به گزارش فارس، موضوعهایی مانند قدرت، دفاع، امنیت، بازدارندگی و منطقهگرایی در زمره مفاهیمی هستند که ارتباط بسیار نزدیکی با دیپلماسی دفاعی دارند. ضرورتهای امنیتسازی برای کشورهایی که در محیط پرمخاطره امنیتی هستند، ایجاب میکند سازوکارهای متنوعی برای تهدیدزدایی ایجاد شود. دیپلماسی دفاعی از این قابلیت برخوردار است که مرز بین دفاع، بازدارندگی و الگوی تهاجمی را از یکدیگر تفکیک کند.
«پیمانهای منطقهای» نمونه موفق دیپلماسی دفاعی
کارشناسان معتقد هستند شرایط جهان اقتضا کرده است دیپلماسی دفاعی کشورهای متحد یا مشترکالمنافع شکل بگیرد و عملیاتی شود، به همین دلیل، سازمانهای مختلفی در حوزه دیپلماسی دفاعی تشکیل شده است و فعالیت میکنند. همکاریهای دفاعی یا دیپلماسی دفاعی توانسته است در جهان سازمانها یا پیمانهای دفاعی مشهور و معروفی را هم ایجاد کند. سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) بزرگترین پیمان نظامی است که هنوز نیز با وجود کشورهای بسیار فعالیت دارد. سازمان پیمان امنیت جمعی نیز دیگر سازمانی است که با حضور چندین کشور متحد روسیه و پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی تشکیل شده است. یکی از اهداف عمده سازمان پیمان امنیت دستهجمعی، محدود کردن زمینه گسترش سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) و نفوذ ایالات متحده امریکا در حوزه کشورهای همسایه و متحدان پیشین روسیه است.
جمهوری اسلامی ایران و نقشآفرینی مؤثر در منطقه
ایران در دوران پیش از پیروزی انقلاب اسلامی متحد منطقهای امریکا بود و پس از پیروزی انقلاب اسلامی با تحریمهای این کشور مواجه شد. جمهوری اسلامی ایران در دوران دفاع مقدس همواره دیپلماسی دفاعی را در کنار دیپلماسی سیاسی با کشورهای سوریه، لیبی و کرهشمالی در دستور کار داشت. نتیجه استفاده از دیپلماسی دفاعی، پیروزیهای دلچسب ایران بود و باعث شد ایران در این راه بتواند راهبردیترین سلاح خود یعنی موشک را در اختیار بگیرد.
پس از پایان دفاع مقدس نیز تداوم دیپلماسی دفاعی در دستور کار جمهوری اسلامی ایران قرار گرفت. هاشمیرفسنجانی، رئیس وقت مجلس شورای اسلامی آخرین روز از خردادماه سال ۱۳۶۸ به مسکو سفر کرد. در کنار سایر ابعاد این سفر، مناسبات دفاعی و تسلیحاتی نقش پررنگی در آن داشت.
طبق اعلام مقامات دو کشور ایران و اتحاد جماهیر شوروی، چهار توافقنامه مهم که یکی از آنها در حوزه نظامی بود در این سفر به امضا رسید. جنبه نظامی این سفر اهمیت بسیاری نسبت به سایر ابعاد آن دارد چراکه ایران با وجود تحریمهای شدید امریکا و متحدانش توانسته بود با یکی از دو قدرت مهم آن زمان، یعنی اتحاد جماهیر شوروی روابط سیاسی و دیپلماتیک برقرار کند. در این سفر نیز مقامات نظامی کشورمان قراردادهای مهمی منعقد کردند.
