آیا تا به حال پیش آمده از کسی دلخور باشیم و احساس خوب یا بد بودن خود را در معرض حق و باطل قرار دهیم؟!
شاید برای همه ما پیش آمده که در یک جمعی از شخصی دلخوری پیدا میکنیم. این مثال را در یک محیط و مجموعه کاری میزنیم. همکار، مدیر، رئیس و... به دلایل مختلف باعث آزار و اذیت ما میشوند، اما در عین حال در محیط کار عملکرد مطلوب و خوبی دارند، پس عکسالعمل ما چه باید باشد؟! جار زدن در کل مجموعه و بیآبرو کردن فرد یا عبور از فرد آسیب زننده و فاصله مشخص حفظ کردن با وی؟! کدامیک درست است؟! بیتردید یکی از بزرگترین شکستها برای انسان این است که بدیهای دیگران او را وادار به بدی کند.
محمد شجاعی از اساتید اخلاق معاصر در یکی از جلسات سخنرانی خود با باز کردن موضوع کینه و آسیبهای ناشی از آن میگوید: «با کینه خود سد سبیل نباشیم و فرد را حذف نکنیم. گاهی حذف عملی ما از فردی که کینه داریم باعث میشود خیری که دیگران از آن شخص مورد نظر نصیبشان میشود از بین برود. در واقع ما باید احساس خوب و بد بودن خود را نسبت به دیگری در معرض حق بودن یا باطل بودن قرار دهیم.»
کینه را در لغتنامهها اینگونه تعریف کردهاند: «بیمهری و عداوت و آزار کسی را در دل پوشیده داشتن.» یا همان «خصومت پنهانی» که شاید همه ما در زندگی آن را تجربه کردیم. افراد کینهای قادر به دیدن خوبیها نیستند و به مرور زمان توان بخشش از قلب آنها از بین میرود و عادت میکنند تا بر خطاهای دیگران تمرکز داشته باشند. این در حالی است که به جای دیدن زشتیها و عیبهای طرف مقابل باید سعی کنیم خوبیهای او را ببینیم.
روزی حضرت مسیح (ع) با عدهای از پیروانش از بازارچهای میگذشت ناگهان گروهی را دید که به دور سگ مردهای جمع شدهاند و درباره آن گفتگو میکنند. یکی میگفت بوی بد آن انسان را خفه میکند! دیگری میگفت چقدر کثیف است! سومی میگفت چقدر زشت است! وقتی که نوبت حرف زدن به عیسی (ع) رسید گفت همه شما عیب او را گفتید و من اکنون حُسن آن را میگویم واقعاً چه دندانهای سفیدی دارد! همه از این حرف تعجب کردند. حضرت مسیح فرمود: «سعی کنید که همیشه از میان زشتیها، زیباییها را ببینید.»
کینه روی وجود انسان تأثیرات مختلفی دارد؛ از لجبازی کردن با خود تا سلب آرامش از وجود خود انسان و حتی به وجود آوردن حس انتقام. امام على (ع) فرمودند: «سَبَبُ الفِتَنِ الحِقدُ؛» - علت فتنهها و آشوبها کینهتوزى است.
اما راهکار برطرف کردن کینه: چیست؟ در گام اول دغدغههای خود را به سطح ارزشمندتری ارتقا دهیم. در گام دوم انتقاد کنیم، اما کینه به دل نگیریم. امام هادی (ع) حق مطلب را اینگونه بیان کردند که «العِتابُ خَیرٌ مِن الحِقْدِ»، یعنی سرزنش کردن (گلایه کردن) بهتر است از کینه به دل گرفتن!
آیا شجاعت و جسارت این را داریم که در مواقع دلخوری یا ناراحتی بعد از بررسی حق یا باطل بودن آن، به بیان اصل دلخوری با فرد مقابل بپردازیم؟! گاهی حرف زدن باعث خواهد شد تا ریشه کینه را در دل خود بخشکانیم!
