شرکتهای سرمایه
الف) در این نوع شرکت ها مدارک اصلی سرمایه آورده افراد است نه شخص سرمایهگذار چرا که مسؤولیت هر یک از سرمایه گذاران شرکت در مقابل اشخاص ثالث به اندازه سهام یا حصه آن فرد در شرکت است. از خصوصیات عمده این شرکتها انتقال یافتن سهام افراد برابر اوراق سهام به وراث ایشان است. برابر این تعریف میتوان گفت شرکتهای تجارتی اعم از سهامی عام و خاص، مختلط و تعاونی، جزو این نوع از شرکتها محسوب میشوند.
ب) شرکتهای شخصی: در این نوع از شرکتها شخصیت و روابط شرکا با یکدیگر قابل توجه و اهمیت قرار میگیرد و مسؤولیت هر کدام از شرکای ضامن در قبال اشخاص ثالث به صورت تضامنی و نامحدود است و شخص ثالث میتواند برای وصول طلب خویش به هر یک از شرکا در این نوع از شرکتها مراجعه و تقاضای پرداخت طلب کند.
ج) مؤسسات غیر تجاری: همان گونه که اشاره شد مؤسسات یا بر پایه سهام و سرمایه تشکیل میشوند یا بر اساس رابطه شرکا و شخصیت ایشان، اصولاً تشکیلات و مؤسسات غیر تجاری جزو آن دسته از مؤسساتی هستند که به منظور اهدافی غیر تجارتی از قبیل امور علمی، پژوهشی، امور خیریه و امثال اینها تشکیل میشوند. تشکیل دهندگان این نوع از شرکتها ممکن است به قصد انتفاع یا غیر انتفاع شرکت غیر تجارتی تأسیس کنند.
شخصیت حقوقی شرکتهای غیر تجاری: شرکتهای غیر تجاری به محض ثبت در ادارات ثبت شرکتها دارای شخصیت حقوقی و قانونی میشوند و میتوانند عناوینی از قبیل انجمن، کانون، بنگاه، مؤسسه و امثال اینها را برای خود انتخاب کنند. لازم است به منظور فهم بهتر این موضوع اقسام شخصیت را به شرح زیر تقسیم کرد.
الف) شخصیت حقیقی (طبیعی): شخصیتی است که براساس قانون به هر فرد جامعه انسانی تلقی میشود و مفهوم فرد در جامعه، جنینی است که زنده متولد شود.
ب) شخصیت حقوقی: این دسته از شخصیت به هر شاخه عمومی و خصوصی تقسیم میشود و مفهوم آن تجمیع سرمایه مادی و حضور بیش از دو نفر به منظور اهداف خاص چه انتفاعی یا غیر انتفاعی گفته میشود. شخصیت حقوقی عمومی را میتوان تمامی شرکتهای دولتی و شرکتهای دولتی و شهرداریها و امثال اینها نام برد و برای شخصیت حقوقی خصوصی میتوان به تمامی شرکتهای تجارتی (هفت شرکت تجاری) و مؤسسات و انجمنهای مردم نهاد یا NGO.
مؤسسات غیر تجاری به دو دسته قابل تقسیم میشوند:
1 ـ مؤسساتی که هدفشان جذب منابع مادی و جلب منافع گروهی به منظور تقسیم بین اعضاست.
2 ـ مؤسساتی که هدفشان جلب منافع مادی و تقسیم منابع بین خود یا دیگران است.
از قبیل (کانونهای فنی و حقوقی، مشاورهای و غیره)
شرایط قانونی شرکتهای غیر تجارتی:
برای شرکتهای تجاری جمع شدن حداقل دو نفر الزامی و اشاره کردن به میزان سرمایه اولیه مجاز است. مؤسسات غیر تجاری همانند سایر مؤسسات تجاری باید در تهران در اداره ثبت شرکتها و در شهرستانها در دایره ثبت شرکتهای ادارات ثبت، به ثبت برسند.
نحوه و مراحل ثبت شرکتهای غیر تجارتی:
برای ثبت تشکیلات غیر تجاری تسلیم اظهار نامه (که نمونههای چاپی آن توسط اداره ثبت شرکتها به تقاضا کننده داده میشود)
به همراه ضمائم لازم در دو نسخه مجزا که هر کدام دارای تاریخ و امضای مؤسسان بوده ضروری است. ضمائم برگرفته از نسخه اصلی یا رونوشت وکالتنامه (در صورت داشتن وکیل) و رونوشت گواهی شده کشوری شرکتهای خارجی که مؤسسه در آنجا به ثبت رسیده است (برای شرکتهای خارجی) به همراه ترجمه کپی آن تصدیق ارائه شده و معرفی صاحبان امضا و پرداخت حقالثبت قانونی و کپی شناسنامههای شرکا.
اساسنامه:
در شرکتهای مذکور مانند شرکتهای با مسؤولیت محدود، اساسنامه آنها تنظیم میشود و در آن موارد را به شرح زیر قید میکنند.
1 ـ موضوع مؤسسه
2 ـ ارگان اداره کننده (هیأتمدیره)
3 ـ ارگان تصمیم گیر (مجامع عمومی)
4 ـ اختیارات آنها
مجامع: در این شرکتها مجامع به دو دسته عمومی و فوقالعاده تقسیم میشوند که هر کدام از آنها دارای وظایفی است. هیأتمدیره مؤسسه میتواند در مجمع عمومی عادی از بین شرکا یا خارج از آن انتخاب شود و مدیران نیز میتوانند برای مدتی محدود یا نامحدود انتخاب شوند.
انحلال و تصفیه:
انحلال مؤسسات غیر تجاری میتواند به صورت اختیاری و با تصمیم مجمع عمومی فوقالعاده باشد یا اینکه با رأی محکمه صالحه تحقق یابد. اگر تصمیم انحلال اختیاری باشد، تصفیه حساب شرکت مطابق مقررات و شرایط مندرج در اساسنامه توسط مدیر یا مدیران آن شرکت انجام میگیرد. در صورتی که امر تصفیه در اساسنامه اشاره نشده باشد، مجمع عمومی فوقالعاده به هنگام انحلال یک نفر را به عنوان مدیر تصفیه با تعیین حدود و اختیارات و حقوق معین انتخاب و معرفی میکند و در صورتی که انحلال به موجب حکم دادگاه باشد، امر تصفیه به عهده مدیر تصفیه برابر اساسنامه گذاشته میشود و در صورتی که متصدی در اساسنامه مشخص نشده باشد، دادگاه ضمن صدور حکم انحلال یک نفر را به عنوان مدیر تصفیه معین میکند که براساس مقررات قانون تجارت امر تصفیه را اجرا کند.