بزرگترین قرارداد نظامی تاریخ ایران چگونه امضا شد؟
ناصر نوبری، سفیر ایران در شوروی ناگفتههای دیداری میان هاشمی و گورباچف را چنین بازگو کرده است: «در جلسه خصوصی بین گورباچف و هاشمی که من هم حضور داشتم، گورباچف گفت، امروز صبح جلسه پولیتبورو (دفتر سیاسی حزب کمونیست) بود، آنجا تصویب کردم آنچه شما بخواهید از تسلیحات نظامی در اختیار شما بگذاریم. گورباچف در این جلسه ورقه سفیدی را نشان داد که پایین آن امضای تمام ۱۳عضو پولیتبورو بود، گفت، از همه امضا گرفتم، شما فقط در جای خالی بالا بنویسید چه چیزی میخواهید؟»
وی افزود: «شب هیئت ایرانی ریخته بود به هم، حتی اعضای هیئت نظامی هم نمیدانستند چه اقلام روسی سفارش بدهند. طوری شد که فردا وقتی با گورباچف جلسه خصوصی گذاشتیم، لیست درخواستهای ما را که میدید میگفت اینکه قدیمی است، الان نام آخرین مدل این است و... لیست را اصلاح میکرد. بزرگترین قرارداد نظامی تاریخ ایران با رقمی بالغ بر ۱۰میلیارد دلار در این سفر امضا شد. ما توانستیم آخرین تکنولوژی روسی مثل سوخوی ۲۴ و میگ ۲۹ و برای نخستین بار برای کشور زیردریایی بگیریم. سفر رئیس وقت مجلس به مسکو به قدری مهم بود که میتوان گفت مهمترین گام در اجرای دیپلماسی موفق دفاعی برداشته شد.
ایران و دیپلماسی دفاعی موفق منطقهای
جمهوری اسلامی ایران که توانسته بود دیپلماسی موفق دفاعی را پس از پایان دفاع مقدس ادامه بدهد، آن را حفظ کرد و توسعه داد. گام بعدی دیپلماسی دفاعی، ظهور و بروز همکاریهای مؤثر و مهم در قالب محور مقاومت است.
ایران با همکاری کشورهای سوریه و لبنان، فلسطین و بعدها عراق توانست یک محور مقاومت قوی و مؤثر را در منطقه پایهریزی کند. هدف این اقدام، امنیتسازی در منطقه و تلاش برای نابودی رژیم اشغالگر قدس بود. سردار حاج قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه در دهه۷۰ تا هنگام شهادت در سال۹۸ فرمانده میدانی این محور بود.
نخستین ثمره همکاریهای مذکور این بود که مقاومت اسلامی توانست در سال۲۰۰۰ میلادی صهیونیستها را از لبنان بیرون کند، البته محور مقاومت توانست در سالهای بعد با همکاریهای مستشاری ایران، پیروزیهای بیشتری علیه رژیمصهیونیستی به دست بیاورد. پیروزی در جنگ ۳۳روزه، جنگ ۲۲روزه و جنگ هشت روزه جزو مهمترین دستاوردهای محور مقاومت علیه صهیونیستها به شمار میرود، البته مهمترین موفقیت محور مقاومت پیروزی بر داعش در سوریه و عراق بود. سردار حاج قاسم سلیمانی به کمک جنبش النجباء، کتائب حزبالله و حشدالشعبی در عراق و گروههایی نظیر بسیج مردمی سوریه و اتحاد آنان با مدافعان حرم از ایران و تیپ فاطمیون و زینبیون در مقابل داعش ایستاد و این گروهک تروریستی را شکست داد.
سردار سرلشکر پاسدار قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران ۳۰ آبان ۹۶ در نامهای به رهبر معظم انقلاب پایان رسمی داعش را اعلام کرد. این اتفاق مهم با پایین کشیدن پرچم داعش در شهر بوکمال سوریه نهایی و به همگان نیز اعلام شد.
«دیپلماسی منطقهای ایران»
از اسلامآباد و مسکو تا دوشنبه
دیپلماسی دفاعی علاوه بر حضور موفق در میدان توانست در عرصه برقراری ارتباطات با سایر کشورها نیز مؤثر عمل کند. سردار سرلشکر پاسدار محمد باقری، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح علاوه بر حضور میدانی در محور مقاومت، با نابودی داعش در منطقه توانست سفرهای مختلفی به کشورهای منطقه داشته باشد و دیپلماسی دفاعی را به خوبی به پیش ببرد. رئیس ستاد کل نیروهای مسلح ۲۰مهرماه۱۴۰۰ به دعوت فرمانده ارتش پاکستان و در راستای گسترش دیپلماسی نظامی- دفاعی جمهوری اسلامی ایران به پاکستان سفر کرد. سرلشکر باقری در این سفر با فرمانده ارتش، رئیس ستاد مشترک ارتش، فرمانده نیروی دریایی و نخستوزیر پاکستان دیدار و گفتگو کرد.
