یک کارشناس مسائل امنیتی میگوید: کتاب «سیروان» بهخودیخود کار ارزشمندی است، ولی از آن بالاتر و مهمتر این است که میتواند شروع یک حرکت و مسیر در این حوزه باشد تا دیگران هم بتوانند با بهرهگیری از اطلاعات و تجربیات ارزشمند خود، داستانهای جذابی برای آگاهیبخش مردم خلق کنند.
محمد ستاریوفایی، نویسنده کتاب «سیروان» در نشست نقد و بررسی این رمان با اشاره به موضوع کتاب گفت: عنوان کتاب نشان میدهد قهرمان داستان که اهل سنت نیز است با خطه کردستان وابستگی دارد، زیرا سیروان نام رودخانهای بزرگ در کردستان و برای مردم این منطقه نامی آشناست.
وی افزود: جریانی که در کتاب شرح داده میشود، به زمانی برمیگردد که مردم کردستان زیر چکمههای گروهکها بودند و حتی مشکل معیشتی داشتند، ولی با همه سختیها و دشواریها، به نظام وفادار بودند و هستند. بخشی از موضوعات مطرحشده در کتاب، قدرت عملیاتی سرویسهای دشمن را منعکس میکند. آنها به گونهای عمل میکنند که حتی شخصی که به تور آنها گرفتار میشود، نمیداند این سرویس اطلاعاتی متعلق به چه کشوری است. این مسئله تصریح میکند که جوانان این آب و خاک باید اطلاعاتشان را نسبت به شیوه عمل سرویسهای اطلاعاتی دنیا بالا ببرند. قهرمان داستان تا مدتها نمیدانست که در تور سرویس جاسوسی و اطلاعاتی امریکا (CIA) گرفتار شده و بر این گمان بود که به عنوان یک هنرمند، شغلی مناسب در کشور آلمان یافته است. جوانان ما باید بدانند در چه زمانی زندگی میکنند و با چه شگردهایی مورد طمع بیگانگان قرار میگیرند.
مؤسس قرارگاه سازندگی خاتمالانبیا با اشاره به اینکه این کتاب به نوعی تشکر از قوم کرد است، تأکید کرد: قهرمان این داستان، یک ایرانی کردستانی بزرگشده در آلمان است که تا پایان ماجرا، وفاداری او در زمینههای مختلف بروز میکند. این قوم، قومی ایرانی هستند که بر محور اخلاق وفادارند. اخلاقیات حتی در جریان اتفاقات داستان بر جسم و روح سیروان حاکم است. جریانات و مشکلات عدیدهای برای سیروان رخ میدهد و با اینکه در کشور آلمان بزرگ شده، در انتها به آغوش وطن بازمیگردد.
ستاریوفایی همچنین گفت: در این اثر یکسری بحثهای امنیتی و حتی بحثهای اعتقادی و توحیدی هم مطرح میشود که شاید بتواند به برخی از سؤالات و ابهامات جوانان پاسخ دهد.
وی درباره میزان حذفیات اعمالشده بر این اثر و میزان اغراق در بیان اتفاقات و جریانات داستان نیز توضیح داد: بحث حذفیات در زمینه مسائل امنیتی، اگر به جوانب و محیط موضوع ضربهای نزند، الزامی ندارد. در این کتاب اگر سانسور اعمال میشد، بیش از ۲۰ صفحه از آن را نمیشد خواند و ابهامات و سؤالاتی در ذهن مخاطب ایجاد میشد که جوابی برای آنها نداشت. همچنین در زمینه اغراق در این داستان هم معتقدم که این اتفاق نیفتاده است. اگر با سازوکار و عملکرد سرویسهای اطلاعاتی دنیا آشنا باشیم، متوجه میشویم که بزرگنمایی و اغراق در این کتاب ضعیف هم بوده است، چراکه ساختار این سرویسها در دنیا بسیار پیچیده است. سازمانهای اطلاعاتی هیچ خط قرمزی ندارند و لذا هیچ محدودیتی هم ندارند.
نویسنده کتاب «سیروان» در پایان اظهار کرد: این اثر که نگارش آن حدود پنج سال زمان برد، به نوعی تشکر و قدردانی از قوم کرد و مردمان عزیز آن خطه است که پای نظام ماندند و در هر شرایطی غیرت و وفاداری خود را نشان دادند.
قلت آثار ادبی در موضوعات امنیتی
حامد نظری، کارشناس مسائل امنیتی نیز در این نشست گفت: این کتاب از جنبه ادبی، کار بسیار ارزشمندی است. اینکه بتوان داستانی را طراحی کرد که مخاطب با میل و رغبت وقت بگذارد و تا انتها آن را دنبال کند، ارزشمند است، اما از جنبه تخصصی باید توجه داشت که اثر داستان است و ممکن است در مواردی، کمی با واقعیت فاصله داشته باشد، مثلاً اینکه کسی کارش در زمینه هنر باشد و یک دفعه به جایگاه طراحی عملیات و کارهای پیچیده اطلاعاتی برسد، کمی بعید به نظر میرسد و شاید در صحنه اجرایی خیلی معقول و معمول نباشد، اما به هر حال داستان است و اقتضائات خاص خود را دارد. باید دید هدف نویسنده چه بوده و چه چیزی را میخواسته است به مخاطب منتقل کند.
