنتیبیوتیکهای قویتری استفاده کرد. در کنار الگوی نادرست تجویز باقیمانده دارو در محصولات دامی همچون شیر، گوشت و همچنین گوشت پرندگان از دیگر موضوعاتی است که موجب میشود آنتیبیوتیک به صورت غیرمستقیم به بدن ما وارد شده و مقاومت میکروبی را شکل دهد. با تمام اینها آنتیبیوتیکها از مهمترین دستاوردهای بشر در حوزه بهداشت و سلامت هستند و حالا چند وقتی میشود که با کمبود آنتیبیوتیک در داروخانهها مواجهیم. این مسئله از آنجایی اهمیت مییابد که در آستانه فصل سرما با طغیان بیماریهای تنفسی همچون آنفلوآنزا مواجهیم و سوی دیگر کرونا هم دوباره در حال آغاز فعالیت است و چند شهر کشور پس از چند ماه آرامش دوباره به رنگ قرمز در آمدهاند.
وعده مسئولان برای تأمین آنتیبیوتیکها
۱۹ مهرماه بود که بهرام دارایی، رئیس سازمان غذا و دارو درباره چرایی کمبود آنتیبیوتیکها اینگونه توضیح داد: «بحث کمبودی که در آنتیبیوتیکها اتفاق افتاد، به مشکلاتی در مواد اولیه، قیمتگذاری و همچنین قیمت مواد جانبی مهم در شربتهای آنتیبیوتیک مانند قیمت شکر و قیمت شیشه جهت بستهبندی بودهاست که در حال حاضر این مشکلات را رفع کردیم و تولید کافی آنتیبیوتیکها انجام شده و انشاءالله به زودی این داروها وارد بازار میشوند.»
این مشکل همچنان ادامه پیدا کرد تا بهرام عیناللهی، وزیر بهداشت هفته گذشته پس از حضور در کمیسیون بهداشت و درمان مجلس در جمع خبرنگاران درباره کمبود شربت آنتیبیوتیک کودکان گفت: «در فصل تابستان به دلیل مصرف بالا با کمبود سرم و در فصول پاییز و زمستان نیز با مصرف بالای آنتیبیوتیک مواجه هستیم که برای رفع این کمبودها پیشبینیهای لازم انجام شده و مشکل مواد اولیه برطرفشده و حدود یک هفته آینده به مقدار فراوان به داروخانهها تحویل خواهد شد.» پس از آن حسین شمالی، مدیر کل دارو و مواد تحت کنترل سازمان غذا و دارو با تأکید بر اینکه گران شدن مواد اولیه و مصرف بیرویه و تجویز زیاد این داروها با توجه به شیوع کرونا در کشور منجر به کمبود آن شده، گفت: «برنامهریزیهای لازم برای تأمین آنتیبیوتیکها از طریق تولید داخل و واردات انجام شده و تا ۱۵ روز آینده مشکل کمبود این داروها رفع میشود.» آنطور که علی فاطمی، نایب رئیس انجمن داروسازان ایران گفته بود با اجرای طرح دارو قیمت خرید مواد اولیه تولید داروها افزایش یافتهاست و سهم مواد اولیه آنتیبیوتیکها ۷۰ درصد و بیش از سایر داروهای دیگر افزایش یافتهاست و همین مسئله هم دلیل اصلی کمبود آنتیبیوتیک است.
با وجود این، مدیر کل دارو و مواد تحت کنترل سازمان غذا و دارو گفته است با توجه به گرانشدن مواد اولیه آنتیبیوتیکها، سعی داریم با پوشش بیمهای، هزینه پرداختی از جیب مردم افزایش نیابد.
احتکار مواد اولیه دارو و داروها
سجاد اسماعیلی، مشاور رئیس سازمان غذا و دارو روایت دیگری را از پشت پرده کمبود آنتی بیوتیکها نقل میکند. اسماعیلی به فارس میگوید: «گزارشهایی درباره احتکار مواد اولیه دارو و داروها در شرکتهای تأمینکننده و توزیعکننده رسیده که تیمهای بازرسی با همکاری نهادهای مختلف تشکیل شدهاست و برخوردهای لازم با احتکارکنندگان صورت گرفتهاست.»
وی تأکید میکند: «از سوی دیگر نظارت تیمهای بازرسی ادامه خواهد داشت و قطعاً در صورت مشاهده تخلف برخورد قاطع صورت خواهد گرفت، به دلیل اینکه در این مسئله موضوع سلامت مردم مطرح است و ما با سلامت مردم شوخی نداریم.»
مشاور رئیس سازمان غذا و دارو معتقد است: «آنتیبیوتیک باید به صورت عادلانه در دسترس همه مردم باشد و وزیر بهداشت نیز بر این موضوع تأکید دارد و شرکتهای پخش نباید آنتیبیوتیک را در اختیار چند داروخانه قرار دهند.»
وی با بیان اینکه طی هفته گذشته دو شرکت فعال در صنعت دارو تعطیل و دو مجوز فعالیت دو شرکت نیز تعلیق شدهاست، میافزاید: «طی سال گذشته نیز با ۱۵ شرکت متخلف برخورد لازم و قانونی انجام شدهاست.»
کار ۳ شیفته برای جبران کمبود و دپو
اسماعیلی در عین حال از برنامهریزی برای تسریع در تأمین و توزیع آنتیبیوتیکها خبر میدهد. به گفته وی هفته گذشته جلسات متعددی با شرکتهای تأمینکننده برگزار شده و تعهدات لازم از آنها گرفته شدهاست. شرکتهای تولیدکننده در حال حاضر در سه شیفت کاری در حال تولید آنتیبیوتیک مورد نیاز کشور هستند و شرکتهای توزیعکننده نیز موظف به توزیع سریع این محصولات شدهاند.
اسماعیلی با بیان اینکه برنامهریزی برای واردات محصولات دارویی و مواد دارویی انجام شدهاست، میافزاید: «فراخوان واردات مواد اولیه دارویی داده شده و با شرکتها جلساتی در خصوص این موضوع داشتهایم تا از طریق واردات، کمبودها جبران شود و به سرعت مواد اولیه مورد نیاز کشور را وارد خواهیم کرد. برای روزهای سرد سال برنامهریزی خوبی انجام شدهاست تا دپوی لازم را داشته باشیم.»
