روی مبل لم داده و با گوشیاش بازی میکند، از کنارش به بهانههای مختلف و بیشتر برای نظارت بر او رد میشوم. خیلی دلم میخواهد تذکر بدهم که «گوشی بازی بسه مامان جان، دیگه بذارش کنار»، اما حرفم را قورت میدهم، خوب میدانم نوجوان از تذکر زیاد خوشش نمیآید. باز رد میشوم همچنان در حال گوشی بازیاست. با این جمله شروع میکنم: «حسین جان میتونم رو کمکت تو جابهجایی وسایل آشپزخونه حساب کنم؟» زودی گوشیاش را کنار میگذارد و بلند میشود. با هم قرار گذاشتهایم که چه با گوشی و چه با پلیاستیشن بیشتر از یک ساعت نمیتواند بازی کند، اما خب نمیدانم این گوشی چه برتری دارد که حاضر شده از پلیاستیشن عزیزش بگذرد و با این گوشی بازی کند. تقریباً یک سالی است که بر خلاف عقیدهمان مجبور شدهایم برای آموزش مجازیاش تلفن همراهی تهیه کنیم و در اختیارش بگذاریم، اما با نظارت کامل و به دور از شبکههای اجتماعی.
بعد از اوج گرفتن کرونا خیلی از خانوادهها خواسته یا ناخواسته مجبور شدند این فضا را در اختیار فرزندانشان قرار دهند که بالطبع در کنار هر مزایایی که فناوری دارد آسیبهایی را هم همراه خود میآورد. طبق پژوهشهای انجام شده، شبکههای اجتماعی میتوانند به نوجوانان آسیبهای زیادی وارد کنند از جمله میتوان به اختلال در توجه و تمرکز، مشکلات خواب، در معرض قلدری اینترنتی قرار گرفتن، نگاه غیر واقعی نسبت به دنیای پیرامون و فشار اجتماعی اشاره کرد که هر چه استفاده از آنها بیشتر باشد آسیبها بیشتر و عمیقتر خواهد شد.
برای اینکه نوجوانان ما کمتر آسیب ببینند و به قولی در برابر این آسیبها واکسینه شوند نیاز است قبل از استفاده از این فضا نوجوان را با آن آشنا کنیم و هشدارهای لازم را به او بدهیم و در نهایت با نظارت مستقیم خود و رها نکردن نوجوان در این فضا او را از آسیبها حفظ کنیم.
با توجه به استفاده بیشتر نوجوانان از فضای مجازی فریبهای اینترنتی هم بیشتر شده است. برای اینکه به نوجوان یاد بدهید مواظب خودش باشد باید گفتگوهای همیشگی با او داشته باشید و از هر فرصتی استفاده کنید. سعی کنید نوجوان را نترسانید که اثر معکوس خواهد داشت. به نوجوانتان نزدیک باشید تا بتواند به راحتی و با خیال آسوده هر چیزی را به شما بگوید. این اطمینان را به نوجوان بدهید که میتواند درباره روابطش در شبکههای اجتماعی با شما صحبت کند. به او یاد بدهید هر کسی در شبکههای اجتماعی لزوماً همان کسی نیست که میگوید. به نوجوان بگویید شماره تلفنش را در اختیار هر کسی قرار ندهد. در مورد مسائل شخصی و خانوادگی با کسی که نمیشناسد صحبت نکند. اگر از او درخواست پول شد پرداخت نکند. عکسها و تصاویر شخصیاش را برای کسی نفرستد و اگر تهدیدی شد به شما اطلاع بدهد.
در کنار همه این هشدارها شما باید قوانینی را برای استفاده از تلفن همراه وضع کنید و هر دو به آن پایبند باشید. این قوانین باید شفاف و روشن، منصفانه و مطابق انتظارات شما و توانمندی نوجوانتان باشند. باید قابل پیشبینی باشند و مدام تغییر نکنند. قوانین به دو دسته تقسیم میشوند؛ قابل مذاکره و غیر قابل مذاکره. همه اعضای خانواده به قوانین غیر قابل مذاکره باید بدون، چون و چرا پایبند باشند. قوانین باید قابلیت اجرایی داشته، اندک، مستحکم و با ثبات باشند.
با بهکار بستن تمام نکات گفته شده تا حدی نوجوان شما از آسیبهای مجازی و شبکههای اجتماعی در امان خواهد بود و نهایتاً این آموزش از طرف خانواده است که باعث میشود نوجوان از این مرحله زندگی به سلامت عبور کند و همانطور که مولای متقیان علی (ع) میفرمایند: «إِنَّما قَلبُ الحَدَثِ کَالارضِ الخالیَةِ ما اُلقىَ فیها مِن شَىْ ءٍ قَبِلَتهُ؛ دل نوجوان مانند زمین آماده است که هر بذرى در آن افشانده شود، مىپذیرد.»
