خطآهن مراغه – ارومیه با اتصال دو استان آذربایجانشرقی و غربی به یکدیگر میتواند نقش بسیار مهمی در شکوفایی اقتصاد این مناطق داشته باشد. خطی که از شهرهای ملکان، نقده، میاندوآب و مهاباد عبور میکند و در روستاهای قزل قلعه، شیرین بلاغ و رشکان ایستگاه دارد. اما به خاطر تکمیل نشدن ایستگاههایش باعث شده تا این پروژه نتواند نقشی در توسعه اقتصادی شهرها و روستاهای دو استان و کشور ایفا کند. اهمیت خطآهن مراغه – ارومیه زمانی مشخص میشود که بدانیم در حال حاضر آذربایجانغربی با امتیاز همسایگی با سه کشور ترکیه، عراق و جمهوری آذربایجان، ترانزیت بیش از ۲۶درصد کالاهای صادراتی و ۶۸ درصد کالاهای وارداتی جادهای را بر عهده دارد.
حدود ۲۰ سال پیش و در دهه ۸۰ بود که خط راهآهن ارومیه – مراغه به طول ۱۸۵ کیلومتر به بهرهبرداری رسید تا به عنوان یکی از مهمترین راههای ارتباطی ایران به اروپا، بتواند مناطق زیادی را از بنبست اقتصادی و ریلی خارج کند. اما با گذشت پنج سال هنوز مراغه ایستگاه قطار ندارد. در کنار این مسئله جای خالی اداره کل راهآهن مستقل و تکمیل نشدن بقیه ایستگاهها موجب شده تا هیچ تغییر و تحولی در اقتصاد این مناطق و بهخصوص شهر مراغه به وجود نیاید.
خطوطی بدون توجیه اقتصادی
استانهای آذربایجانغربی، شرقی، ایلام، اردبیل، کردستان، کرمانشاه، لرستان و همدان به خاطر شرایط جغرافیایی و هم مرز بودن با کشورهای ترکیه، عراق، جمهوری آذربایجان و ارمنستان که هر کدام از اینها هم به نوعی راه ارتباطی با اروپا هستند آنها را در موقعیت طلایی قرار داده است که میتوانند رونق اقتصادی کشور را به همراه داشته باشند.
در جریان سفر اخیر رئیسجمهوری و هیئت دولت به آذربایجانغربی بود که اعتباری بالغ بر ۴ هزار میلیارد ریال برای تکمیل ایستگاهها، سکوهای بارگیری، ایستگاههای سوختگیری و تکمیل مسیر راهآهن ارومیه به مراغه تخصیص یافت.
در همین رابطه سیدمحسن حمزهلو مدیرکل راه و شهرسازی آذربایجانغربی با بیان اینکه با توجه و توسعه این بخش حمل ونقل ریلی افزایش و کاهش تلفات جادهای را شاهد خواهیم بود، میگوید: «زیرساختها و ظرفیتهای باری راهآهن ارومیه تکمیل نشده است. نبود سکوی بارگیری و تخلیه از مهمترین موضوعات است؛ موضوع دیگر هم نبود ایستگاه سوختگیری در ایستگاه راهآهن ارومیه است و قطار برای سوختگیری باید در مراغه دو ساعت توقف و سوختگیری کند.»
وی با اشاره به اینکه استفاده از ظرفیت باری راهآهن آذربایجانغربی در اولویت است، ادامه میدهد: «امروز راهآهن ارومیه در حوزه مسافربری هیچگونه توجیه اقتصادی ندارد و زیرساختها و ظرفیتهای باری آن تکمیل نشده است، گفت: مجموعه راه و شهرسازی اقدامات زیادی در راستای گسترش شبکه حمل و نقلی و پیشرفت و توسعه استان انجام داده است لذا همچنان بر این معتقدیم که نیازمند فعالیت و تلاش مضاعف برای ارتقا وضعیت موجود هستیم.»
به گفته این مسئول، جذب سرمایهگذار و افزایش تعداد قطارهای ایستگاه راهآهن ارومیه از اولویت برنامههای اجرایی شورای هماهنگی راه و شهرسازی آذربایجانغربی است.
وی خاطر نشان میکند: «آذربایجانغربی با سه کشور ترکیه، عراق و جمهوری آذربایجان همسایه است به طوری که ترانزیت بیش از ۲۶درصد کالاهای صادراتی و ۶۸ درصد کالاهای وارداتی جادهای صرفاً در این استان انجام میگیرد.»
کاهش مصرف سوخت در جابهجایی مسافر و بار و دسترسی عادلانه به حمل ونقل ارزان، کاهش آلایندههای زیستمحیطی، ایمنی بالا سیستم حمل و نقلی ریلی، استفاده کمتر از اراضی در توسعه طرحهای ریلی در قیاس با حمل و نقل جادهای و نیز پایین بودن هزینه نگهداری ناوگان ریلی نسبت به ناوگان جادهای از مزیتهای اجرای راهآهن ارومیه – مراغه به شمار میرود.
از فرسودهها استقبال نمیشود
در کمال تأسف باید گفت بعد از ۲۰ سال و به خاطر فرسودگی قطار و واگنهای راهآهن ارومیه –مراغه، مردم استقبال چندانی برای استفاده از این امکانات اقتصادی و رفاهی نمیکنند.
نماینده مردم ارومیه در مجلس شورای اسلامی نیز در خصوص نقش راهآهن ارومیه – مراغه در رونق اقتصادی استان معتقد است این خط به لحاظ مواصلاتی با تهران و همچنین از سویی دیگر با سایر کشورها ارتباط برقرار کرده میتواند مسیر توسعه را مهیا میکند.
سید سلمان ذاکر با انتقاد از عدم توسعه خط ریلی ایستگاههای این خط ادامه میدهد: «این طرح بعد از نزدیک به دو دهه به بهرهبرداری رسید و هم اکنون بخشهای زیادی از آن ناقص بوده و نیازمند توسعه و بهرهبرداری کامل است.»