وی در بخش دیگری از سخنان خود عنوان کرد: چیزی که در این کتاب در کنار مسائل اعتقادی، خیلی مورد تأکید قرار گرفته، دادن آگاهی به جوانان است تا حواسشان جمع باشد، چون ممکن است همه جا دام برایشان پهن شده باشد. هنر و حُسن دیگر کتاب این است که در کنار مطرح کردن ترفندهای دشمن در جذب، توانمندیهای دستگاههای امنیتی داخلی را هم به رخ کشیده است. در این زمینه ممکن است در کتاب کمی اغراق صورت گرفته باشد، ولی اغراقِ خوبی است، چون موجب غرور و اعتماد بهنفس خواننده ایرانی میشود. این کارشناس مسائل امنیتی همچنین گفت: در چند سال اخیر، کارهای خوبی در زمینه موضوعات امنیتی در قالبهای هنری تولید شده است، اما در بحث تولید کتاب، کمتر کسی دست به قلم شده که جای چنین آثاری خالی است. امروزه تهاجم زیادی روی افکار و عقاید جوانان ما صورت میگیرد که نیاز است این ترفندها را بشناسند و نسبت به آنها آگاهی داشته باشند. در این زمینه کار جدی نه در حوزه فرهنگی و نه در بحث هشدارهای امنیتی نکردهایم. باید اتفاقات جدید و جدی در این حوزه رخ دهد تا جوانان با ترفندهای دشمن آشنا شوند و بتوانند درست را از نادرست تشخیص دهند.
وی تأکید کرد: این اثر بهخودیخود کار ارزشمندی است، ولی از آن بالاتر و مهمتر این است که میتواند شروع یک حرکت و مسیر در این حوزه باشد تا دیگران هم بتوانند با بهرهگیری از اطلاعات و تجربیات ارزشمند خود، داستانهای جذاب برای آگاهیبخش مردم خلق کنند. این تجربیات به بهای سنگینی به دست آمده است که باید بهخوبی از آن استفاده کرد.
نبوغ یک فرد اطلاعاتی در سطر به سطر کتاب
جواد کاموربخشایش، دیگر کارشناس حاضر در این نشست نیز گفت: اتفاق مبارکی است که کتاب «سیروان» به عنوان یکی از آثار مهم و مطرح انجمن سپاس، در این نشست مورد نقد و بررسی قرار میگیرد. وقتی این کتاب بهدستم رسید، به دو مسئله درباره آن پی بردم: نکته نخست نبوغ نویسنده است که احساس کردم باید فردی نابغه در عرصه نویسندگی باشد که در عین رعایت اصول مستندنگاری، عناصر داستانی را برای خلق یک اثر جذاب بهکار گرفته است. نکته دوم اینکه، نبوغ یک فرد اطلاعاتی را در سطر به سطر این کتاب میبینیم که تمام انرژی خود را در راستای اهداف مدنظر یک سازمان و نظام میگذارد. وی ادامه داد: در سطر به سطر این اثر، آموزههای زیادی از جمله سبک زندگی، نوع تصمیمگیری و رعایت شئون دینی و اخلاقی وجود دارد. کتاب «سیروان» یک اتفاق ویژه و نادر در حوزه رمانهای امنیتی است. از روی این کتاب میتوان دهها فیلم خوب طراحی کرد که بتواند در سطح دنیا، حرف برای گفتن داشته باشد. انجمن پیشکسوتان سپاس، تلاش دارد در موضوعات مغفولمانده حوزه امنیتی را در قالب کتابهای مستند با معرفی شخصیتهای واقعی به جامعه عرضه کند.
این نویسنده و پژوهشگر حوزههای انقلاب اسلامی و دفاع مقدس همچنین بیان کرد: به نظرم مطالعه این کتاب از منظر آگاهی یافتن از چنین فضایی، ضروری است. وقتی سیروان را مطالعه میکردم، این احساس را نداشتم که نویسنده میخواهد رمان بنویسد. احساس میکردم هر آنچه در داخل و خارج و در واقعیت تجربه کرده را در قالب داستانی ارائه کرده است. در این متن با استناداتی روبهرو هستیم که تا حدی داستان را از تخیل دور میکند. همچنین اعتقاد دارم درباره اتفاقات مطرحشده در این کتاب اغراقی صورت نگرفته، بلکه واقعیاتی بیان شده که شاید در آن برهه امکان وقوع داشتهاند. باید راهی را برای تبیین اینگونه مسائل و تبیین رسالتهای انسانهایی که در این زمینه کار کردهاند، باز کنیم. در این کتاب، با رشادتها و سختیهای انسانی روبهرو هستیم که برای یک آرمان تلاش میکند. به نظر من ادبیات میتواند در زمینه آگاهیبخشی به جامعه امروز کمک کند. اکنون وارد موضوعی شدهایم که تاکنون کمتر با آن روبهرو بودهایم.