در این سفر، تحکیم مناسبات و گسترش همکاریهای دوجانبه، مناسبات دوجانبه ایران و پاکستان در حوزههای دفاعی، امنیتی، نظامی، مرزی، تحولات منطقهای، امنیت مرزی و همکاریهای دفاعی و امنیت دریایی در منطقه جزو مهمترین موضوعات این سفر بود. همچنین توافق ایران و پاکستان برای تعامل در تعمیر و نگهداری کشتی و زیردریایی دیگر توافق این سفر بود.
ایستگاه بعدی سرلشکر، مسکو بود. رئیس ستاد کل نیروهای مسلح ۲۵ مهرماه به مسکو سفر کرد. سرلشکر باقری در این سفر با وزیر دفاع و رئیس ستاد کل نیروهای مسلح روسیه دیدار کرد. وی همچنین سفری نیز به سن پترزبورگ داشت و با مقامات ارشد نیروی دریایی روسیه و ناوگان شمال فدراسیون روسیه دیدار و گفتگو کرد.
سفرهای دیپلماتیک سرلشکر باقری امسال نیز با سفر به تاجیکستان ادامه پیداکرد. ۲۶ اردیبهشت ماه سال جاری دوشنبه، میزبان رئیس ستاد کل نیروهای مسلح بود.
نخستین گام رئیس ستاد کل نیروهای مسلح پس از ورود به تاجیکستان، افتتاح کارخانه تولید پهپاد ابابیل۲ بود. گفتوگوی سرلشکر باقری با سپهبد سیمومین یتیماف، رئیس کمیته امنیتی دولتی جمهوری تاجیکستان با محوریت مسائل امنیتی و مرزبانی، تقویت توان دفاعی و نظامی، افزایش همکاری در مرزهای مشترک و موضوعات و تحولات منطقه و افغانستان برنامه بعدی این سفر دیپلماتیک بود. سرلشکر باقری پس از آن با وزیر دفاع تاجیکستان دیدار و گفتگو کرد. موضوعات مختلفی در این دیدار مطرح و درباره آن گفتگو شد، اما آنچه بیش از سایر موضوعات توجه سایرین را به خود جلب کرد، برنامهریزی برای برگزاری رزمایشهای مشترک بود.
پایانبخش این دیدار، دیدار رئیس ستاد کل نیروهای مسلح کشورمان با رئیسجمهور تاجیکستان بود. در این دیدار رئیسجمهور تاجیکستان گفت: نیروهای مسلح تاجیکستان از هرگونه همکاریهای دوجانبه دفاعی- نظامی با نیروهای مسلح ایران استقبال میکنند که نمونه بارز آن افتتاح کارخانه پهپاد است و باید این همکاریها در تمام حوزههای نظامی به بالاترین سطح خود برسد.
«چشمبادامیها» میهمان سرلشکر باقری در تهران
وزیر دفاع چین هفتم اردیبهشت ماه امسال نیز در تهران با سرلشکر باقری ستاد کل نیروهای مسلح دیدار و گفتگو کرد. رئیس ستادکل نیروهای مسلح در حاشیه دیدار با وزیر دفاع جمهوری خلق چین گفت: «روابط نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران و جمهوری خلق چین در سالهای اخیر رو به توسعه بوده است و تاکنون رزمایشهایی را به طور مشترک در دریای عمان برگزار کردهایم. در دیدار امروز با وزیر محترم دفاع چین توافق شد در حوزه برگزاری رزمایشها، تبادل تجربیات، مباحث آموزشی و سایر زمینههای مشترک میان نیروهای مسلح دو کشور، همکاریهای دوجانبه توسعه یابد تا بتوانیم امنیت بهتری را برای مناطق تحت حاکمیت هر دو کشور تأمین کنیم.»
